## PAGE 139 ဗုဒ္ဓနေ ရာ နတ်ဘုရား များ ရောက် မဇ္ဈိ မိ က ခရစ်တော် ဟူသော ပေါ် ဖီ လို ပြီး ဆို ၄၀၀- ဖီ ရာစုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေ ဂိုဏ်းကြီး ဘာ သို့ က ၊ သုတ္တန္တိ လေး ဂိုဏ်း က ၊ ဝိ ညာ ပေါ်ထွန်း ဏ ( ယော လျက် ဂါ ရှိ၏ စာ ရ ) ။ ဗြာဟ္မ ဏ များ နှင့် အတွေးအခေါ် တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ ခဲ့ ကြ လေ၏ ။ ပါဠိစာပေ ဤ များ ရာစုနှစ် လုံးဝ တွင် အိန္ဒိယ၌ ဆိတ် သုဉ်း ပင် ရ ရင်း လေပြီ မူလ ။ ဗုဒ္ဓသာသနာ “ ဗုဒ္ဓ၏ ပင် ဖြစ်သော ရင်း ထေရဝါဒ မူ မှန် တရားတော် နှင့် ထေရဝါဒ ကား အဘယ်နည်း ” ဟု သိမြင် ရန် ခက်ခဲ သွား လေတော့ ၏ ။ ဗောဓိ သတ္တ ကို ပင် ဘုရား အဖြစ် ပြောင် လဲ ကိုးကွယ် လာ ကြ၏ ။ မဟာယာန ကဗျာ ဆရာကြီး များသည် ဗောဓိ သတ္တ ကို ကိုးကွယ် ပူဇော် ရန် ၊ မဟာယာန သာလျှင် နိဗ္ဗာန် ရောက် ကြောင်း တရား အဖြစ် ပြရန် သုတ္တ ၊ ကဗျာ ၊ စ ရိ တ စာပေ အမျိုးမျိုး ကို ရေးသား လာ ကြ၏ ။ ဤ ၄၀၀- စု ၅၀၀- စု တွင် သတ္တဝါအားလုံး ဗောဓိ သတ္တ ချည်း ဟု လည်းကောင်း ၊ လူတိုင်း ( ရဟန္တာ အပါအဝင် ) သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်ရမည်ဟု လည်းကောင်း ကြေ ညာ ကြ လေသည် ။ ဘုရား ထက် ဘုရာ လောင် ကို ကို အ သား ပေ ‘ လာ ကြ ပြန် ၏ ။ ဘုရား လောင် မှာ လည် အရိမေတ္တယျ ´ အ လောင် · သာမက အသစ်အသစ် ဖြစ်သော အ ဝ လော ကိ တေ သွ ရ ၊ မဉ္ဇူ သ ရီ ၊ ဝ ရ ပဏ္ဏိ စ သော နတ်ဘုရား များကို တီထွင် လာ ကြ ရာ နောက်ဆုံးတွင် လူတိုင်း ဘုရား ၊ ဘုရားလောင်း ဖြစ်ရန် ခဲ ယဉ်း ကြောင် . ဝန်ခံ သော အား ဖြင့် ကောင် ကင် ဘုံ ရှိ ဘုရားလောင်း ကို သာ ကို ကိုးကွယ် · ကွယ် ပ ရန် , သ ညွှန်ကြား လာ ကြ ရ ကုန် ပြန်သည် ၏ ။ အစစ်အမှန် ။ အိန္ဒိယတွင် ကွယ် နေရာအနှံ့ လေပြီ ။ ဗောဓိ ( ပုဂံ နတ် သတ္တ ကို လှောင် နတ်ဘုရား ကျောင်း အသွင် သတိ ရ ဖွယ် ။ ) အကျဉ်း ချုံး ရာ မှ အင်း ဖြစ်လာ မဟာယာန တို့သည် ( ၉ ) ရာစု မှသည် ( ၁၂ ) ရာစု အတွင်း မန္တ ရ ယာ န မန္တန် ဂိုဏ်းကြီး ကို တည်ထောင် လာ ကြ ပြန် ၏ ။ ပညာ ပါ ရ မိတာ ၊ သဒ္ဓမ္မ ပုဏ္ဍ ရိ က စ သော မဟာယာန သုတ္တန် ကြီးများ သည် အလွန် ရှည်လျား ရှုပ်ထွေး လွန်း သ ဖြင့် အကျဉ်း ချုပ် ဂါထာများ ရေး ၍ ဓာ ရ ဏီ ခေါ် နှုတ် ငုံ ဆောင် ရွတ်ဆို ကြ ကုန် ၏ ။ ( နောက် အ စ ဂါထာ ၊ အ ဆုံး ဂါထာ လောက် သာ ရွတ် ခြင်း ၊ နောက် သံ ၊ ဂုံ ၊ ပ ၊ မ ကဲ့သို့ အတိုကောက် ရွတ် ခြင်း ၊ ထိုမှ မ ရွတ် တော့ဘဲ စာရွက် တွင် ရေး ၍ ပြာ ချ မျို ခြင်းများ ဖြစ်လာ ရသည် ။ ) ဂါထာ မန္တန် ရွတ် ခြင်း ၊ ပုတီးစိပ် ခြင်း ၊ ဆုတောင်း ပုံ ပါ သော စက်ဝိုင်း ဘီး များ လှ ည့် ပေးခြင်း တို့ကို အထူး အသားပေး ခဲ့ကြသည် ။ ( ၅ ) ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်း မှစ၍ တရုတ် တိဗက် , စ သည် သို့ ပြ န့် ပွား သွား ၏ ။ သုတ္တန် ကြီး များကိုလည်း ဘုရား အဖြစ် ကိုးကွယ် လာ ကြ ပြီးလျှင် “ ပညာ ပါ ရ မိတာ ရုပ်တု ' စ သည် ဖြင့် ထု လုပ် ကိုးကွယ် ကြသည် ။ ## PAGE 140 သင်္ကန်း ဝတ် ဝိဇ္ဇာ နှင့် အောက်လမ်း ဘုန်းကြီး ဂိုဏ်း စတင် ပုံ ( ၅ ) ရာစု နောက်ပိုင်း မှစ၍ ဘုရင် နှင့် သူဌေး များ ကိုးကွယ် ၍ ခမ်းနားသော ကျောင်း များ ဆောက်လုပ် လှူ ပြီးလျှင် အလှူအတန်း ရက် ရော လာ ကြ ရာ အရည်အချင်း မ မီ သော အ ညံ့ စား ပုဂ္ဂိုလ်များ လည်း သာသနာ့ ဘောင် သို့ ဝင်ရောက် လာကြသည် ။ ၎င်း အ ညံ့ စား ရဟန်းတို့ သာ အားကောင်း လာ သောအခါ ဝိနည်း ကို ပေါ့ပေါ့ တန်တန် လုပ် ပစ် ကြ၏ ။ ဂန္ထ ဓု ရ ၊ ဝိပဿနာ ဓု ရ ကို မလိုက်နာ ကြ ။ စား ကာ သောက် ကာ နေ လာ ကြ၏ ။ ထို ရဟန်း မျိုး တို့ က ပင် သုတ္တန် ကို ပြင်ဆင်ခြင်း ၊ တန္တ စာပေ တို့ကို ရေးသားခြင်း များ ပြုလုပ်ကြသည် ။ မန္တန် စုပ် ခြင်း ၊ အင်း ချ ခြင်း ၊ မှော်ဝင် ခြင်း ၊ ဆေးကု ခြင်း ၊ ဗေဒင် ဟော ခြင်း ၊ နက္ခတ် ကြည့် ခြင်း စ သော လောကီ အလုပ် တို့ကို သာ အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်လာကြသည် ။ လူထု ကိုလည်း လျှို့ဝှက် သိပ် သည်း စွာ စည်းရုံး သိမ်းသွင်း ကြ လေသည် ။ မဟာယာန ဓမ္မစကြာ အတွက် သည် ဖြစ်၍ သာဝက ၊ မဟာယာန ယာ န အတွက် ဖြင့် ၊ လည်း ရာဇ ဂြိုဟ် အလွန် ၌ ဟော ဉာဏ် သည့် ထက် တရား သူတို့ များသည် အတွက် မလုံလောက် သေးသော ကြောင့် ဓ ည က တ က နယ်၌ ဝိဇ္ဇာ ယာ န ( ဝ ဇိ ရ ယာ န ) တရား ကို ´ ဘုရား ဟော ခဲ့ရသည် ဟု ကြံ ဖန် ဝါဒ ဖြ န့် ကြ ကုန် ၏ ( ၉ ) ရာစု သို့ ရောက်သောအခါ မူလ မဟာယာန တို့သည် ဝ ဇိ ရ ယာ န ( မန္တန် ) ဂိုဏ်းကြီး ကို မ တားဆီးနိုင် ကြတော့ ချေ ။ ( ဗုဒ္ဓဘာသာ အမည်ခံ မဟာယာန ဂိုဏ်း ကွဲ တစ်ခုဖြစ်သော ) ဝ ဇိ ရ ယာ န ဂိုဏ်း သည် လူပြိန်းကြိုက် လျှို့ဝှက် လုပ်ငန်း ဣဒ္ဓိ ပါဒ် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ခဲ့ ကြ၏ ။ ဥပမာ - ဘူး သွင်း ခြင်း ၊ နားမလည် သော စကား သုံး ခြင်း ၊ အဂ္ဂိ ရတ် ထိုး ခြင်း ၊ ဆေး စီရင် ခြင်း ၊ အင်း ချ ခြင်း ၊ ဂု သျှ မန္တ ၊ စက္က သမ္ဘဝ ၊ ဂု ဠ မန္တန် စသည်တို့ကို သီးခြား ဆွဲဆောင် ရေးသားပြီး ကြ လေ၏ သမထ ။ စိတ် ညှို့ မှော် ခြင်း သွင်း ၊ ခြင်း သမထ နှင့် သိဒ္ဓိ အာရုံ များကို ပြုခြင်း ပြ များ ကာ ပို၍ လူ ပြိန်း ခေတ်စားလာ များအား သိမ်းသွင်း ၏ ။ မူလ ပင်မ သာသနာတော်ကို မှေး မှိန် စေသည် သာမက မဟာယာန ဂိုဏ် များကို ပင် ဝ ဇိ ရ ယာ န ပုံစံ သို့ ပြောင်းလဲ ပစ် ခဲ့ ကြ လေသည် ။ ပန်း ဦး လွှတ် ခြင်း ၊ အဘိ သိက် ခံ ခြင်း ၊ ရွှေငွေ ခံ ခြင်း စ သော ကိုယ်ကျိုးရှာ ကာမဂုဏ် ခံစားမှုများ ၊ အတ္တ ကိ လ မ ထ ကျင့် ခြင်း ၊ သိဒ္ဓိ ကိစ္စ တို့ကို လုံး ပမ်း ၍ ( ၁၂ ) ရာစုတွင် ကာမဂုဏ် ဖောက်ပြန် မှု ၊ တန်း ခိုး အလွဲသုံးစားမှု တို့ ကြောင့် ( ၈ တဖြည်းဖြည်း ) ရာစု ၊ ( ၉ ) ရာစုတွင် သိက္ခာကျ နာ ဠန္ဒာ လေတော့ တက္ကသိုလ် ၏ ။ ၊ ဝိ ကြ မ သီလ တက္ကသိုလ် စသည်တို့ က ပင် ဝ ဇိ ရ ယာ န လမ်း စဉ် များကို သင်ကြား ခဲ့ ကြ၏ ။ ထို မှတစ်ဆင့် နတ် ဝင် နတ် ပူး ခြင်း ၊ စုန်း ၊ က ဝေ ၊ တန္တရ တစ္ဆေ ( ယာ န အောက်လမ်း ဝါဒီ တို့သည် ) ပညာ ဗောဓိ တို့ကို သတ္တ ပါ ရုပ်တု ပူးတွဲ များ လေ့လာ အမျိုးမျိုး ကြ ပြန် ထု ၏ ။ လုပ် ကိုးကွယ် ကြ ၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ အမည်ခံပြီး ပုံများကို ဝိဇ္ဇာ ပင် ထု ၊ ဇော်ဂျီ လုပ် ကိုးကွယ် ၊ ဝ လာ သီ ကြီး ကြ၏ သံ ။ ၄ ( ၈ ယောက် ) ရာစု မှ ( ပေါ်ထွန်း ၁၀ ) ရာစု အတွင်း လာ ကာ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 141 ဝိဇ္ဇာ ဂိုဏ်း ပညာရပ် တို့ကို ထူ ထောင်၍ သိမ်းသွင်း ခဲ့ကြသည် ။ ထင်ရှားသော ဂိုဏ်း ဆရာကြီး များမှာ ဆရ သာ ပါ ဆရာကြီး ( ဆရာ ပ ဆရ ဟုလည်း ခေါ် ၏ ။ ) ဓမ္မ ရူပ ဆရာကြီး ၊ ဂူ ဓ ရူပ ဆရာကြီး မန္တန် စုပ် ခြင်း ၊ သမ္ဘဝ ၊ သုသာန် ဆရာကြီး ၌ နေခြင်း စသည်တို့ ၊ အရိုး ခွံ ဖြစ်ကြ ကို သုံး ၍ ခြင်း အဝတ် ၊ ဆေးဝါး စုတ် စီရင် ဝတ် ခြင်း ခြင်း ၊ စ အဂ္ဂိ သည် ရတ် ဖြင့် ထိုး ထူးထူး ခြင်း ၊ ဆန်းဆန်း လုပ် ကြ၏ ။ အလုပ် လျှို့ဝှက် တို့ကို သိဒ္ဓိ လုပ် တန်း ကြ၏ ခိုး များကို ။ သေ ရည် ပြ ကာ သောက်ခြင်း လျှို့ဝှက် ၊ ဆရာ ပန်း ဦး ( မစ် လွှတ် စ တစ် ခြင်း ) တို့ကိုလည်း ပုဂ္ဂိုလ် ထူး ကြီးများ အိန္ဒိယ ဟု