## PAGE 127 ကောင်းကင် မှနေ၍ တရားဟော ခြင်း ချက် ၊ စစ်ကိုင်း ဝေ သာ လီ သောတာပန် ပြည် မှ ရှင် ဒိဗ္ဗ နတ် စက် ကြီး၏ ရဟန္တာ ပ င့် ထွေး လျှောက် သည် ချက်အရ ဆရာ မ ဗျာဒိတ် ဟိန္ဒ ပါ လ မထေရ် တိုက်တွန်း ၆၇၄- ခုနှစ်တွင် သာသနာပြု ကြွ တော် မူ လာ ၏ ။ ဦး စွာ သီဟိုဠ် သို့ ကြွ ၍ ဓာတ် တော် အခါ တော် စေ့ ရှစ် သ ဖြင့် ဆူ ပ အင်းဝ င့် ကာ မြို့တည်ရာ ပုဂံသို့ ရောက် အရပ် ၏ ။ ထိုနှစ် သို့ ကြွရောက် တပို့တွဲလ ပြည့် လာ ၏ ကျော် ။ သုံးရက် ပင်လယ် ကြာသပတေးနေ့ မှ လာသော သီဟသူ မွန်း တ လည်း ည့် ချိန် မြစ် ကောင်းကင် ငယ် မှ အင်းဝ ၌ ရပ်တည် ၊ အင်းဝ တော် မူ မှသည် သော ရှင် အနောက်ဘက် ဒိဗ္ဗ စက် အား ဖူး သို့ တွေ့ရသည် စစ်သည်များ ။ သီဟသူ နှင့် လည်း ခရီးထွက် အတိုင်း ခိုက် မသိ ရောက် ပီတိ ရာ ဖြစ်၍ မင်းကြီး နေ၏ ဦး ။ ခိုက် ရှင် ဒိဗ္ဗ လျက် စက် - လည်း တစ်ခုသော ညောင်ပင် ရင်း သို့ သက် ဆင်း ကပ် မင်း ။ ။ အရှင်ဘုရား ၊ အ ဘယ် အရပ် မှ ကြွ လာပါ သနည်း ။ ထေရ် မင်း ။ မင်းကြီး ၊ ဝေ သာ လီ ပြည် မှ ကြွ လာ ၏ ။ ထေရ် ။ # - ။ မင်းကြီး ခရီး အ ၊ ကြား ဤ အတိ ယနေ့နံနက် မျှ လောက် က ပင် ကျိန်း လာသည် စက် တော် ။ မူ ယခု လာခဲ့ ရပါ ( မွန်း သနည်း တ ည့် ) ။ ရောက် ၏ ။ တော်တို့ ဤသို့ ကား မေးဖြေ သံသယ ဖူး ဖြစ်နေ တွေ့ ရ ရုံ ကြ၏ မျှ ဖြင့် ။ “ ရဟန္တာ အရှင် ရဟန္တာ ဟု မင်းကြီး လော ယုံ ” ဟူ၍ တော် မူ ကား သော်လည်း မ လျှောက် စစ်သည် ရဲ ကြ ။ ရှင် တော်မူ၏ ဒိဗ္ဗ စက် ။ သည် ထို အကြံကို သိ၍ ကောင်းကင် ၌ ရပ် ကာ “ ရာဇောဝါဒ သုတ္တန် ' ကို ဟော မိန့် တော် မထေရ် မူ လျှင် လည်း အလွန် မင်းကြီး ဝမ်း သာ၍ နှင့် အတူ သာသနာပြု သာသနာပြု ရန် ရန် နည်းလမ်းများကို ဆရာ၏ သြ ဝါဒ လျှောက်ထား အ ရ လာ ရကြောင်း ၏ ။ ကျင့် ကြံ “ မင်းကြီး စေ ခြင်း ၊ ပရိယတ် ရဟန်းသံဃာ သင်ကြား များ ဝိနည်း စေ ခြင်း ၊ သ သိက္ခာ ရီ ရ ဓာတ်တော်များကို နှင့် ညီညွတ် စေရန် စေ မင်းတို့ တီ တည် က ၍ စောင် ကိုးကွယ် မ , ခြင်း တည် တို့ ရာ ဖြစ်သည် အရပ်၌ ယာယီ ” ဟု မိန့် ကျောင်း တော် မူ သည် ဆောက် ။ မိုး ချုပ် စေ ၍ - နေဝင်ချိန် ရောက် သ ဖြင့် ရန် အောင်မြင် ဘုရား ဘုဉ်း ပေး “ အရှင် တော် ၊ မူ ဤ ပါ ” ဟု ကျောင်း၌ လျှောက် တည်းခို ရာ - တော် မူ ပါ ဦး ၊ နက်ဖြန် ဆွမ်း ကို မူ အိမ်တော် ၌ “ မင်းကြီး ၊ ငါ ယနေ့ မ တည်းခို သေး ။ ဆွမ်း ကို မူ ကြွရောက် ချီးမြှ င့် မည် ” ဟု မိန့် တော် မူ ကာ ဝေ သာ လီ ပြည် သို့ ပြန် ကြွ တော်မူ၏ ။ ဆွမ်း စား နောက်တစ်ရက် ပြီးလျှင် အပ္ပမာဒ နံနက် သတိ တရား နောက် ကို ပါ ဟောကြား ရဟန်း ငါးပါး ၍ သရဏဂုံ နှင့် အတူ သီလ ဆွမ်း ချီးမြှ စား င့် ကြွ တော် တော်မူ၏ မူ သည် ။ ။ နေပြည်တော် ကိုလည်း သင် ပန်း အရပ်၌ တည် ရန် မိန့် တော်မူ၏ ။ မင်း နှင့် ဗိုလ် ပါ လည်း နဝမ အကြိမ် ## PAGE 128 ဖျား ကြ နာ လေသည် ပျက်စီး ။ များ ရှင် ၍ ဒိဗ္ဗ သံဝေဂ စက် သည် ပွား ခိုက် ရွှေ စည်း မြို့ပြ ခုံ အတည်တကျ စေတီတော် ပြီး တည်ထောင် သည့် တိုင်အောင် ရ သ ဖြင့် စောင့် ဝမ်းမြောက် ငံ့ တော် မူ လျက် သာသနာပြု တော်မူ၏ ။ ငါးထောင် ခန့် ရှင် ရဟန်း ပြု ပေးသည် ။ ရှိ လင့် သော ရဟန်း များ ကိုလည်း မင်း အာဏာ ဖြင့် စိစစ် ရွေး ထုတ် ၍ သာသနာတော်ကို သုတ်သင် တော် မူ ၏ ။ မီး ပုံ ထဲမှ ကြာ ပွ င့်များ ရှင် ဒိဗ္ဗ စက် ပ င့် ဆောင်ခဲ့ သော ဓာတ် တော် ရှစ် ဆူ ကို ၆၇၉- ခုနှစ်၌ ရွှေ စည်း ခုံ စေ တီ ဌာပနာ တည် ၍ သည် ဌာပနာ ဆို၏ ။ တော် ) ထို မူ ပွဲ ခဲ့ ကား ၏ ။ ရခိုင် ( သာသနာ ၊ ယိုးဒယား လင်္ကာ ၊ ဇင်းမယ် ရ ၌ ခုနစ် ၊ ပင်းယ ဆူ ပါ ရာ မင်းလေး နှစ် ဆူ ပါး ကို ပုည ပရိသတ် ရှင် ၌ ကိုယ်စီ နှင့် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စု ညီညွတ်ရေး ပွဲ ပင် ဖြစ်သည် မှာ ထူးခြား လှ ပေ ၏ ။ စေ တီ လေး ဆူ လည်း အထိမ်းအမှတ် တည် ကြ သေး ၏ ။ ထို ပွဲ ပြီးလျှင် ရှင် ဒိဗ္ဗ စက် ပြန် ကြွ သည် ။ ၆၈၄- ခုနှစ်တွင် သီဟသူ မင်း သည် ပင်းယ ၌ ၇- နှစ် ၊ အင်းဝ ၌ ၁၅- နှစ် ၊ နန်း စံ ၂၂- နှစ် အ ရ နတ် ရွာ စံ ၏ ။ ထို အကြောင်း ဘုမ္မစိုး နတ် က မင်းကြီး နတ် ရွာ စံ ကြောင်း လျှောက် ရာ သင်္ခါ ရ တရားဟော သားတော် ၍ နှစ် သိ ဥစ္စ မ့် နာ တော် နန်း မူ သည် တက် ။ သောအခါ ရှင် ဒိဗ္ဗ စက် သည် ဂိဇ္ဈ ကုဋ် တောင်မှ ရှင် ချီး သီ မြှောက် ဝ လိ ဓာတ် ကြွ လာ တော် ၊ မ သေးသည် ကုလ ။ တောင်မှ ၆၉၉- ဆရာ ခုနှစ် ရင်း ၊ မ သက်တော် ဟိန္ဒ ပါ လ ဓာတ်တော်များကို ၈၅ တွင် ဝေ ပ သာ င့် လီ ဆောင် ပြည်၌ ၍ ပရိနိဗ္ဗာန် ဤ မထေရ် ပြု တော် မူ ၏ အကြောင်း လေသည် ။ ကား ထူးခြား ဆန်း ကြယ် လှ ၏ ။ သာသနာ နှင့် မြန်မာတို့၏ ကံ မဇ္ဈိမဒေသ လည်း လိုက်ဖက် ဝေ သာ လီ လွန်း ပြည်၌ လှသည် သာသနာ ။ ဝေ မရှိ နိုင်တော့ သာ လီ ပြည် ရ ကား မှ ကြွ ရခိုင် လာသည် ဝေ သာ လီ ဆိုရာ၌ သော် စဉ်း လည်းကောင်း စား၍ မ ရ ။ ၊ အာ သံ မည်သို့ ဝေ သာ လီ ဖြစ်စေ သော် ၊ လည်းကောင်း အရှင် နာဂ သိန် , ဖြစ်ပေ အရှင် လိမ့် မောဂ္ဂ မည် လိ ။ ပုတ္တ အ တပ်မ တိ ဿ ဆို , အ သာ ။ ရှင်အရဟံ နှင့် ဤ အရှင် ဒိဗ္ဗ စက် တို့ကို ထောက် ဆ ၍ ခေတ် ဆိုး ခေတ် ကျပ် ကြီးများ တွင်မှ အာဇာနည် အရှင်မြတ် ကြီးများ ပွ င့် ပေါ်လာ တတ်သည် ကိုလည်း သတိပြု ရာ ၏ ။ ရေ ငုံ ဆရာ တ ပ ည့် ကျောင်း ၆၈၄- မ နှင့် ခုနှစ် တကွ သား အ ရံ ဥဇ္ဇနာ ၆ ကျောင်းကို နန်း တက် ၍ အရှင် ၇၀၂- သု ခုနှစ်တွင် ဓမ္မ မဟာ စကား သာ မိ သား အား ဖြင့် တင် ဆောက်လုပ် လှူ ၏ ။ ပထမ သော သော် များ၌ ထေရဝါဒ ဘုန်းတော်ကြီးများ ရဟန်း ကောင်းများ ပါ ဝင်၍ ကြီးစိုး စီမံ ခန့် ၍ ခွဲ ကာလ ခြင်း ၊ အတန်ကြာ သူ ရင်း ငှား နွား သော် ဝတ္တ ထွန် မှစ၍ က မြေ စီမံ လယ်ယာ ရခြင်း ၊ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 129 ရဟန္တာ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ ကို စပါး စုဆောင်း ရခြင်း ၊ နောက်ဆုံး သီးစားခ မပေးနိုင် သူတို့အား ကျောင်းတွင်း မှာပင် ဒဏ်ရိုက် ခြင်း ၊ ထိတ် တုံး နောက် ခတ် ခြင်းများ ကာလတွင် အထိ အ ရောက်လာကြ၏ လဇ္ဇီ မှ ဒု ဿီ လ ပန်းတိုင် ။ မင်းကလည်း သို့ ရောက် ဝင်၍ ကာ အရည်းကြီးများ မ စွက် နိုင် ။ ဖြစ် လာ ကြီးထွား ကြ၏ ။ လာတော့ ပီယ သိဒ္ဓိ ၊ ၏ လက်ဝှေ့ပွဲ ။ ရဟန်း ၊ ဓား ကောင်းများ ရေး ၊ လှံ နေ၍ ရေး ၊ အင်း မရတော့ အိုင် စ သ ဖြင့် သော ပွဲ ရှင် ကျောင်း သာ သ ဓလေ့ န ဓ ရသည် များ တု သို့ ရင်တောင် လည်းကောင်း သို့ လည်းကောင်း ထွက်ခွာသွား ၊ ပ ရက္က ကြ ရ၏ မ ညီနောင် ။ သည် စစ်ကိုင်း ( ယခု ရှိသော ) ပ ရက္က မ ချောင် တစ်သက်လုံး စိပ် မှ ပုတီး လေးလုံး သာရ ထွက်ခွာ ပရိယတ္တိ ၍ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး အ ရာ၌ လွန်စွာ တွင် ကျော်ကြားသော သီတင်းသုံး ရှင် ရ ရှာ အ ရိ ၏ ယ ။ ဝံ သ ၈၄၄- လည်း