## PAGE 145 ၆- အင်းဝခေတ် ရဟန္တာ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ ဈာန် အဘိ ညာဉ် ရ တက် သေး သူ မြတ် နှင့် ကို ရင် သူ မော အင်းဝခေတ် ဘုရင် မင်း ခေါင်ကြီး လက်ထက် ( ၇၆၃-၇၈၃ ) တွင် ပုဂံ၌ သီတင်းသုံး သော တက် သေး သူ မြတ် ခေါ် မထေရ် တစ်ပါး ရှိ၏ ။ တစ်နေ့တွင် ဘုရင် မင်းခေါင် အား ပုဂံ ယာဉ် ခွန် လွှတ်ရန် အလှူခံ ရာ “ မိဖုရား ရှင် ဘို့ မယ် ကို ပြော ရ ဦး မည် ” ဟု လျှောက် သ ဖြင့် - E6 “ သင် မင်းကြီး ကို မိဖုရား ပိုင် သ လော ” ဟု မိန့် တော်မူ၏ ။ ထို အကြောင်းကို မိဖုရား ကြီး ကြား သ ဖြင့် မင်းကြီး အား “ ရဟန်း မူ ၍ သာ ၊ လူ ဖြစ် တ ပြီး ကား ကွပ် ရ လေ၏ ” ဟု မချိ စကား ရေ ရွတ် ပြော ဆို၏ ။ နောက် မကြာမီ မင်း နှင့် မိဖုရား တို့သည် ဘိုး ခေါင် ဆင် ယာဉ် မ ကို စီး ၍ ပုဂံ ရွှေ စည်း ခုံ သို့ နေ့ ချင်း ပေါက် ဘုရားဖူး သွား ကြ၏ ။ တက် သေး သူ မြတ် လည်း ရွှေ စည်း ခုံ သို့ ကြွ လာ၍ “ အ စော ၊ ငါ့ကို ကွပ် မည်ဆိုလျှင် ကွပ် လော့ ” ဟု ပြောလေ ရာ မင်း နှင့် မိဖုရား တို့ မျက်နှာ ပျက် ကုန် ကြ၏ ။ မင်း မိဖုရား နှစ် ကိုယ် ကြား ပြောစကားကို ပင် ကြားသည် ဟု သိရှိ ကြ လေသည် ။ သီတင်း သည် တစ် ဦး အား တက် သေး အရှင် သူ မြတ်ကို အ စုံစမ်း ခိုင်း ရာ ထို မထေရ် အား * တေ ပ သင် နတ် က ပြောသည် ဟု ဆိုကြသည် ။ နှုတ် ဆွမ်း ရသည်ဟု လည်း ကျော်ကြား ၏ ။ ဝိသုဒ္ဓိ မဂ္ဂ ဒီပနီ ဆရာ က တက် သေး သူ မြတ် ဈာန် အဘိ ညာဉ် ရသည်ဟု ဖော်ပြ ၏ ။ နောင်အခါ ယာဉ် ခွန် ထို့ လှူ မှ တစ်ပါး ကြောင်း အင်းဝ တွင်း သာလွန် သင်း ရာဇဝင် မင်းကြီး ၌ ဆိုသည် ခေတ် ( ။ ၉၉၀-၁၀၁၀ ) ဤ မှာ ဘက်တွင် လည်း ဈာန် အဘိ ညာဉ် ရ ကို ရင် သုမေဓာ ဟု သာ မ ဏေ တစ်ပါး ပေါ်ပေါက် ဖူး ၏ ။ တန်ခိုး ဖန်ဆင်း ပခန်း ကြီး နိုင်သည် မြို့ မ ဟု ဟိန် ခေါ်သော ကြား သိ သ ကျောင်း၌ ဖြင့် . သူ၏ သီတင်းသုံး ဆရာ က ကို ၏ ။ ရင် ဈာန် သုမေဓာ အဘိ ငယ် ညာဉ် စဉ် ရ က ကစား ဖူး သော ဂုံ ညင်း ဒိုး ကို ရှာ ၍ နှစ်ရက် သွား ရသော အရပ်၌ မြှုပ် ထား ပြီးလျှင် “ သင် ငယ် ဒဉ် က ကစား သော ဂုံ ညင်း ကို ယူ ချေ ” ဟု စေခိုင်း ၏ ။ ကို ရင် သုမေဓာ ကလည်း တစ်ခဏ ချင်း ပင် . သွားရောက် ယူဆောင် ၍ ပေးနိုင် သည်ဟု သာသနာ လင်္ကာ ရ ၌ ဆို၏ ။ ပခန်း မှ အထောက်အထား အထောက်အထားများ ကို ရင် သုမေဓာ သာ ရှိနေသေးကြောင်း မ ဏေ ကျော် နှင့် စပ် “ ၍ ပခန်း ယနေ့တိုင် ကျော် ” “ ပခန်း ရေး “ ပခန်း ကြီး ၌ အမှတ်အသား ကြီး အကြောင်း သိကောင်းစရာ ပခန်း ” ကျောင်း စာအုပ် တော်ကြီး၏ ( ၁၄ ဝ -၁ အရှေ့ဘက် ) ၌ အောက်ပါအတိုင်း စောင်း ရန်း ကပ် ဖတ်ရှု လျက်ရှိ ရသည် သည့် ။ ကျောင်းတိုက်မှာ “ မ အကြိမ် ## PAGE 146 ကျောက် ကာ တိုက် ဖြစ်လေသည် ။ ကျောက် ကာ ကျောင်းတိုက် ကြီး မှာလည်း ယခုတိုင် စည်ကား နေဆဲ ဖြစ်၍ စေ တီ ဘုရား အဆောက်အအုံများ ဖြင့် တခမ်းတနား တွေ့မြင် နိုင်သေး သည် ။ ပခန်း ဤနေရာတွင် ကြီး မြို့ လျှင် ဖွား ရာ ယခင် ဇာတိ ပခန်း ရှိသော ကြီး မြို့ ရဟန္တာ မ ဟိန် ကို ရင် ကျောင်း ကလေး၏ ဆရာတော်၏ သီတင်းသုံး တ ပ ည့် တော် ဖြစ်သော မူ ခဲ့ရာ ဌာန ဖြစ်သည်ဟု အ ဆို ရှိသည် ။ ရောက်တော် ကျောက်စာ မူ သော တွင် အရှင် သာ ဒီ မ ပင်္က ဏေ ရ အဖြစ် သာ မ က ဏေ ပင် ဟု ဆ ဠ ပြ ဘိ ဆိုသည် ည ပဋိ ။ ] သမ္ဘိ ဒါ ပတ္တ ရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ( ယင်း သာ မ ကျောင်းတိုက် ဏေ ၏ ဘွဲ့ မှာ သည် မူ ကွဲလွဲ နာမည်ကျော် နေ၏ ။ ပခန်း ချောင်း ကျော် ကောက် စာအုပ် ဆရာတော် ၌ “ ဒီ ပ ကံ အရှင် ဒ ရ ” ဟု သဒ္ဓမ္မ ရှိ နေ၏ နန္ဒီ ။ ၏ ) သီတင်းသုံးရာ လည်း ဖြစ်၏ ။ ယခင်က ဘုမ္မိ ဇေယျာ ကျောင်းတိုက် ဟု ခေါ် တွင် ရာ အရှင် သဒ္ဓမ္မ ကျောက် နန္ဒီ အား ကာ အ ယော မည်သို့ မြို့နယ် ပြောင်းရွှေ့ ကျောက် ခေါ် ကာ ရွာမှ တွင် ပ ကြောင်းကို င့်၍ သီတင်းသုံး ပါ ယင်း စေ စာအုပ် သ ဖြင့် ၌ ဘုမ္မိ ဖော်ပြထား ဇေယျာ အမည်မှ ၏ ။ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 147 ရွှေဥမင် နှင့် တောင်ဖီလာ ပုဂ္ဂိုလ် ကျော် ( ၉၄ ဝ -၁ ဝ ၁၂ ) တောင်ဖီလာ ဆရာတော်သည် အင်းဝခေတ် သာလွန် မင်းကြီး လက်ထက် ( ၉၉၀- ၁ ဝ ၁ ဝ ) အလွန် ထင်ရှားသော ဆရာတော်ကြီး ဖြစ်သည် ။ ၁၅- နှစ်သား က ပင် ဝေ ဿန္တ ရာ ပျို့ ကို ရေး ကောက် ၏ ။ ဝီ ကျမ်း သတိ များ ဝဏ္ဏ ၊ ကောင်းမှုတော် နာ ၊ ယ သ ဝဍ္ဎ န ကြီး ဝတ္ထု ကျောက်စာ ၊ ဝိ န ယာ ၊ လင်္ကာ သာလွန် ရ ဋီကာ မင်း အ ၊ အဘိဓမ္မာ မေး တော် ပုံ ည အ ဝါ ဖြေ အ နှင့် ရ တောင် ညွှန်း ကျောက် ညွှန်း ကျမ်း များ ပြုစု တော် မူ ခဲ့သည် ။ ယနေ့ထိ ထို ကျမ်း များ ထင်ရှား လျက် ပင် ။ ဗျာ ဓိ ဝိ သေ လ ကျောက် ကျမ်း ( ဦး ပန်း သာ ) တွင် သက္ကရာဇ် ၈ ဝ ၆- ခုနှစ် ဆင်ဖြူ ရှင် မင်းကြီး လက်ထက် စစ်ကိုင်း ၊ ပင်းယ ၊ အင်းဝ ပြည် တို့တွင် ကျောက် ရောဂါ ဖြစ်ပွား၍ လူအများ သေ ကျေ ပျက်စီး သ ဖြင့် မင်းကြီး ကိုယ်တိုင် ရွှေ စည်း ခုံ ဘုရားဖူး ပြီး စ နည်း နာ သောအခါ “ တောင်ဖီလာ ရှာမှ တွေ့မည် ။ မြောက် လေ လာ မှ ချမ်းသာ မည် ။ ကျောက်ခဲ ကြီးကို ချီ ပါမည် ” ဟု နိမိတ် ပေး သ ဖြင့် တောင်ဖီလာ ဆရာတော်အား ဆွမ်း လုပ် ကျွေး ၍ ရောဂါ ငြိမ်း ရန် တောင်းပန် လျှောက်ထား ရသည်ဟု ဆိုသည် ။ ( ခုနှစ် သက္ကရာဇ်များ ကွာခြား ၍ စဉ်း စား သင့် ။ ) ဓာတု ဝိတ္ထာ ရ ၊ သမ္ပန္န ဓာတ် ကျမ်း ၊ မဟာ နာရီ ဓာတ် ကျမ်း ၊ ကွန်ချာ ဓာတ် ကျမ်း စ သော ဆေး ကျမ်း များလည်း ပြုသည် ။ တောင်ဖီလာ ပိုဒ် စုံ သြ ဝါဒ ရတု ၊ ဆုံးမစာ တို့လည်း ရှိကြောင်း ပိဋက သမိုင်း များ က ပြ ဆို ကြ သေး ၏ ။ ဤ အဆိုအရ မှန် စေ ဦး ၊ ဆေး ကျမ်း ရေး ပြု သော်လည်း ယခုကာလ ဒေသနာတော် ကဲ့သို့ ဘောင် ဆေးကု အတွင်းမှ သော ဘုန်းကြီး လော မ ကတ္ထ ဟုတ်သည် စ ရိ ယာ ကို ဖြ မူ သတိပြု ည့် ကျင့် ရ ခြင်း ပေ မျှသာ လိမ့် မည်း ဖြစ်ပေ ၊ ဝိနည်း ရာ သိက္ခာ ၏ ။ ဆရာတော်သည် ငယ် စဉ် က ပင် သူ မတူအောင် ထူးခြား တတ် ပွန် ၍ သာ မ ဏေ ကျော် , ပြည် အင်းဝ ပဉ္စင်း ဆီး ကျော် တော ဟု ရွှေ တွင် ကျောင်း ခဲ့သည် ။ ဆရာတော် မင်း ၆- ဆက် ဝင်စား တိုင်အောင် သူ လည်း မင်း ဖြစ်၏ ဆရာ ။ ဖြစ် ၉၄ တော် ဝ မူ ပြည့်နှစ် ခဲ့သော စ လင်း ဇာတိ ၊ ဆီး တော ဆရာတော် လည်း ထို မြို့ ဖွား ပင် ။ စ လင်း မြို့ အရှေ့ သာ ထွန်း ဦး စေ တီ တည် ရာ အရပ်၌ ´ မွေးဖွား ခဲ့သော်လည်း ရှမ်း အရေးအခင်း ကြောင့် ပြည် မှတစ်ဆင့် တောင်ငူ သို့ ရောက်၍ ရှင် ဓမ္မ ရာဇ ဂုရု ထံ ၌ ပညာ သင်သည် ပြည် အမည် မြို့၌ အတိုင်း သာ မ အရှင် ဏေ ဘဝ ဥ ပါ ဖြင့် လိ နေ ခေါ်သည် ရ၏ ။ ။ ရှင် တံဆိပ် ဘွဲ့ မု နိန္ဒ တိပိ ဋ ဃော ကာ သ လင်္ကာ ။ ရဟန်း ရ ရာဇ ဘွဲ့ မှာ ဂုရု ဦး ။ ရီး တော်၏ အဘိ သင်္ကေ ထို့နောက် တ ထံ အင်းဝ ရဟန်း သို့ ပြုသည် ရောက်မှ ။ “ ပြည် ပြည် ပဉ္စင်း ဘုရင် ကျော် ရန်နိုင် ” ဟု မှူး ထင်ရှား က ရဟန်း ကာ ဒကာ “ အ ဝ ပဉ္စင်း ပြု၍ အရှင် ကျော် ( အရိယာ လင်္ကာ ရ ) နှင့် စာ ပြိုင် ကြ ရ၏ ။ ၉၇၇- ခုနှစ်တွင် ညီတော် စ လင်း စား မင်းရဲကျော်စွာ ကိုးကွယ် ခွင့် ရသည် ။ ( သာသနာ လင်္ကာ ရ ၌ အကျယ် ရှု ။ ) နဝမ အကြိမ်