## PAGE 130 ထို အကြောင်းများ နှင့် သူ၏ ကျမ်းစာများ သည် ပရိယတ္တိ လောက၌ ယခုတိုင် ထင်ရှား ၏ ။ ထို မထေရ် ၏ ပဋိ ပတ် နှင့် စပ် သော အချက် ကား အတန်ငယ် ငုပ် ကွယ် လျက် ရှိ သ ဖြင့် ဖော်ပြ သို့ တရားနာ လို ပေသည် လာ ရာ ။ တစ်ရံ တရား ရော ဟောပြော ကာလ ပြီးလျှင် ဘုရင် မင်းခေါင် အ ဝ - စစ်ကိုင်း သည် ကျောင်း ယာဉ် ခွန် ပ ( လှပ် အ ရိ ချမ်းသာ ယ ဝံ သ ချောင် ပေးရန် ) အလှူခံ တော် မူ သည် ။ မင်း ကား မ လှူ ။ အ ပြန် ဖောင်တော် ဖြင့် စုန် ခဲ့ရာ ရွှေ ကြက် ယက် အနီး တက် မ , ကို မိကျောင်း ကိုက် ခဲ ထား၍ မ ရွှေ့ နိုင် ။ ထိုအခါ သတိရ သ ဖြင့် လက် အုပ် လှမ်း ၍ ချီ ကာ “ ယာဉ် ခွန် ကို အလှူခံ တော် မူ သည့် အတိုင်း လှူ ပါ၏ ” ဟု လျှောက် မှ ဖောင် ထွက် နိုင် လေသည် ။ တစ်ကြိမ် တွင် စီး တော် ဆင် မ ယဉ် သာ သည် ကျောင်း တွင်းရှိ ဗောဓိ ပင် အခက် ကို ချိုး ၍ စား မိသ ဖြင့် ထို နေရာ၌ ပင် လဲ သေ သည် ။ ဆရာတော်သည် သစ္စာ ဓိဋ္ဌာန် ပြု ကာ မေတ္တာ ရည် သွန်း ဖျန်း မှ ချမ်းသာစွာ ထ နိုင် ၏ ။ ဘုရင် မင်းခေါင် လည်း ဆင် မ တစ်စီး ဖိုး တန် အောင် အ ရိ ယ ဝံ သ ချောင် မှ ဧရာဝတီမြစ် ဆိပ် အထိ ကျောက် လမ်း ခင်း လှူ လေသည် ။ ဤကား ရဟန်းသံဃာ များအား စာပေ ပို့ချ ခြင်း ၊ ကျမ်း ပြုခြင်း တာဝန်များ ကြားမှ ပွား များ အားထုတ် တော် မူ သော ဆရာတော်၏ သီလ , မေတ္တာ , သမာဓိ တန်ခိုး ပင် ဖြစ်ပေ ၏ ။ အရည်းကြီး တို့ သာသနာပိုင် ဖြစ်သော ခေတ် ၇ ဝ ၄- ခုနှစ် နန်း တက် သော ပင်းယ ငါး စီး ရှင် ကျော်စွာ လက်ထက် လည်း အရည်းကြီး တို့ အင် အ ထက်ဝက် ခန့် ရှိ နေ၏ ။ ထို မင်း လက်ထက် ရဟန္တာ အတု ပင် ပေါ် ခဲ့ သေးသည် ။ တစ်နေ့သောအခါ မင်းကြီး စား တော် ပွဲ တည်မည် လုပ် နေစဉ် ရဟန်းတစ်ပါး ဆွမ်း လာ ရပ် ၏ ။ “ ရဟန္တာ ဖြစ်၍ ငါ့ကို ချီး မြှောက် ရန် ကြွ လာခြင်း ဖြစ်မည် ” ဟု အောက်မေ့ ကာ ပွဲတော် အားလုံး လှူ လိုက် ၏ ။ မင်း ချင်း တစ်ယောက် ကိုလည်း လိုက်လံ စုံစမ်း စေသည် ။ တစ်နေရာ သို့ ရောက်လျှင် မယား က သပိတ် လှမ်း ယူပြီး သင်္ကန်း လဲ သည် ကို မြင် ၍ ပြန်ဆုတ် ခဲ့ ၏ ။ “ အမှန်အတိုင်း သံ တော် ဦး တင်သော် ခက် ချေ မည် ။ မင်းလည်း သဒ္ဓါ ပွား ၊ ငါလည်း မျက်နှာ ရ ၊ ရှင် ယောင် လည်း အပြစ် လွတ် စေ မှ တော် မည် ဟု စဉ်း စား၍ “ ကျွန်တော် မျိုး လိုက်၍ ကြည့် စဉ် ပင် ရဟန်း ကွယ် ' လေသည် ” ဟု လျှောက် တင် ရာ မင်းကြီး ကား ‘ ငါ့ အတွေး မှန် ပေ ပြီ ” ဟု လက် ရုံး တမ်း လေ၏ ။ ထိုနေ့ မှာပင် မြင်း ဖြူ တစ်စီး အ ဆက် ခံရ သ ဖြင့် “ ငါ့ အလှူ ကား အကျိုးပေး လေပြီ ဟု နှစ် လို အား ရမ်း ဝမ်းမြောက် လေ သ တဲ့ ။ ၈၁၃- ခုနှစ် နန်း တက် သော ကျော်စွာ မင်း လက်ထက် ပဋိ ပတ် အခြေအနေကို သာသနာ လင်္ကာ ဂန္ထ ဓု ရ ရ ရဟန်း ၌ “ ထို များလည်း ဆရာ ( အ ဆူး များ တွင်း ရှိ၏ ပစ် ) ။ ကမ္မဋ္ဌာန်း လက်ထက် ဘာဝနာ ဓု ရ နှစ်ပါး စီး ဖြန်း တွင် စာပေ သော သက်ကြီး သင်ကြား ရွယ် သော ရ င့် ဝိပဿနာ ပင်းယ ဓု ရ ရဟန်း ၊ စစ်ကိုင်း များလည်း နှင့် အင်းဝ တစ်ထောင် ခေတ် ဦး လောက် အခြေအနေသည် များသည် ” ဟု တိုင်းပြည် ဖော်ပြထား ရေးရာ ပေသည် မငြိမ် ။ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 131 သက် သကဲ့သို့ သာသနာရေး လည်း ရှုပ်ထွေး ပွေ လိမ် ခဲ့ ရ၏ ။ ထို ခေတ် ကား မဟာယာန အရည်းကြီးများ ကြည့် လျှင် ထို ခေတ် တစ်ဝက်တစ်ပျက် ပဋိ ပတ် သာသနာ အရည်းကြီးများ အခြေအနေကို သာသနာပိုင် အကဲဖြတ် နိုင် ထိ ပေ တက် လိမ့် မည် ဖြစ်ကြသည် ။ ဓာတ် ရိုက် ကို ဓာတ် ဆင် ဗေဒင် ယ တြာ ဘုန်းကြီး ၊ လက်ဝှေ့ အ သတ် ကောင်းသော ဘုန်းကြီးတို့ ကြီးစိုး သော ခေတ် ပေ တည်း ။ ( မင်းဆွေ ဥပမာ မင်း သိဒ္ဓတ် - သံဃ တို့ ရာဇာ ဆရာ ရခိုင် ) ၊ အောင် ဘုန်းကြီး စည်း ခုံ ( သံဃ ၆၄၆-၆၆ ရာဇာ ဝ ( ) ၊ စွာ ပင်လယ် စော် ကဲ လက်ထက် ကျေး သံဃ ) ၊ ပ တူ ရာဇာ ကြီး သူရဲကောင်း သံဃ ရာဇာ ( ကြီးများ စစ်ကိုင်းမြို့ အဖြစ် ) ၊ ရေးထိုး ဘား မဲ့ ဘား ထားသည် တ မော့ ကိုလည်း စသည်တို့ တွေ့ရ ဖြစ်၏ ပေ ၏ ။ ။ ကျောက်စာ “ ပိဋက ကား တို့၌ သင့် ပိဋက ရုံ သာ ဟု ဆရာ စဉ် ဆက် ဆုံးဖြတ် ကြသည် ။ စော် ကဲ ယင်းသို့ လက်ထက်တွင် မင်း ဧကရာဇ် ရှင် ခေ မာ များ စာ ရ မတန်မရာ ခေါ်သော ဆရာတော်တစ်ပါးက သာသနာပိုင် ခန့် ကြ အ သ ထိတ် ဖြင့် တ မင်းကြီး လ န့် က စွာ န့် ကွက် ခတ် ဖူးသည် စေ ၏ ။ ။ ဘုန်းကြီး ည လူ ခြေ ပျံ တိတ် တော် ချိန်တွင် မူ လျှင် ဘုရား ယင်းသို့ ရှေ့ ရှိ တီး စည် တတ် ကြီးကို သ ဖြင့် အချက် ဘုန်းကြီး ပေါင်းများစွာ တစ် ပါးပါး တီး ပျံလွန်တော်မူ သည်ဟု ထင် ကြသည် ။ မေးမြန်း ကြ သောအခါ “ သိကြားမင်း သေ ၍ စည် တီး သည် ” ဟု ဖြေ တော်မူ၏ ။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံ ခါနီး သာသနာကို ပြုစု စောင့် ရှောက် ပါမည် ဝန် ခံထား လျက် သိကြားမင်း မ စောင့် ရှောက် သ ဖြင့် သိကြားမင်း သေပြီ ထင် ၍ စည် တီး ကြောင်း မိန့် တော် မူ သည် ။ ထိုအခါ တွင်မှ ထေရဝါဒ အ နွယ် အ စစ် ဖြစ်တော်မူသော ရှင် ခေ မာ စာ ရ အား အ ဝ မြို့ ဒ န့် တော အရပ် တွင် စည်း ခုံ နှင့် ကျောင်း ဆောက်လုပ် တင် လှူ သည် ။ ဘိုးတော် အား အခဲ မ ကျေ သော မိစ္ဆာ များ ရဟန်း ထို များ သည့် ပြဿနာ နောက်ပိုင်းတွင် ၊ မြို့ရွာ ဝင် ဦး လျှင် ထုပ် သင်္ကန်း ဆောင်း တင် သော ရမည် ရဟန်း , ၊ ရုံ ရင် ရမည် စည်း ဟူသော တဘက် စည်း ပြဿနာ သော သာသနာ အရှုပ် အ ထွေး အရေးအခင်း တို့ ကား အဆက်မပြတ် ပေါ် ခဲ့ ၏ ။ ထို အရှုပ် အ ထွေး အားလုံး ဘိုးတော် လက်ထက်တွင် မှ ချုပ် ငြိမ်း လေသည် ။ ဘိုးတော် သည် သာသနာရေး နှင့် စပ် ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် နော် ရ ထာ ပေ တည်း ။ ၃၈- နှစ်တိုင် ( အလုပ်များ ၍ အမှား မ ကင်း သော်လည်း ) သာသနာအတွက် အသက်ပေး ချီး မြှောက် ခဲ့ ၏ ။ ထို့ကြောင့် လည်း မနာလို သော မိစ္ဆာ တို့သည် “ မောင် ဝိုင်း သစ္စာဖောက် သည် ။ “ ကတိသစ္စာ မရှိ ” ဟု ယခုတိုင် အခဲ မ ကျေ သေး ။ အထက် ရာဇဝင် လမ်း နည်းမျိုးစုံ , သာသနာ ဖြင့် ဝင် စမ်း တို့၏ ၍ နောက်ကွယ်တွင် မ ကျေ ချမ်း နိုင် ဖြစ်နေကြသည် ချယ် လှယ် ချင်သူများ ကို သိ ပါ မူ အောက်လမ်း မမြင်ရသော , အသံတိတ် စစ်ပွဲများ ရှိသေးသည် ဟု လက်ခံ ရ ပေ လိမ့် မည် ။ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 132 မဟာယာန နှင့် ဗြာဟ္မ ဏ အရည်းကြီး ကိုယ်စားလှယ်များ နှင့် အမည်းရောင် မ ဝတ် ဘဲ ရုပ် ဖျောက် ၍ ဝင် နေသော အရည်းကြီး တို့ ကား ယနေ့ ပုန်း ကွယ် ၍ မ ရပြီ တ ကား ။ မင်း ခမ်း မင်း နား တွင် သြ ဇာ ကိုက် ခဲ့သော ဗြာဟ္မ ဏ ဝါဒ ( အတ္တ ဝါဒ ) လည်း “ အတူတူပါပဲ ၊ ငါ က တောင် အ လျင် ကျ သေး ' ဟူသော မ လိမ့် တပတ် တစ် ဝါ ကြီး မြှူ ဆွယ် ခြင်း လည်း ယနေ့ ဘွင်း ဘွင်း ပေါ် လေပြီ ။ သမိုင်း က ပေးသော မြန်မာတို့ တာဝန် ပင်းယ ခေတ် တွင်လည်း မဟာယာန ဝါဒ အရည်းကြီး တို့၏ လှုပ်ရှားမှုမှာ ပြင်းထန် လျက် ပင် ရှိသေး ၏ ။ ထေရဝါဒ တက္ကသိုလ် ခေါ်ဆို ရ မည့် စကား ခုနစ် ကျောင်း ကျောင်းတော် ကြီးကို ပင် ပွဲ ကျောင်း အဖြစ် ( ဝါ ) မဟာယာန တက္ကသိုလ် အဖြစ် ဦး တည် စေ ခဲ့ လေသည် ။ မင်း မှု ထမ်း သော အရည်းကြီးများ ပင် ရှိနေ ကြ၏ ။ ခေတ် ရာဇဝင် သုတေသီ တို့သည် တွေ့ရှိ ရသော ကျောက်စာ ကို သာလျှင် အခိုင်အမာ ခံ ယူ၍ လူမှုရေး ရှု ထော င့် မျက်စိ တစ်လုံး တည်း ကို သာ အသုံးပြု ကြည့် ရှု တတ် ကြ ရာ စစ်မှန်သော သမိုင်း များ ပေါ်ထွက် မ လာ နိုင်တော့ ချေ ။ ပင်းယ ခေတ် မှတ်တိုင်များ ထို ခေတ် တွင် အခိုင်အမာ ရှိနေသော အရှင် ဒိဗ္ဗ စက် , ပ ရက္က မ ညီနောင် စ သော ( ခေတ် လူ တို့ အမြင် ဒဏ္ဍာရီ ဟု သာ နားလည် တတ်သော ) ပဋိ ပတ္တိ ဆိုင်ရာ ခေတ်ပြိုင် အရိယာ သူတော်ကောင်း ကြီး တို့၏ အခြေအနေ ။ ၂ ။ မဏိ အမတ်ကြီး မဉ္ဇူ သာ စ ဆရာတော် သော ပရိယတ္တိ ၊ ဆူး နယ်ပယ် တွင်း ပစ် ဆရာတော် မှ အာဇာနည် ( အရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ နာ ဂိ တ ) ၊ စ ၊ တု ထို ရင်္ဂ ပုဂ္ဂိုလ် ဗလ ကြီးများ ရေးသား ပြုစု ခဲ့သော ကျမ်း များ နှင့် ထို ကျမ်း များ၏ အ တိမ် အနက် ။ ၃ ။ ထို ခေတ် ပရိယတ် ပဋိ ပတ် စံချိန် ကို ပြသော ( ကျောက်စာ စ သော ) ခေတ်ပြိုင် ဥပမာ အခြား - တောင်တွင်း သာ သ နိ မင်း က မင်း ထောက် သီရိ ဇေ ဆ ဖွယ် ယ သူ များ ရ ဇနီးမောင်နှံ ။ က သက္ကရာဇ် ၈ ဝဝ - ပြည့် နှစ် ဆိုး ပုဂံ ခေတ်ပျက် ရွှေ စည်း ခုံ ကြီးတွင် အနောက်ဘက် ပိဋက ကျမ်းစာများ တက် နွယ် မ ချောင်း ပျောက် ကျောင်းတော်ကြီး မပျက် စေရန် ပညာရှိ ဆောက် များ နှင့် လှူ ၍ တိုင်ပင် ခေတ် ရေး ကူး စေ ၍ ကျမ်းစာများ ကို ပါ ပူဇော် ခဲ့ကြသည် ။ တက် နွယ် ချောင်း ကျောက်စာ ဟု ခေါ်သည် ။ ထို ကျောက်စာ ပါ ထေရဝါဒ ပိဋက ဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများ စာရင်းကို ကြည့် ပါ လျှင် ယခုအခါ ပါဠိ ပညာရှင်များ ပင် မ ကြားဖူး သော ပါဠိ ကျမ်းစာ အများအပြား ပါဝင် နေသည်ကို နဝမ အကြိမ်