ခုနှစ် ယင်း ၊ စကား နန်း တက် ကျောင်းမှ သော န ရ ပတိ မင်းကြီး လက်ထက် မှသည် မင်းခေါင် လက်ထက် ထိ ကျော်ကြားသော မထေရ် ဖြစ်သော်လည်း စကား သ င့်၍ ဤ ပင်းယ ခေတ် ၌ ထည့် သွင်း ပြ ဆိုပါ အံ့ ။ ဆရာတော် ထိုအချိန်က တစ်ပါး ရှိ၏ စစ်ကိုင်းတောင် ။ ကျမ်း ဂန် တတ် ပုည မြောက် ရှင် ပြီး တရား စေ တီ အနီးတွင် ဘာဝနာ စီး ရေ ဖြန်း ငုံ နေ ဘုန်းတော်ကြီး ကာ စကား အ ဖျင်း ခေါ် ပြော မိ မည် စိုး ၍ ရေ ငုံ နေသော ကြောင့် ရေ ငုံ ဘုန်းကြီး ဟု ခေါ်သည် ။ သံဃာ မထေရ် ထို ရေ ငုံ ကြီးများ ဘုန်းတော်ကြီး အချင်းချင်း သည် စကားလက်ဆုံ တစ်ခုသော ကျ သံဃ နေကြ ပရိသတ် ရာ “ တစ် ၌ နေ ့ ပုတီးစိပ် လျှင် ဂုဏ်တော် မှု နှင့် စပ် ပုတီး ၍ အပတ် တစ်ထောင် ရသည် ၊ တစ်သောင်း ရသည် စ သည် ဖြင့် အရည်အချင်း ထက် အရေအတွက် ကို ဦး စား ပေး ပြောဆိုနေကြသည် ကို ကြားသိရ သ ဖြင့် - “ တို့ များ အသက် ရှစ် ဆယ်ကျော် ပါပြီ ၊ တစ်သက်လုံး စိပ် လာတာ ခုထိ မှ ပုတီး လေးလုံး ပဲ ရဟန်းရှင်လူ ရသေးတယ် သူတော်စင် ” ဟု မိန့် တော် တိုင်း မူ နေ့စဉ် သ တတ် နှလုံးသွင်း ။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ရ မည့် , မေတ္တာ “ စ တု ရာ , အသုဘ ရက္ခ = အ နှင့် စောင့် မရဏ အ ဿ ရှောက် တိ ခေါ် ကြီး လေးပါး ထိုသို့ ' ကို အ သာ မိန့် ပွား ရှိ ခါမှ များ ပုတီး နေကြောင်း ပတ် ပြိုင် ပြောဆို သော ဘုန်းကြီးများ တော် မူ လို ဟန် စကား ရှိ၏ ။ ဆိတ် သွားသော ဟူ၏ ။ အထက်က ဖော်ပြ ရာ ပါ အရှင် အ ရိ ယ ဝံ သ လည်း မိမိကိုယ်ကို စာ တတ် ပြီ ဟု မ မှတ် ထင် သေး ၍ ဘုန်းတော်ကြီး ထံ ဋီကာ ကျော် ကျမ်း ကို သင်ယူ ၏ ။ ၃- ရက် ရလျှင် “ ငါ စာ တတ် ပြီ ” ဟု သဘောပေါက် ၍ ဆရာ့ အ မိန့် အတိုင်း ယင်း ကျမ်း ၏ အ ဖွ င့် မဏိ သာရ မဉ္ဇူ သာ ဋီကာ ကျမ်း ကြီးကို ရေး ၍ ပြ ရ၏ ။ လ ပြည့် လ ကွယ် ဥပုသ် ပြု သံဃ အစည်းအဝေးမှာ ပုည ရှင် စေ တီ ၌ ပြုလုပ်ရာ နေသော ပုဂံ ထို မှ ကျမ်း ကြွ လာ ကို သည့် သံဃာ့ ရဟန်း အလယ် ငယ် ၌ တစ်ပါး ဖတ် ၍ က တင်ပြသည် နားထောင်ရင်း ။ အစွန်း “ အင်း အဖျား - အင်း တွင် ' ဟု နားထောင် လိုက် နေ သ ဖြင့် မေး ရာ အမှား နှစ်ချက် ကို ထောက်ပြ နိုင် ၍ ဒု ကုဋ် သင်္ကန်း ကြီး တစ် ထည် စွ န့် လှူ ၏ ။ န ၀ မ အကြိမ်