## PAGE 511 “ တောင်တွင်း ဦး တိက္ခာ စာ ရ အရှင်မြတ် ရေးသားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၌ ရှု ပါ ကုန် ။ ) ရဟန္တာ ဟုတ် - မဟုတ် သိ လို လျှင် ၁ ။ ( အတူတကွ သံ ဝါ သေ န သီလံ နေခြင်း ဝေ ဖြင့် ဒိ တဗ္ဗ သီလ ။ ) ကို သိ ရ၏ ။ ၂ ။ ပြောဆိုခြင်း ဖြင့် စင် ကြယ် မှုကို သိ ရ၏ ။ ( သံ ဝေါဟာ ရေန သောစေယျံ ဝေ ဒိ တဗ္ဗ ။ ) ၃။ ဘေး ရန် ကြုံ သော် မှ သာ ဉာဏ် စွမ်းအား ကို သိ ရ၏ ။ ( အာ ပ ဒါ သု ထာ မော ဝေဒိတဗ္ဗော ။ ) ၄ ။ ဆွေးနွေး ကြည့် ခြင်း ဖြင့် ပညာ ကို သိ ရ၏ ။ ( သာ ကစ္ဆာ ယ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ ။ ) ယင်းတို့ ကိုလည်း အချိန် ကြာ မှ ၊ နှလုံးသွင်း မှ ၊ ပညာ ရှိမှသာ သိ ရ၏ ။ အချိန် တို လျှင် ၊ နှလုံး မ သွင်း လျှင် ၊ ပညာ မရှိလျှင် ကား မသိနိုင် ။ ( တိတ္ထိ တို့ကို ရဟန္တာ ဟု ပြော မိ သော ကောသလမင်းကြီး အား ဟော တော် မူ သည် ။ သ ဂါထာ ဝဂ္ဂ - သတ္တ ဇ ဋိ လ သုတ် ။ ) ( ရဟန္တာ ဟုတ် - မဟုတ် စိစစ် စုံစမ်း နည်း အကျယ် ကို ဥပရိ ပဏ္ဏာ သ - ဆဗ္ဗိ သော ဓန သုတ် ပါဠိ ၊ အဋ္ဌကထာ နှင့် ဝိ - ဋ္ဌ ၊ ၂၊ ၁၁ စတုတ္ထ ပါရာဇိက ။ အဘိ - ဋ္ဌ -၂ ၊ ၄၇ ဝ ။ ဝိသုဒ္ဓိ - ဋ္ဌ ၊ ၂၊ ၂၇ ဝ ။ သာ ရတ္ထ ဋီကာ = ၂ ၊ ၂၈၂- စ သည် တို့၌ ကြည့် ရှု ကြ ပါ ကုန် ။ သူများ ဟုတ် - မဟုတ် ထက် မိမိ ဟုတ် - မ ဟုတ်သည် သာ၍ အရေးကြီး လှ ပါ၏ ။ ) နဝမ အကြိမ် ## PAGE 512 ရွှေတောင် ဆရာတော် ဦး တိက္ခိန္ဒိ ယ ( ၁၂၃၂ - - ၁၃၀၃ ) ရွှေတောင် မြို့ အမ္မာ ရာ မ J ကျောင်းတိုက် ဦး တိက္ကိန္ဒြိ ယ ဆရာတော် သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိ ပတ္တိ သာသနာ ဝင် ၌ မော်ကွန်း တင် မှတ်သား ရ မည့် ဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်သည် ။ ကျမ်းစာ အမျိုးမျိုး ပြုစု ကာ ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်း သံ ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ပြန် ့ အောင် နှိုး လှ န့် လှုံ့ဆော် ရာတွင် ဤ အရှင်မြတ် ကြီး၏ အသံ မှာ ယခုတိုင် မြည် ညံ လျက်ရှိ ပါ ချေ ၏ ။ “ အရှင် ဦး တိက္ခန္ဒြိ ယ ဝိပဿနာ အဖွဲ့ ” ဟု ပင် တည်ထောင် ကာ ဆရာတော်၏ ပဋိ ပတ် အ မွေ ဆက်ခံ သာသနာပြု ကြ ပေသည် ။ ထို မျှ ထင်ရှားကျော်ကြား လှ ပါ သော်လည်း အတွင်း ကျကျ လေ့လာ စုံစမ်း ခြင်း မပြု နိုင်သေး ပါ ၍ ( ပါဝင် တန် လျက် ကြွင်း ကျန်ရစ် မည် စိုး ရပါ သ ဖြင့် ) ဆရာတော် ပြုစု သော “ သ မုပ္ပါ ဒ နိ ရော ဓ ဂ ကျမ်း ပထမတွဲ နိဒါန်း ပါ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာတမ်း အကျဉ်း မျှ ကို သာ မူရင်း အတိုင်း ကူးယူဖော်ပြ ကြည်ညို စေ ရပါသည် ကို ခွင့် လွှတ် ကာ ကျေနပ် နှင့် ကြ ပါ ကုန် ။ [ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၂- ခု ၊ ဥတု ဂိမ္မန္တ ဝါဆိုလ ဆန်း ပက္ခ ၁၂- ရက် စနေနေ့ နံနက် လေး နာရီကျော် အချိန်၌ စစ်တွေမြို့ ဘောက် သီး စု ရပ် စာရေးကြီး ဦး ရဲဘော် ၏ ဇနီး ဖြစ်သော စာရေးကြီး က တော် ဒေါ် မြ ပန်း ဦး မှ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော် မြတ် ကြီးကို အထူး အား ဖြင့် အဓိ ပညာ ဝိပဿနာ သာသနာ တော် မြတ်ကို စည်ပင် ပြ န့် ပွား ထွန်း ကား အောင် ဆောင်ရွက် နိုင် မည့် သား ရတနာ ကို ဖွား မြင် တော် မူ သည် ။ ငယ် မည်မှာ “ မောင် သာ မာ ဦး ’ ဖြစ်သည် ။ ဆရာတော် ဦး တိက္ခိန္ဒြိ ယ အလောင်း လျာ မောင် သာ မာ ဦး မှာ ညီအစ်ကို အရင်း နှစ်ယောက် ရှိသည် ။ မောင် သာ မာ ဦး က အစ်ကိုကြီး ဖြစ်၍ ညီငယ် မှာ မောင်ပေါ်ထွန်း ( နောင်အခါ မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာ သည့် ဆာပေါ်ထွန်း ) ဖြစ်သည် ။ အခြား မောင် သာ မာ ဦး ၏ ဝမ်းကွဲ များမှာ - ၁။ ဦး ဇံ သာ ဦး ၊ ရွှေ စ လွယ် ရ စက် ရှင် မင်းကြီး ၊ ဖျာပုံမြို့ ၊ ၂။ ဦး စော ဖြူ ၊ ဒိ စ တြိတ် အရေး ပိုင် မင်း ၊ တောင်ငူမြို့ ။ ၃။ ဦး မောင် ထွန်း အောင် ၊ အထူး ရာ ဘက် တရားသူကြီး ၊ ပုသိမ်မြို့ ။ ၄။ ဦး ရွှေ သာ ၊ ပုလိပ် အင် စ ပက် တော် ၊ ဖျာပုံမြို့ တို့ ဖြစ်သည် ။ မောင် သာ မာ ဦး ကို အရွယ် သို့ ရောက်သောအခါ မိဘများသည် ခေတ် ပညာ အတန်း ကျောင်း၌ ထား ရာ ခုနစ် တန်း ကို မြန်မာ တစ် ပြည်လုံး ၌ ပထမ ရ ခဲ့သည် ။ ထုံးတမ်း မောင် စဉ် လာ သာ မာ အ ရ ဦး စစ်တွေမြို့ ကို မိဘများ အနောက် က သာသနာ ပေါက်တော တော်၏ အ ချောင် မွေ ကို တော ခံယူ နိုင်ရန် ရ ( ယခု ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရား များ၏ လေး ဆူ ကျောင်း ) နာဇီ ဆရာတော်၏ အ ထံ တော် ၌ ရှင် သာ မ ဏေ ပြုသည် ။ ကို ရင် သာ မာ ဦး ကို နဝမ အကြိမ် ## PAGE 513 “ သာသနာတော်၌ ကို ရင် တိ ဿ ” ဟု ဥ မွေ့ ပဇ္ဈာယ် လျော် နာဇီ သ ဖြင့် ဆရာတော်ဘုရား ပျော် ပိုက် နေ က လာခဲ့ ဘွဲ့ သနား ရာ တော် အသက် မူ သည် ။ ၂၀- ကို ရင် စေ့ တိ ဿ သောအခါ သည် ဥ ပဇ္ဈာယ် ရဟန်းတော် နာဇီ ဆရာတော်ဘုရား ဦး တိ ဿ သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ က ရဟန်း ပြု၍ ကြွ လာ၍ ပေး ကျောင်းတော် တော် မူ သည် ။ ရာ ရွှေ ကျင် ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ကျောင်းတော် ရာ အ ရွှေ ထံ ကျင် တော် တိုက် ၌ ၌ သီတင်းသုံး ပိဋက ကျမ်း ဂန် တော် မူ ပညာ သည် ။ အ တစ်ဖန် ဝဝ တို့ကို အိန္ဒိယသို့ သင်ကြား ကြွရောက် နာယူ လျက် လျက် အိန္ဒိယ၌ အိန္ဒိယမှ သုံးနှစ် တစ်ဖန် သီတင်းသုံး သီဟိုဠ် သို့ တော် ကြွရောက် မူ သည် ။ လျက် သီဟိုဠ် ၌ ငါးနှစ် သီတင်းသုံး တော် မူ သည် ။ သီဟိုဠ် အာရုံ ပြု ၌ လျက် သီတင်းသုံး လွန်စွာ ကြည်ညို တော် မူ စဉ် လာ သီဟိုဠ် သ ဖြင့် လက်ဝဲ ဒက္ခိ ဘက် ဏ သာ လက်ညှိုး ခါ ဗောဓိ ကို ပင် ဖြတ် ၌ လျက် ဘုရားဂုဏ်တော် ဆီ ဆွတ် သော ကို အဝတ် သီဟိုဠ် ဖြင့် ရစ် မှ ပတ် ပြန် ၍ ဒက္ခိ ကြွ လာ ဏ ပြီးနောက် သာ ခါ ဗောဓိ စစ်တွေ ပင် အား ခရိုင် ဆီမီး တောကျောင်း ပူဇော် တော် တစ် မူ သည် ။ ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံး တော် မူ သည် ။ တော် နောက် မူ ရာ ကြီးကျယ် မကြာမီ ပင် စွာ သံဝေဂ မကျန်းမမာ ရ လျက် ဖြစ် ရသေ့ တော် မူ ပြုလုပ်၍ သ ဖြင့် လူ မဟာမြိုင် ထွက် ( ပရိ တော သုဒ္ဓ ရ ပြု ၌ ) တရား အားထုတ် နေပြီး နောက် တစ်ဖန် စစ်ကိုင်း သို့ ကြွရောက် ပြီးလျှင် သမ္ဗုဏ္ဏာ ရာ မ ၌ သီတင်းသုံး ထို မြို့မှ တော် မူ ကြံခင်းမြို့ သည် ။ ကန် ကလေး တော ရ သို့ ကြွရောက် ပြီး နေစဉ် ကျောင်း အမကြီး ဒေါ် ကျောင်းတော် ဖော့ ၏ လျှောက်ထား ရာ ရွှေ ကျင် ချက် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဖြင့် ညောင်တုန်း ကို မြို့ . ဥ ရွှေ ပဇ္ဈာယ် ဟင်္သာ ပြု၍ တော ( ထိုအခါ၌ ရ သို့ ကြွရောက် ရန်ကုန်မြို့ ပြီး ကျောင်းတော် ရာ ရွှေ ကျင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး သည် ညောင်တုန်း မြို့ ့ ရွှေ ဟင်္သာ တော ရ ၌ သီတင်းသုံး တော် မူ သည် ။ ) ဆရာတော်ဘုရား က “ ဦး တိက္ခိန္ဒြိ ယ ’ ဟူသော ဘွဲ့ ဖြင့် ရဟန်း ပြု ပေး ဦး တော် တိက္ခိန္ဒြိ မူ သည် ယ ။ အရှင်မြတ် သည် ကြိမ် ချောင်း ၌လည်း ကောင်း ၊ လေး မျက်နှာ ၌ လည်းကောင်း မြင် သီတင်းသုံး မက် ပြီးနောက် တော် မူ ဤ ဖူးသည် ဝိပဿနာ ။ မြင်းခြံ လမ်း ၌ စဉ် သီတင်းသုံး ကို ထိုး ထွင်း တော် သိမြင် မူ စဉ် ထူးဆန်း တော် မူ ပြီးလျှင် လှ စွာ ကျင့် သော ကြံ အိပ်မက် ကြိုး ကုတ် ကို အားထုတ် တော် မူ ရာ တ ပ ည့် ဒါယကာ ရှင် လူ အားလုံးက ပင် “ အရိယာ သူတော်စင် မထေရ် မြတ် ´ ဟူ၍ ယုံကြည် ထို ဦး တိက္ခိန္ဒြိ သဒ္ဓါ ယ ရွှင်လန်း အရှင်မြတ် စွာ ဖြင့် သည် ဆည်း ထိုထို ကပ် မြို့ ရွာသို့ ကိုးကွယ် လှ ည့် ကြ လည် လေသည် လျက် ။ တရား ဓမ္မ တို့ကို ဟောကြား သူရဲ တန်း သူ ပြ သ ကြီး ဆုံး ဦး သုခ၏ မ တော် မူ ပ င့် စဉ် လျှောက် ကြံခင်းမြို့ ချက် ကန် ဖြင့် သူရဲ ကလေး တန်း တော ပန်းတောင်း ရ ၌ သီတင်းသုံး မြို့ တို့သို့ ကြွရောက် တော် မူ ခိုက် တရားဟော တော် မူ ရာ ပန်းတောင်း မြို့ ဒါယကာ ဒါယိကာမ များ၏ ပ င့် လျှောက် ချက် ဖြင့် ပန်းတောင်း ထို့နောက် ကြေး ကျောင်း ဘုရားကြီး ဒါယကာ အနီး ကျောင်း၌ ကြီး ဦး ရွှေ သီတင်းသုံး ထိုက် ၏ ပ တော် င့် လျှောက် မူ သည် ချက် ။ ဖြင့် ရွှေတောင် မြို့