## PAGE 97 အင်း ဝိဇ္ဇာ ဖြစ် ဝိပဿနာ ခဲ့သော ရှု အရှင်ဥတ္တမ ရာ မှ သိ ရီ ယင်း ကား သရေခေတ္တရာ ၂၅- ဆက်မြောက် ခေတ် တွင် နောက်ဆုံး အထူး မှတ်သားဖွယ် မင်း ဖြစ်သော ကောင်းသော သု ပညာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု န ဂ ရ ဆိန္န မင်း ရှိခဲ့ လက်ထက် လေသည် ။ ဖြစ်သည် ထို ။ မင်း လက်ထက် ကမ်းယံ ပြည် မှ သံ တောင် ၈၈- တောင် ရှိ ရွှေ ဆင်းတု ကြီးကို အရည်ကျို ထို ပြီး မင်း သုံးစွဲ လက်ထက် ကြ သ ဖြင့် သရေခေတ္တရာ ရှင် ဥတ္တ မ ခေါ် ပြည်ကြီး ပုဂ္ဂိုလ် ကပ် ထူး ဆိုက် တစ်ပါး ပျက်စီး ပေါ်ပေါက် ခဲ့ရသော ခေတ် ခဲ့ ၏ ။ ဖြစ်သည် သူ ကား ။ မုဒ္ဓ မဇ္ဈ မင်း ဂုံး ရွာ လက်ထက် တောင်ယာ ၅၉၆- ရှင် ဦး ခုနှစ် ပေါ စ တပို့တွဲလ - ဒေါ် ညှာ ပြည့် တို့မှ ဖွားမြင်သည် တ နင်္ဂ နွေ နေ့တွင် ။ ၇- နှစ်အရွယ် မြို့၏ အရှေ့ဘက် နန်းတွင်း ဆရာတော် သမထ အားထုတ် ထံ သာ သည် မ ။ နှစ် ဏေ ပြုသည် ဝါ ရ တွင် ။ ဝိပဿနာ ၁၉- နှစ်တွင် ကို အားထုတ် ပိဋက ရာ သင် ကမ္မဋ္ဌာန်း ရိုး ပေါက် ပေါက် ၏ ။ ရောက်သည် ရဟန်း ပြု၍ ဟု ကျော်ကြား ကာ သု မုန္ဒ ရီ မင်းကြီး ကိုးကွယ် သည် ။ သံဃာ့ အလယ်တွင် ‘ သိ ရီ ’ တပ် ကာ “ အရှင်ဥတ္တမ နောင်အခါ သိ ရီ ” သရေခေတ္တရာ ဟူသော ဘွဲ့ကို မြို့ အရှေ့ လှူ သည် နှစ် ။ ယူဇနာ အရပ် ဆင် ဦး ခေါင်း သဖွယ် ရှိသော တောင် အနီး၌ ၏ သက္ကရာဇ် တောင်ဘက် ၆၁၉- ၌ ဒိဗ္ဗ ခုနှစ် စက္ခု သု ရသေ့ ပညာ နေ န ဂ ဖူး ရ သော ဆိန္ဒ ကျောက် မင်း ၏ ဂူ အမတ်ကြီး တစ်ခု ရှိသည် ရာဇ ။ ကျောက် သင်္ကြံ က ဂူ တောရကျောင်း သို့ရာတွင် ဝဋ် မှ တစ် ထွက် ရာ ကျောင်း ဝိပဿနာ ဆောက် လုပ်ငန်း လှူ သည် ကို ၊ ဝိပဿနာ အပြီးတိုင် လုပ် တရား ခွင့် ကို မရအောင် ပွား များ အားထုတ် ပြဿနာ နေ၏ တစ်ခု ။ ဝင် လာခဲ့သည် တစ်ခုသော ။ ဝင်လာပုံ နေ့ခင်း မှာ ဆွမ်း - . စားပြီး ချိန်တွင် ကပ္ပိယ လူ သူ တော် သည် ဒိဗ္ဗ စက္ခု ရသေ့ ဂူ သော ကြီး ပြိုပျက် ရှင် ဥတ္တ မ ၍ အား ကျောက် လာ၍ သေတ္တာ ပြ သ မှ ဖြင့် ကြေး ချဉ် ပုရပိုက် ရေ ဖြင့် တစ်ဆူ ဆေး ၍ ရ ဖတ် လာခဲ့သည် ရာ ထူးဆန်းသော ။ ကမ္မဋ္ဌာန်း အက္ခရာ ထိုင်နေ များ နက် တွေ့ရ၏ လေ ကြီး မိုး ။ ကမ္မဋ္ဌာန်း ကြီး ပြင်းထန်စွာ အလုပ် ဖျက်၍ ရွာသွန်း တစ်နေကုန် ၍ မှောင် အတိ ဖတ်ရှု ကျသော ရာ ဖတ်ပြီး ဟူ၏ ။ သည် အနီးတွင် နှင့် တစ်ပြိုင် ချထား သော ကြေး ည ဉ့် ဦး ပုရပိုက် ယံ တွင် လည်း ကြေး ထူးဆန်းစွာ ပုရပိုက် ပါ ပျောက်ကွယ် အက္ခရာ တို့ကို သွားလေ၏ ပြန်လည် ။ စဉ်း စား၍ မှတ်မိသမျှ ည ပြီး ဉ့် သုံး စေ နိုင်သော ယံ လုံး သစ် ကျမ်း ပုရပိုက် ၃- ကျမ်း တွင် စီ ရေးထား ( ပေါင်း ၏ ။ ၉- ည ကျမ်း ဉ့် တစ် ) ယံ ရေးသားပြီး တစ် ယံ လျှင် လေသည် အကျိုး ။ ၃- နံနက် မျိုး မိုး လင်း “ စုဏ္ဏိ သောအခါ ယ ဗန္ဓ သစ် - ဂါထာ ပုရပိုက် နှင့် မ မှ ပေ ရော သို့ သော တစ်ဆင့် စုဏ္ဏိ ယ ရေး ဗန္ဓ ကို တင် ၊ ကတွာ လေသည် - ပြု၍ ။ ၊ အဟံ = ငါသည် ၊ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 98 ပေါတ္ထ ကံ = ပေ သို့ ၊ အာ ရော ပေ သိ = တင် ခဲ့ပြီ ' ဟု ၎င်း ကျမ်း နိဂုံး ၌ အကြောင်းအရာ အပြည့်အစုံ ပါဠိ မြန်မာ နှစ် ဘာသာဖြင့် ရေးထား ၏ ။ ၎င်း ကျမ်း မှာ “ သ ရ ဘူ ကိုး တွဲ ' ဟု ခေါ် ၍ ယခုတိုင် ရှိလေသည် ၊ ကပ္ပာ လင်္ကာ ရ ကျမ်း ကိုလည်း ပြုစု ခဲ့သည် ။ ယင်း ကျမ်း တို့ ကား ဂန္ဓာ ရီ ဝိဇ္ဇာ ရပ် ဝင် မဟာယာန အရည်းကြီး များ၏ အင်း ကျမ်း များ သာ ဖြစ်ပေသည် ။ ရှင် ဥတ္တ မသိ ရီ သည် အရွယ် နှင့် မ လိုက်အောင် ကမ္မဋ္ဌာန်း ပေါက် သည် ( အကြားအမြင် ရ ဟန် ရှိ၏ ။ ) ´ ဟု ဆို ကာ အပူဇော်ခံ ရ ရာ မှ နောက်ဆုံး အင်း က စား၍ အင်း - ကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ၌ သာ မွန်မြတ်သော ပဋိ ပတ္တိ ဘဝကို မြှုပ် နှံ ခဲ့ရ ရှာ လေသည် ။ အလျောက် အတတ်ပညာ အကျိုးပြု ဟူသည် သည် ချည်း မည် ပင် သည့် ဖြစ်၏ အတတ်ပညာ ။ သို့ရာတွင် မ ဆို “ ဆင်ဖြူတော် သတ္တဝါတို့အတွက် ဝင် ရမည် အ ကို ထိုက် ချည် . တစ် ခင် နှင့် ကျိန်း