ပင် ပြည်တွင် ခေါ် တွင် ခဲ့ကြသည် သာသနာ ။ မှေး မှိန် လာသော ခေတ် ၌ သူဌေး သူ ကြွယ် နှင့် ရှင်ဘုရင် များ လုံခြုံရေး က ပင် ၊ ထို ဘေး လူ ရန်ကင်း ထူး ကြီးများ ရေးအတွက် ကို ချီး ပင် မြှောက် ထို လူ ကိုးကွယ် ထူး လူ ဆန်း လာ ကြ၏ ကြီး များ၏ ။ တိုင်းပြည် တန္တရ အေးချမ်း ၊ မန္တ ရ ၊ ဝိဇ္ဇာ ရေး ၊ ယာ န အ ဝိနည်း တတ် တို့ကို တော် နှင့် ရှင်ဘုရင် အ ညီ နေထိုင်ကြသော များ ကိုယ်တိုင် ရဟန်း များစွာ ကောင်းများ အသုံးပြု ဆင်းရဲ ခဲ့ ကြ၏ ငြို ။ ငြင် ကာ အင်အား နည်း သည် ရဟန်း ထက် တို့၌ နည်းပါးသွား အတွင်း သာသနာ ကြ ရတော့ ပျော့ ၏ ။ ညံ့ အားနည်း လာ သောအခါ အချို့ ရဟန်း များ ဝိဇ္ဇာ ကျင့် ( ၁၁ စဉ် ) များ ရာစု ဆီသို့ သို့ ရောက်သောအခါ အာရုံစိုက် သွား အိန္ဒိယ ကြသည် ပြည်၌ ။ လူ့ များ စု သည် အ ယူ သည်း မှု ၊ အုပ်စု . ကွဲ ၍ ငြင်း ခုန် မှုများ များပြားလာ ၏ ။ ရဟန်း များလည်း ပစ္စည်း စု ခြင်း ၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း ဖြင့် ပို၍ အ ကျင့် ပျက် လာ ကြ၏ ။ ဝိဇ္ဇာ တွေ ညံ့ ခံ ၍ ပုဂံသို့ ပြေး လာ ကြ ပုံ လူမျိုး ခြား တာက် များသည် ( ယူ ရက် ) ခမ်းနား လူမျိုး ၍ ၊ ကြွယ်ဝ မွန် ဂို လ ချမ်းသာ လူမျိုး အာ သော ဖ ရဟန်းတော် ဂ နု လူမျိုး စ ကျောင်းကြီး သော ဘာသာ များကို မတူ လုယက် ဝိဇ္ဇာ တိုက်ခိုက် ၊ ဇော်ဂျီ ဂိုဏ်း လာ ကြ ဝင် ကုန် တို ့ ၏ သည် ။ ဝိဇ္ဇာ မန္တန် တန်ခိုး ဣဒ္ဓိ တို့ ဖြင့် ခုခံကာကွယ် ခဲ့ ကြသော်လည်း အ ချည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ နှီး ဖြစ်ခဲ့ ရ လေ၏ အမည်ခံ ။ တက္ကသိုလ် ရဟန်းတို့ ကြီးများ သည် ၊ ကျောင်းတိုက် အဇ္ဈတ္တ သန္တာန် ကြီးများ ၌ အ မီးရှို့ဖျက်ဆီး ကျင့် သီလ ယို ခံ ကြ ယွင်း ရ၏ ပြီး ။ ပစ္စည်း ရှင် ကြီးများ ဖြစ်နေသည် က တစ်ကြောင်း ၊ ဗ ဟိဒ္ဓ နိုင်ငံရေး ရှုပ်ထွေး နေသည် က တစ် ကြောင်း ဝိဇ္ဇာ တို့ ဂိုဏ်းကြီး ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပေါ်ထွန်း ၍ လုံးဝ အတွင်း ကွယ် သာသနာ့ ပျောက်သွား အင်အား ရ လေသည် ပျက်ပြား ။ ခြင်းသည် အိန္ဒိယ၌ သာသနာ ဗြာဟ္မ ကွယ် ဏ ပ ဝါဒီ ရခြင်း များမှာ ၏ ကျောင်း အဓိက အကြောင်း ကန် များကို ပြန်လည် ကြီး ဖြစ်လေသည် ဟည် ထောင်နိုင် ။ ကြ၏ ။ ဗုဒ္ဓ ဝိ ဟာ များကို မူ ပြန်လည် မ တည်ထောင် နိုင် ကြတော့ ပေ ။ ရဟန်းတော်များ မှာ ဝတ်စား ဆင် ယင် ပုံ