## PAGE 172 နောင်တော် နှစ်ပါး ပြော မ နာ ဆို မ နာ တရား ဆွေးနွေးနေ ကြ သကဲ့သို့ ရှိ တော့သည် ။ မျက်စိထဲ တွင် မြင်ယောင် စေ တော့ ၏ ။ ငါ့ညီ “ မရှိ ခွေး ၏အ စေ လင့် ပါး ။ ဝက် အ ကျင့် ၏အ ညစ် နီး လျှင် စောင်း သံသရာ တီး သ ၌ ကဲ့သို နစ် ့ ရှိ မြဲ ။ တတ် ( ဟန္ဒ ကြသည် ဒါ နိ ။ ဘိက္ခဝေ ထိုကဲ့သို့ ) သနား ၍ မှာ ထား ခဲ့သည်ဟု သိ တတ် စေ ။ ညီတော် မှတ် လေ ။ သံဝေဂ မိမိ သတိ ရ ရ ကောင်းတော့ ၊ ယခု ဘဝ ၌ သည် ပင် ” မဂ်ဖိုလ် ( တ ၊ ပြီး ၁၄၂။ မြောက် ) နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်အောင် လုံ ့ လ ပြုနိုင် တိုင်း “ အရှင် ဓမ္မ ပိ ယ ညီ လှ ၊ သတိ မ ကွာ ၊ ပညာ နှင့် တကွ ကိုယ်ကျိုး ရှိအောင် အခါ မှန် ခပ် သိမ်း တိုင်း ကို ကျင့် မသိဘဲ သင့် လှ လျက် တော့သည် မေ့ မေ့ ။ လျော့ အမြဲ လျော့ အံ သွား မ နေ ခဲ ၍ သင့် ကျင့် ။ ပြ သ လေ နိုင်သော ။ ( ၁၄၉ ဆရာ ) ဟုတ် ကို ရှာ ၍ “ ငါ၏ ဟုတ် ကိုယ် မှန် စွာ ဟု သိအောင် မဟုတ်မမှန် လုံ့လ ပြောဆို ပြု မှတ် လေ ၊ အားထုတ် ယူ သူ ... ငါ၏ လေ ” သာသနာတော် ( ၁၅၁။ ) သို့ မ ဝင်ပြီ ။ “ ပု ထုဇ္ဇ နော ဥမ္မတ္တ က သ ဒိ သော ’ သူ ရူး နှင့် တူသော ပု ထု ဇဉ် ဟု ဘွဲ့ နိဗ္ဗာန် ချည် နှင့် ၍ ဝေးသည် လွှတ် သည် ထက် မှတ် ဝေး ။ သည် လိမ့် မည် အတိုင်း ခွေး သာ ဟူ လို မှန် လျှင် ( ၁၇၉ ) မဂ် ။ ယခု စော် ခွေး ဖိုလ် ထီး စော် ခွေး မ နံ မ ၊ တို့သည် လည်း မင်းသမီး မင်းသား ဟောင်း ၊ နတ်သမီး နတ် သား ဟောင်း တို့ ပင် ။ ” ( ၁၅၆။ ) နားလည်မှု ဆရာတော်သည် မျိုး ကို ကျော်လွန် “ နမောတဿ ကာ သတိပဋ္ဌာန် , ဗုဒ္ဓံ သရဏံ အာနာပါန ဂစ္ဆာမိ ' အလုပ် အဓိပ္ပာယ် စခန်းသို့ မှ အ စ ယေဘုယျ အ ရောက် အင်အား ပါ ပါ နှင့် တွန်း ပို့ တော် မူ ထား လေသည် ။ ဒါန သီလ ခန်း လည်း မလွတ် ။ ဘုရား ဒကာ လူတန်းစား ဘုရား အသီးသီး အ မ ၊ ကျောင်းဒကာ အတွက် ရေးသား ကျောင်း တော် အ မ မူ တို့ ခဲ့သည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ။ သာသနာတော် ဖြစ် မှန်းမသိ နှင့် ဖြစ်နေတတ် ကြုံရ သည့် ပုံ မှ အ အခါ စ “ ဘာ အရေးကြီးဆုံး လဲ ” ဆိုသည်ကို အခြေခံမှစ၍ ထောက်ပြ ထား ၏ ။ ဘိုးတော် အတွက် ရာဇ ကြေးမုံ ရှု ဖွယ် အ ကျင့် သီလ တောင် မြင့် လေးလုံး မြတ် ဆရာတော်အား ကြောင်း ၊ ဘိုးတော် ရသမျှ မင်းတရားကြီး ပစ္စည်း ကို က ကိုယ်ပိုင် “ ရာဇ ဂုရု မ ” ထား ဘွဲ့ ၊ အပ် စွ န့် လှူ လှူ မြဲ ဖြစ်၍ ကြောင်း “ သီလ ဝိ သော ဓ နီ ကျမ်း ’ ( ၁၂၃၊ ၁၇ ဝ ) ၌ ဖော်ပြ ၏ ။ ဟင်္သာ ၁၁၂၃- တ မြို့ ၊ တ ခုနှစ် လုတ် အလယ် မြို့ စား မင်းသမီး နန်း မိဖုရား က ကိုးကွယ် ကြီးမှ ဖွား ကြောင်း မြင် ဆရာတော်ကိုယ်တိုင် သော ငယ် မည် ရှင် မင်း ရေး တုတ် ခဲ့သည် ခေါ် ။ ပတ္တမြား ဆရာတော်သည် တောင် တို့ ဖြင့် အလွန် မူလ က တ စ င့် တယ် တု ဂီရိ ခေါ်သော သော မန္တ လေး ရွှေတောင် ခေါ် တောင် , ငွေ တောင် ဝှမ်း တော , မြ ကျောင်း၌ တောင် , နဝမ အကြိမ် ## PAGE 173 ရဟန်း တရား ဖြင့် သီတင်းသုံးရာ နောင်အခါ တွင်မှ အမရပူရမြို့ ( အနောက် ) မြောက် မင်း ရွာ တိုက် ၌ ပြောင်းရွှေ့ ကြွ လာ ရ တော် မူ ဟန် ရှိသည် ။ ထိုအခါ မှစ၍ ၎င်း တိုက် ကိုလည်း တောင် လေးလုံး တိုက် ( စ တု ဂီရိ ) ဟု ခေါ် တွင် ဟန် ရှိ၏ ။ ( င ခုန် ဆရာတော် ရေး ခုဒ္ဒ က ပါ ဌ ဋီကာ နိဂုံး ။ ) မူလ တောင် လေးလုံး ဟူသည် “ ဝေ ဟာ စင်္က မ = လေ ဟာ ပြင် စင်္ကြံ ၊ အစ္ဆ ရိ ယ ပဗ္ဗာ ရ = အံ့ဖွယ် ရှိသော တောင် ဝှမ်း ' စ သည် ဖြင့် မိမိ သီတင်းသုံးရာ ဌာန ကို ဖော်ပြ ရာ၌ “ မန္တလေး ” ဟု တိုက်ရိုက် ပါရှိသည် ကို တွေ့ရ သ ဖြင့် ယခု ရှိသော မန္တလေးတောင် သာလျှင် ဖြစ်ဖွယ် များ လေသည် ။ အတိအကျ မ ဆို နိုင် ။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ၊ ဘိုးတော် လက်ထက်၌ မင်း မိဖုရား များ သာမက အမရပူရ နေပြည် တော် ၊ ဈေး တော်ကြီး ရပ် နေ ဘုံ သုံး ဆင့် ရွှေ ကျောင်းကြီး ဒကာ စ သော အရပ် သူ အရပ်သား လူ ကုံ ထံ များ ပါ ကိုးကွယ် ဆည်း ကပ် ရ သည့် ထင်ရှားသော သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ် ကြောင်း မှာ ငြင်း ဖွယ် မရှိချေ ။ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၈- ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လ ပြည့် ကျော် သုံး ရက်နေ့တွင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီး သည် ရခိုင်သို့ သာသနာပြု လွှတ်ရန် ကိစ္စ နှင့် စပ် ၍ တံဆိပ် ရ ဆရာတော်ကြီး ခုနစ် ပါး ကို နန်းတော် သို့ ပ င့်၍ လျှောက် ရာ၌ - “ မင်း ကျင့် တရား နှင့် မညီဟု ထင် သော အ ရာ ရှိလျှင် ဆုံး မ တော် မူ ကြ ပါ ဘုရား ၊ ကျင့် နိုင်သည် ကို ကျင့် ပါမည် ။ မ ကျင့် နိုင်သေး လျှင်လည်း ဤ အ ရာ ဖြင့် မ ကျင့် နိုင် သေးကြောင်း လျှောက် ပါမည် ။ ဆရာတော်ဘုရား တို ့ အ မိန့် တော်ကို နာ ခံ ၍ ကျင့် ဆောင် ရပါ မှ ဆရာတော် ဘုရား တို့ကို ကိုးကွယ် ရ ကျိုး ရှိ ပါမည် ” ဟု ရွှင် ကြည် ဝမ်းမြောက်စွာ လျှောက်ထား လေ၏ ။ ဘိုး တော်၏ လျှောက်ထား ပုံမှာ လေးနက် သိမ်မွေ့ လှ ပေ ၏ ။ ပျူ ငှာ ယဉ် ကျေး လှ ပေ စွာ့ ။ ထို အကြောင်း နှင့် စပ် ၍ ဆရာတော် က “ ရာဇ ကြေးမုံ ရှု ဖွယ် ’ အမည် ဖြင့် ရေးသား ဆုံး မ တော် မူ ရသည် ။ ဆရာတော် ရေးသား သည့် အကြောင်းအရာ နှင့် ရေးသား ပုံ တို့မှာ ရေး ရိုး ရေး စဉ် မင်း ကျင့် တရား မျိုး မဟုတ်ချေ ။ ခေါင်းဆောင် လုပ် သူ တိုင်း သိထား သင့် သော အချက်များ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပေသည် လုပ် ။ သူ သည် အရာရာ တွင် တောင် လို မြင့် မား မှ သူ့ကို မှီ ရ သည့် သစ်ပင် ငယ် သား တို့ မြင့် မား နိုင် ပုံ မှ အ စ လိမ်လည်မှု ၊ အ မျက် ထွက် မှု ၊ ပေါ့ ပြက် လျော့ လျဲ မှု သုံးမျိုး ကို ကျော်လွန် အ နိုင် ချုပ် စေရန် အား ဖြင့် အကျိုး “ ရာဇ အပြစ် ကြေးမုံ နှင့် ရှု ဖွယ် တကွ ” သည် ရေးသား အိမ် ခေါင်းဆောင် ဆုံး မ ထား လေသည် မှ အ စ ခေါင်းဆောင် ။ တိုင်း ကြည့် မှန် အဖြစ် နေ့စဉ် ကြည့် ရှု အသုံးပြု ရ မည့် ခေါင်းဆောင်မှု လမ်းညွှန် ကျမ်း ကြီး ပင် တည်း ။ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထူးဆန်းစွာ သည် . အမရပူရ ပျံလွန်တော်မူခြင်း နေပြည်တော်၏ ... မြောက် မင်း ရွာ တိုက် သုံး ထပ် ကျောင်း၌ သီတင်းသုံး နေ တော် မူ စဉ် တစ်နေ့သောအခါ ဒကာ များကို ခေါ် ၍ - နဝမ အကြိမ် ## PAGE 174 “ ငါ အသက်အရွယ် ကြီး ပြီ ၊ သေ ချိန် နီး ပြီ ၊ ခေါင်း နှစ်ခု ပြုလုပ်ပြီး လာ လှူ လှ ည့် ကြ ” ဟု မိန့် တော်မူ၏ ။ ဒကာ များ မှာလည်း မည်သို့မျှ ပြန် မ လျှောက် ရဲ ကြ ။ ကျောင်းမှ ပြန်လာ ကြ ကာ အမြန်ဆုံး နှင့် အကောင်းဆုံး ဖြစ်အောင် သာ စီစဉ် ပြုလုပ် ကြ ရသည် ။ ခေါင်းနှစ်လုံး လုပ် ပြီးလျှင် ကျောင်းသို့ ယူဆောင် လာ ကြ၏ ။ ခေါင်း တစ်လုံးကို သင့် တော် ရာ၌ နေရာချထား ပြီးနောက် ခေါင်း တစ်လုံးကို နမူနာ အဖြစ် ဆရာတော် အနီးသို့ ယူ ချ၍ ပြ ကြသည် ။ ဆရာတော် ကား နေရာမှ ထ ကာ - “ နင်တို့ ခေါင်း ငါ နှင့် တော် ရဲ့ လား ” ဟု ပြောပြောဆိုဆို ခေါင်းထဲ သို့ ဝင်၍ အိပ် စမ်း သိမ်း ကြည့် တော်မူ၏ ။ ပြန်၍ ထ တော် မ မူ ပြီ ။ လျောင်း ပြီး သည် နှင့် ဝိညာဉ် ချုပ် ငြိမ်း ဘဝဇာတ် တော် မူ လေ၏ ။ ဒကာ များလည်း တစ်ယောက် မျက်နှာ တစ်ယောက် ကြည့် ကာ မည်သို့ လုပ် ရမည် မသိ ၊ အတန်ကြာ မင် တက် မိ နေ ကြ၏ ။ ထို အခိုက် ဒကာ များ အနီးသို့ အာ ဂန္တု က ဘုန်းကြီး တစ်ပါး ကြွ လာ သ ဖြင့် အားလုံး လှုပ်ရှား လာ ကာ ဘုန်းတော်ကြီး အား ဦး ချ ကြသည် ။ အာ ဂန္တု က ဘုန်း တော်ကြီး၏ မျက်နှာတွင် ကား တစ်စုံတစ်ရာ ထူးခြား အံ့ သြ သည့် အမူအရာ ကို မတွေ့ရ ။ တောင် လေးလုံး ဆရာတော်၏ အလောင်းတော် အနီးသို့ သွား၍ - “ အင်း - ဒကာကြီးတို့ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ပျံလွန် တော် မူ လေ မှ ကိုး ” ဟု သာ ပြောဆို လေ၏ ။ မတ် တတ် ရပ် လျက် က ပင် မျက်စိကို စုံ မှိတ် ပြီး သင်္ခါ ရ တရား ကို နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင် ၍ ငြိမ်သက်စွာ နေ တော် မူ လေသည် ။ ဒကာ များလည်း အလိုက် သိ စွာ စကား တစ်စုံတစ်ရာ မ လျှောက် သေး ဘဲ ငြိမ် ၍ လက်အုပ်ချီ နေကြ စဉ်မှာ ပင် ထို အာ ဂန္တု က ဘုန်းတော်ကြီး သည် မျက်စိကို ဖွ င့်၍ ကျောင်း တစ်နေရာ သို့ လှမ်း ကြည့် ရင်း - “ ဪ … .. ဟိုမှာ လဲ ခေါင်း တစ်လုံး ပါလား ” ဟု အခြား ခေါင်း ဆီသို့ ကြွရောက် ကြည့် ရှု ၏ ။ ခေါင်းထဲ သို့ ဝင်၍ လဲ လျောင်း ကြည့် တော် မူ သည် ။ ထို ဘုန်းတော်ကြီး လည်း ပြန်၍ ထ လာ တော် မ မူ ။ ဝိညာဉ် ချုပ် ငြိမ်း ဘဝ ဇာတ်သိမ်း တော် မူ ပြန် ၏ ။ ဒကာ များလည်း အကျိုးအကြောင်း ပင် လျှောက် ချိန် မရဘဲ ပို၍ အံ့အား သင့် ကြ ရ ပြန် လေသည် ။ ခေါင်းနှစ်လုံး အ လုပ်ခိုင်း သည် ကို ယခု မှ ပင် နားလည် သွားကြ ရ၏ ။ အာ ဂန္တု က ဘုန်းတော်ကြီး ကား တောင် လေးလုံး ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ညီတော် ဦး ဓမ္မ ပိ ယ ပင် တည်း ။ ညောင်လေးပင် တောင် လေးလုံး တော ရ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ညီနောင် ဆရာတော် နှစ်ပါး ယင်းသို့ ဦး အ ထူးဆန်းစွာ ရိ ယ အရှင်မြတ် ပျံလွန်တော်မူ ကြီး ရေးသား ကြ ပုံ တော် မူ သော “ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အရသာ ' စာမျက်နှာ ၁၂၉- ၌ ပါ ရှိ သည့် အတိုင်း ဖော်ပြပါသည် ။ သို့ရာတွင် ထို စာအုပ် ၌ အာ ဂန္တု က ဘုန်းတော်ကြီး မှာ တောင် လေးလုံး ဆရာတော်၏ နောင်တော် ဓမ္မ ပိ ယ ဆရာတော် ဟု ပါ ရှိရာ ပင် ဖြစ်ဖွယ် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို များ သ ဖြင့် ညီတော် ထောက် ဦး ဓမ္မ ပိ ဆ ယ ၍ ပင် “ ဓမ္မ တည်း ပိ ယ ” ဟု ရှု ဖွယ် ရေး ” လာ လိုက်ပါသည် ညီတော် ။ နဝမ အကြိမ်