ကျေ ရ ” ဟူ သကဲ့သို့ မ နု ဿတ္တ ဒုလ္လဘ ဘဝ ပဒေသာ ကြီးကို မည်မျှ တန်ခိုး ကြီးမားသော် မိစ္ဆာ ပုဂ္ဂိုလ်များ သွေးဆောင် လှ ည့် ဖြား သော်လည်း အသိဉာဏ် ရှေ့ သွား ဖြင့် ကြိုးစား အားထုတ် ကြ ကုန် ရာ ၏ ။ တာ အ ထွက် တွင် ရည်ရွယ်ချက် မှန်မှန် ဖြင့် သက် စွ န့် ကြိုးပမ်း သော်လည်း လမ်း ခု လတ် ၌ မမြင်နိုင်သော ဆွဲဆောင်မှု ကြောင့် မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါ လမ်း မှ ခွဲထွက် ကြ ရ ရှာ သူတွေ ယခုလည်း အ သင်္ချေ ပင် ။ မင်းကြီး ( လက်ထက် သာသနာတော်နှစ် မင်းကြီး လည်း ၁၀၀- က သောတာပန် ကာ လာသော တည် ၍ က မင်း မိဖုရား နှင့် , ခေတ်ပြိုင် သားတော် , ဒွတ္တဘောင် သမီးတော် များလည်း ထေ ရီ , ထေ ရာ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်များ ဖြစ် ခဲ့ကြကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ရေးသော “ သီဟိုဠ် ခေတ် စံ တော်ဝင် အရိယာ များ ' စာအုပ် ၊ ရှေး ဦး မြန်မာ့ သာသနာ အခန်း ( ၁၂၃ ) ၌ ကြည့် ပါ ကုန် ။ ) နဝမ အကြိမ် ## PAGE 99 ၃- သထုံ ခေတ် ရဟန္တာ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ အရှင် ဂ ဝံ ပတိ မထေရ် အရှင် ဂ ဝံ ပတိ မထေရ် ၏ အကြောင်း သည် အတန်ငယ် ဒဏ္ဍာရီ ဆန် ၏ ။ သို့သော် လည်း ရာဇဝင် သာသနာ ဝင် နှင့် ရွှေ မော် ဓော စေ တီ ကျောက်စာ တို့၌ ဖော်ပြထား ကြ သည့် အပြင် အောက်မြန်မာပြည် သို့ သာသနာ ရောက် ရာတွင် တ ပု ဿ , ဘလ္လိ က တို့ ပြီးလျှင် အရှင် ဂ ဝံ ပတိ ပင် သာသနာတော်ကို ယူဆောင် ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင် ကြ၏ ။ ရာမည တိုင်း သား တို့၏ နှလုံး သည်း ပွတ် ၌ မြတ်နိုး တ နာ လွန်စွာ ကြည်ညိုခြင်း ခံရသော မထေရ် ပင် ဖြစ်၏ ။ အ ကြည်ညို လွန် ကြ ၍လည်း ဒဏ္ဍာရီ ဆန် ရခြင်း ဖြစ်ရာ ၏ ။ ဗုဒ္ဓ ခေတ် ဂ ဝံ ပတိ မထေရ် ပင် တည်း ။ ထို အရှင်မြတ် ၏ အဋ္ဌပ္ပတ် အကျဉ်း ကား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏ ။ ဘုရား မ ပွ င့် မီ ရှေးအခါက က ရဏ္ဏ က တိုင်း သု ဘိန္န မြို့ တိ ဿ မင်းကြီး လက်ထက် အမတ်ကြီး သား တိ ဿ ကုမ္မာ နှင့် ဝိ ဇ ယ ကုမ္မာ တို့ သမုဒ္ဒရာ အနီး ဂဇ္ဇ ဂီရိ ကျောက် တောင် ၌ ရသေ့ ပြု နေ ကြ၏ ။ ထိုအခါ နဂါး မင်း နှင့် ဝိဇ္ဇာ ဓိုရ် တို့ ဆက်ဆံ ကြ ၍ ဥ နှစ်လုံး မွေးဖွားရာ ရသေ့ နှစ်ပါး တစ်လုံး စီ သိမ်းယူ ကြ၏ ။ ဥ နှစ်လုံး မှ သား နှစ်ယောက် ဖွား ၍ ညီတော် ရသေ့ ၏ သား မှာ ၁၀- နှစ်သား တွင် ကွယ်လွန် ၍ ဘုရားရှင် လက်ထက် မိမိ လာ ပြည်၌ လူ ဖြစ်၏ ။ ၇ နှစ် အရွယ် ရဟန္တာ ဖြစ် တော် မူ သည် ။ နောင်တော် ရသေ့ ၏ သား မှာ သီဟ ရာဇာ ဟူသော အမည် ဖြင့် မင်း ဖြစ်သည် ။ ရဟန္တာ ဖြစ်၍ မကြာမီ မယ်တော် ကွယ်လွန် ရာ “ မယ်တော် သည် အ ဘယ် အရပ်၌ ဖြစ်လေ သနည်း ” ဟု ဒိဗ္ဗ စက္ခု ဖြင့် ကြည့် ရာ ရာမည တိုင်း တံငါ မျိုး ၌ ဖြစ်၍ ကောင်းကင် မှ ကြွရောက် တရား ဟောသည် ။ သထုံ ပြည် ခေါ် သု ဓမ္မ ပု ရ ၌ နောင်တော် တော် ဖူး သော သီဟ ရာဇာ က တောင်းပန် ၍ မြတ်စွာဘုရား ၈- ဝါ အ ရ တွင် ရာမည ဒေသသို့ ပ င့် ဆောင် လာ ၏ ။ ဘုရားရှင်သည် ဆံ တော် ၆- ဆူ တိုင်းသူပြည်သား ချီးမြှ င့် တော်မူ၏ ။ တို့အား ပရိနိဗ္ဗာန် တရားဟော စံ ပြီးနောက် တော် တွင်လည်း မူ ပြီးလျှင် ဂ ရသေ့ ဝံ ပတိ ၆- ရဟန္တာ ဦး အား က သွား တော် ၃၃- ဆူ ပ င့် ဆောင် ပေး သ ဖြင့် ကျောက် စေ တီ ၃၃- ဆူ တည်ထား ကြ လေသည် ။ ( အကျယ် ကို မွန် ရာဇဝင် စေ တီ သမိုင်း ပေါင်းချုပ် မှ ယူ ပါ လေ ။ ) ဂ ဝံ ပတိ ထေ ရ ဂါထာ နှင့် အပဒါန် ပါဠိတော် တို့၌ ကား ဤ အကြောင်း မ ပါ ရှိ ပေ ။ သို့ရာတွင် ဂ ရ ဝံ ထာ ပတိ မင်းကြီး ထေရ် ကို ကား မွန် ကိုယ်တော်တိုင် တို့ သာမက မြန်မာတို့ ရုပ်တု ထု လည်း ၍ ပင် အ ကိုးကွယ် လေး အမြတ် ခဲ့သည် ။ ပြု ကြ၏ ကျန် စစ် ။ မင်းကြီး အ နော် နန်း သစ် တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် နှင့် အတူ ထား၍ ကိုးကွယ် လေသည် ။ ( ရွှေ စည်း ခုံ ကျောက်စာ - စ သည် ။ ) နဝမ အကြိမ်