## PAGE 487 ဥပုသ် စ နီး မောင်နှံ ရက်ရှည် တို့ : “ စောင့် ထူးဆန်း နေကြသော လှသည် ` ” မန္တလေးမြို့ ဟု ကြား ရသော သူရဲ ဈေး တရား မှ ပွဲစား ကို နာ ရန် ကြီး ဦး ရောက်လာကြ၏ သစ် - ဒေါ် ကျော့ ။ အကျိုး နာ ရုံ မျှ မ သွား တင်း နှင့် တိမ် တကွ နိုင်ကြ ရှု မှတ်ပုံ သ ဖြင့် ကို လက်တွေ့ ပြပေး တော်မူ၏ ကျင့် ။ ကြံ ရန် လျှောက်ထား ကြ ရာ သတိပဌာန် “ ရုပ် ကို ဣ သုံးသပ် ရိ ယာ ပထ လျှင် ပိုင်း နှင့် နာမ် သမ္ပ လဲ ဇ ညပိုင်း သူ့အလိုလို ရောယှက် ပေါ်လွင် ကာ ရုပ် ထင်ရှား ပိုင်း ရှု မှတ်ပုံ လာ ဦး တော့သည် စွာ ပြ ” ပေး၏ ဟု ။ ရှု ဝိသုဒ္ဓိမဂ် မှတ် စေ ၌ ၏ ။ လာ လေး သည့် ငါး ရက် အတိုင်း ခန့် ရှိလျှင် ရုပ် ကို ယောဂီ နိုင် ၍ ကိုယ်တိုင် လာ သောအခါ ပင် တရား နာမ် အရသာ သဘော များကို များကို မြီး ဆက်လက် စမ်း လာ ရ မြဲ ဖြစ် သ ဖြင့် လူ့ပြည် ဇနီးမောင်နှံ နတ် ပြည်၌ နှစ် ဦး မရှိသော စ လုံး ရွှင်လန်း ချမ်းသာ တက်ကြွ ( မဟာ လာကြသည် ဋီကာ အ လို့ ) ။ အလုပ် မလုပ် သူတို့ မ မသိ ထင် နိုင်သော တော့ ချေ ချမ်းသာ ၊ ရှေ့ ကို ( ပင် အ မာ နု တိုး သီ ၍ ရ တိုး တိ ) ၍ ကို ရှု မှတ် ရက်ပိုင်း လို ကြ၏ မျှ ဖြင့် ။ ဘုန်းကြီး သိမြင် သွားကြ ကလည်း ရာ ပင်ပန်း ယောဂီ သည် ၏ အမူအရာ “ အင်း ကို ကြည့် ဒကာကြီး ၍ အ လျှော့ ဒကာမ အတင်း ကြီးများ ညှိ ပေးနေ ရှု သည် မှတ် ။ ကြ တဲ့အခါ ဖြစ်အောင် လဲ မ ပြုန်း ပျက်အောင် ပျက်အောင် ပြု လဲ မပြု တော့ နဲ့ ။ ဒေါသ ဖြစ်တာ ၊ ဖြစ်တာ . ပျက် ပျက် တာ ကို တာ သာ ကို သိပ မသိတော့ ။ ဖြစ်အောင် မောဟ ပြု တော့ လောဘ ၊ ပါဠိ ပါဌ် သား အသံ ထား အသံ နေ မ ပါ ၊ လူ သာမန် တို့ အ ဖို့ ဘာတွေ ပြောနေ မှန်း မသိ စိ မ့် မျှ နိုင်သော နှစ် သိ မ့် ထို ကျေနပ် တုံး တိတိ သွား တရား ကြ၏ ။ စကား ရှု မှတ် များမှာ ရာတွင် ပွဲစား . မည်သို့ ကြီး စိတ်ထား ဇနီးမောင်နှံ ရကြောင်း အတွက် တစ်ချက် ရိုး တွင်း ခြင် တည်း ဆီ နား သံ မာ ရှင်း ဓိ ၊ ပညာ ၍ အသိဉာဏ် ဣန္ဒြေ ငါးပါး လင်း တို့ သွား ရွှင်လန်း လေ တော့သည် ထက် သန် ။ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ကာ ထို ဣန္ဒြေ ငါးပါး လုံး သဒ္ဓါ ညီမျှ ၊ ဝီရိယ လာ ကြ ၊ သတိ သ ဖြင့် ၊ သွားကြ တစ် လခွဲ လေတော့ နှစ်လအတွင်း ၏ ။ မည် သူ ဖျက်၍ မှ မပျက် နိုင်သော အသိဉာဏ် အလင်း ကြီး ရရှိ တရား အား ထို့နောက် ထုတ်ပြီး သီလရှင် ဦး သစ် ၏ ဝတ် ညီ ဦး သွား ညွ သူ န့် ၊ မော်လမြိုင် ဖြူး မြို့ သူ ဆရာကြီး ဥပုသ်သည် ဒေါ် ကုသ အဒေါ်ကြီး လ ) ၊ က ညွတ် ( နောက် ကွင်း ဦး ဦး စံ ခင် ဒွန်း ( တရား စ သော အ ပြီး အ မြို့ ရဟန်းဝတ် မြို့ အနယ်နယ် သွားသည် မှ ယောဂီ ။ ဘွဲ့ သစ်များ - ဦး မေဓာဝီ တစ်ဆင့် ) ၊ ဦး စကား ခင် ၏ တစ်ဆင့် မိတ်ဆွေ မြို့ လှ မ လေး ပြ န့် ပွား ငါး လာ လ စွဲစွဲမြဲမြဲ လေတော့ ကျင့် ၏ ။ မင်းကွန်း ကြံ နေထိုင်သော အ လယ်တော ယောဂီ များ ရ ပင် အနောက် ရှိလာ ကာ တိုက် “ ဇေ ဇေ တ ဝန် တ ဝန် ဆရာတော် ကျောင်း၌ နား ဖြင့် ' ' ဟူသော လွ င့် ပျံ့ လျက် အမည် ရှိ၏ ။ နှင့် နား အတူ ယဉ် စ ‘ ပြု သတိပဋ္ဌာန် လာကြသည် တရား ။ ” ဟူသော အသံ သည် - • စပ် ရာ စပ် ရာ၌ ဘိာ မဖြစ်မနေ တိ ပါ စိတ်ထား ထက် ထက်မြက် ကို သတိပဋ္ဌာန် မြက် ဇွတ် ကဲ့သို့ တ မှန်ကန်သော ရွတ် တစ် ယူ အလုပ် သန် လုပ် ၌ တတ်သော အသုံးချ လိုက်သော ဆရာတော်၏ အခါ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 488 ဓမ္မာစရိယ ဦး ဌေး လှိုင် ၄၃၂ အံ ရတနာ ကိုက် အိုး ဖြစ်၍ ကြီးကို သွားတော့ ထုတ်ဖော် ၏ ရာ၌ ။ နှစ်ကာလ ထို စိတ်ထား ရှည်လျား ထို လုံ့လ စွာ မျိုး ဖြင့် နှစ် သာ မြုပ် တူးဖော် ပျောက်ကွယ် ယူနိုင် နေ ပေသည် ခဲ့သော ။ ယောက် မ , က ပေးသော သစ္စာလေးပါး နှိုးဆော်ချက် “ တစ်ယောက်က အ ရ ယောဂီ စ ဦး တစ်ရာ ရေ တစ်နေ့ ” ဟူ သကဲ့သို့ တခြား တိုးပွားလာ အရပ်ရပ် ယောဂီ ၏ ။ အထူး ဟောင်း သ ဖြင့် များ၏ ဦး စံ ဒွန်း တိုက်တွန်း နေသော မြို့ အအောင်မြင်ဆုံး လှ မြို့မှ ယောဂီ ဖြစ်ခဲ့သည် သစ်များ မင်းကွန်း ။ ဦး စံ ဒွန်း သို့ လာရောက် မင်းကွန်း အားထုတ် လာ အားထုတ် ကြ ရာ ဦး စဉ် စံ ဒွန်း က ကိုး ၏ နှိုးဆော် လ ခန့် ကြာ မှုမှာ ၍ ဦး ယောဂီ စံ ဒွန်း ၏ အား အမူအရာ ထို စဉ် က ကို ပေးသော ကြည့် ၍ တရား တရား ရှု မှာ ကွက် စ တု အာရုံ မ ဓု ချက် ကိုလည်း ရသော ပြုပြင် တရား ပြောင်းလဲ ဖြစ်၏ ။ ဆရာတော်သည် ပေး လေ့ ရှိသည် ။ ရှင် သာ ရိ ပုတ္တ ဘုရားရှင်က ရာ သည် ပန်း အနု ထိမ် ကြိုက် သည် သား စရိုက် ရဟန်း ဓလေ့ အား ကို အသုဘ မြင် ၍ ကြာ ကမ္မဋ္ဌာန်း အိုင် ဖန်ဆင်း အ ပေး မှား ပြ ပြီး ၍ တရား ကြာပန်း မရနိုင် ကို ရှိ အ စဉ် ရှု ခိုင်း သကဲ့သို့ အဘိ ညာဉ် မရဘဲ ချိန် ဆ ၍ ပေးရ သည်မှာ လွယ်ကူသော အလုပ် မဟုတ်ချေ တစ်နေ့သ၌ ။ ( ဦး ဧက စံ ဒွန်း နိ ပါတ် အား ။ နေ တိတ္ထ ပူ ကျဲ ဇာတ် ကျဲ ။ တွင် ) ( ထော ၊ သ ကာ ၊ ဆီ ၊ ပျား ) စ တု မ ဓု အိုး ကို ယောက် ဟု သိမှတ် မ ဖြင့် နေ အ ရ၏ မွှေ ခိုင်း ။ ထို သည် အလုပ်မှာ ၊ မွှေ သော နေလည်း လက် ၏ အမူအရာ အလွန် ပူ လှ ကို ၍ ကြည့် ချွေး ၍ တစ်လုံး “ မွှေ တယ် လုံး ဖြင့် ၊ မွှေ တယ် အ ခံရ ” ခက် အလွန် လှသည် လက် ။ လေးမျိုး ညောင်း သော လုံး အ သ လုပ်လည်း မသွားအောင် ဖြစ်သည် တစ်နာရီ ။ ( ကြာ နှစ်နာရီ လေ ကောင်း မျှ မနားတမ်း လေ ၊ မွှေ ခက် ရ သ လေ ဖြင့် ကောင်း လေ ဖြစ်သည် ၊ စိတ်မ ထို့ကြောင့် စောရ ။ ) စ တု ဆရာတော်၏ မ ဓု အိုး ၌ မွှေ သော တ ယောက် ပ ည့် များတွင် မ သည် ဦး ဦး စံ စံ ဒွန်း ဒွန်း သည် အား သစ္စာလေးပါး ဘာဝနာ ဉာဏ် ကို ထက် ပေးခဲ့ သန် ၏ လှသည် ။ ဟု ချီးကျူးခံရ သူ ဖြစ်သည် ။ အောက်မေ့ဖွယ် ဗုဒ္ဓ လက်ထက် ပင် ။ ဤ တော် အချက်က ၌ ဟင်းရွက် “ ဘာပဲလုပ်လုပ် ကြော် ရင်း ၊ ၊ ဘယ်လိုပဲ ခြေ ဆေး နေနေ ရင်း ၊ အမြဲတမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့သည် အမှတ် သတိ ကို ကပ် ဆွမ်း နေ စား ရမည် ဇရပ် ” မရှိဟု ဟု ယောဂီ အဋ္ဌကထာ အား ညွှန် ၌ ဆိုသည် ပြ နေသည် ။ စား ။ သီဟိုဠ် လဲ သတိ ကျွန်း ။ ၌ ရဟန္တာ မဖြစ်ဖူး သော မြို့ လှ ဗိုလ် ဦး စံ တဲ ဒွန်း ကုန်း ဦး ၌ စီး ပထမဆုံး သော မြို့ လှ တရား ယောဂီ ဌာန များသည် ဖွ င့် လှစ် ၁၂၇၃- နိုင်ခဲ့ ကြ၏ ခုနှစ်တွင် ။ နှစ် ဝါ ဆရာတော်အား မျှ သီတင်းသုံး ပ င့်၍ ကာ တရား ပြ တော် မူ သည် ။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရေတာရှည် ၊ ဖြူး ၊ ဒိုက် ဦး ၊ တောင်ငူ ၊ က ညွတ် ကွင်း ၊ ပဲခူး သတိပဋ္ဌာန် ၊ မအူပင် တရား ၊ ပြည် စည် ၊ လက် ကြီးကို ပံ ရိုက် တန်း ၊ တီး ဟင်္သာ တော် မူ တ ခဲ့သည် ၊ ပျော်ဘွယ် ။ သတိပဋ္ဌာန် ၊ ပျဉ်း မ တရား နား စ ကို သော ကြားဖူးနားဝ မြို့များ သို့ မ ရှိကြ သေး သ ဖြင့် ရောက်လေရာ တိုင်း ၌ “ " ဘ ယ့် နှယ် လဲ ၊ ဘယ်လိုလဲ ” စ သည် ဖြင့် သံသယ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 489 ဝင် ကာ လျှောက်ထား မေးမြန်း သူ ၊ ကပ် ဖဲ့ တိုက် သူတို့လည်း များ လှ ကုန် ၏ ။ အထူး သ ဖြင့် ရွှေ ကျင် မြို့မှ ကျောင်း အစ်မ ဒေါ်ခင် ပ င့် လျှောက် ၍ ကြွရောက် ဟောပြော ရ စဉ် က မူ ခဲ များ ပုလင်း များ ဖြင့် ပင် ဝိုင်း ၍ ပစ် ပေါက် ခြင်း ခံ တော် မူ ခဲ့ ရ၏ ။ ဆရာတော် ကား စစ် မြေ ပြင် ၌ ဆင်း နေရသော ဆင် ပြောင်ကြီး သည် အရပ် လေး မျက်နှာ မှ ပစ်လွှတ် သော မြှား ဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ ကြီး ခံ သကဲ့သို့ လောကဓံကို ခန္တီ ဖြင့် အနိုင်ယူ လိုက်သည် ။ အသိဉာဏ် နည်း သူ လူမိုက်တို့ အား မာရ်နတ် ပေးလိုက် သော ခဲ ပုလင်း များ ဖြစ်သည် ကို သိပြီး ဖြစ်၍ ခွင့် လွှတ် နိုင်ခဲ့ ၏ ။ တရားဟော နေစဉ် ခဲ ပုလင်း များ ဖြင့် ပစ်ခတ် ရာ ဦး ခေါင်း မှ သွေး များ တောက် တောက် ကျ လာ ကုန် ၏ ။ ထိုနေ့ ညတွင်းချင်း ပင် စေခိုင်း သူ စာ တတ် ပေ တတ် ဆရာတော်ကိုယ်တိုင် လာရောက် ကန်တော့ သည်ဟု ဆိုသည် ။ သနားစရာ ကောင်းသော ငါ မြို့ လှ မြို့ သည် သတိပဋ္ဌာန် အလုပ် စခန်း တွက် ဦး စွာ လမ်း ဖွ င့် ပေးသော မြို့ ဖြစ်သည် ။ ဤနေရာ၌ မြို့ လှ မှ သီလရှင် ဆရာကြီး ဒေါ် ဥတ္တရာ အကြောင်း အနည်းငယ် ဖော်ပြရန် ရှိ ပါ သေးသည် ။ ဒေါ် ဥတ္တရာ သည် သီလရှင် အို ကြီး ဖြစ်၏ ။ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဝင်း အတွင်းရှိ ဇရပ် အို ကြီး ၌ သီတင်းသုံး အ နေ အစား သည် ချို့ ။ ငဲ့ ခိုင်း လှ ၏ ရန် ။ စေရန် ထို အဖော် ကျောင်းမှ အ ကို လှော် ရင် မရှိ တစ်ပါး ။ တောင် သည် ဝှေး ပရိယတ္တိ ကို အဖော် ထူးချွန် ပြု နေရသည် လှ သ ဖြင့် ။ မန္တလေးရှိ စာသင်တိုက် ကြီး တစ် တိုက် ၌ နာမည်ကျော် စာ ချ ဆရာတော် ဖြစ်နေ၏ ။ ထို ကျောင်းသို့ အ လည် ပြန်ရောက် ခိုက် ( ရှေး ရောက် စဉ် က နှုတ် ပင်မ ဆက် အ ဖက် မလုပ် မိ စေ ကာ မူ သေ ခါနီး ပြီ ဖြစ်၍ ) မု န့် ပဲ သ ရေ စာများ ဖြင့် ဇရပ် သို့ ကြွရောက် နှုတ်ဆက် သည် ။ အဖော် အ လှော် မရှိ၍ အလွန် သနား နေ မိ ၏ ။ ရောက် ခိုက် သတိပေး တရား ချီး မြှောက် သော အား ဖြင့် “ ဆရာကြီး လဲ အသက်ကြီးပြီ ၊ ပုတီး ကြိုးစား စိပ် ပါ ။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ နှလုံးသွင်း ပေါ့ ” စ သည် ဖြင့် ဟောပြော ရာ ဒေါ် ဥတ္တရာ သည် ရိုသေစွာ နာယူ နေ၏ ။ အတန်ကြာ စကားပြော မိ သော် စာ ချ ဆရာတော် က လေးသည် ဒေါ် ဥတ္တရာ ၏ စကား များ ကြောင့် အံ့အား သင့် သွားသည် ။ “ " တ ပ ည့် တော် မ မင်းကွန်းဆရာတော်ကြီး ဒီ ကို ကြွ လာ ကတည်းက သတိပဋ္ဌာန် လက်ကိုင် ရှိနေတော့ ပုတီး မ လို တော့ဘူး ပေါ့ ဖု ရား ၊ မောင် ပဉ္စင်း တို့ လဲ အသက် ငယ် တုန်း ကြိုးစား ပါ ၊ အဖော် မလိုတဲ့ ချမ်းသာ ဟာ ဒီ မှာမှ ရှိ သ ကိုး ဘု ရာ့ ၊ အဇ္ဈတ္တိ က အာယတန ခြောက်ပါး ( မျက်စိ ၊ နား ၊ နှာ ၊ လျှာ ၊ ကိုယ် ၊ စိတ် ) ဟာ လဲ တစ်နေ့ထက် တစ်နေ့ ထူးခြား ထက်မြက် လာတော့ လူ တကာ တွေ မြင် တာ ကြား တာ သိ တာနဲ ့ မတူ တော့ဘူး ၊ တစ်ခါတည်း စူး စူး စိုက် စိုက် နက်နက်နဲနဲ ကြား လာ မြင် လာ သိလာတယ် မောင် ပဉ္စင်း ရဲ့ ၊ ဒိ ပြင် ဟာ မ ပြော နဲ ၊ ဆိုင်း ဝိုင်း ကြီး တီး သံ ကြားတယ် မဟုတ်လား ၊ ဟို တုန်းကတော့ နား ထဲမှာ ဗြုန်း ဗြုန်း ဆိုပြီး ရော ထွေး ကြားရတာ ။ နဝမ အကြိမ်