# PHẦN THỨ HAI

## TRANG 157

**THỜI ĐẠI KONBAUNG**
(Từ thời Vua Alaungmintaya đến sau thời kỳ Mandalay)

---


## TRANG 158
**THIỀN QUÁN PHÂN TÍCH TỰ TÁNH ABHIDHAMMA (VÔ TỶ PHÁP)**

“Theo đúng giáo lý **Satipaṭṭhāna** (Tứ Niệm Xứ), đối với những vị hành giả hằng quán chiếu và hay biết không gián đoạn danh sắc đang sinh khởi trong từng sát-na, thì con đường thực hành Bát Chánh Đạo – vốn cần được tu tập và phát triển theo kinh điển là ‘**Cakkhukaraṇī, Ñāṇakaraṇī**’ – sẽ giúp ‘mở ra tuệ nhãn, làm phát sinh tri kiến’. Điều này hiển lộ rõ ràng thông qua kinh nghiệm tự thân của họ.

“Liệu trí tuệ đặc biệt như vậy có thể phát sinh chỉ bằng cách học thuộc lòng và tư duy theo những gì kinh điển Abhidhamma đã trình bày hay không? Liệu có thể có cái thấy biết vượt trội hơn những gì vốn đã học thuộc trước đó? Nếu bỏ mặc không suy xét, không quán chiếu, thì ngay cả những gì đã học chẳng phải cũng sẽ bị mai một hay sao? Tại sao lại như vậy?

“Bởi lẽ đó rõ ràng chỉ là cái biết của Tưởng (Saññā-ñāṇa) do học thuộc, chứ không phải cái biết của Tuệ (Paññā-ñāṇa) do tự thân chứng nghiệm.”

— Đại trưởng lão Mahāsi Sayadaw
(Kinh Chuyển Pháp Luân, trang 122-3)

---


## TRANG 159
**NHỮNG ĐIỀU CẦN GHI NHỚ ĐẦU TIÊN CHO MỖI HÀNH GIẢ**

**KẺ THÙ VÀ BẠN HỮU**

Trong việc trình bày “Lịch sử Truyền thừa Pháp hành tại Miến Điện” này, có hai điểm chính mà chúng tôi muốn các vị thông suốt:

1. **Kẻ thù**. 2. **Bạn hữu**.

“**Kẻ thù**” ở đây muốn nói đến những chướng ngại (phần tử quấy nhiễu) khác nhau mà vị hành giả chắc chắn sẽ ít nhiều gặp phải trong quá trình thực hành.

“**Bạn hữu**” chính là những năng lực tự nhiên (Ni-yā-ma) mạnh mẽ và sắc bén nhất trong việc loại bỏ những phần tử quấy nhiễu đó. Thông thường, cả hai loại này đều không thể nhìn thấy bằng mắt thường, nên khó lòng tin được. Dù hành giả đang tự mình nếm trải, nhưng vẫn không biết đâu là kẻ thù, đâu là bạn hữu. Do đó, dù có dốc lòng nỗ lực suốt nhiều năm, nhưng đường đi không tới, khổ công bao nhiêu vẫn không tiến bộ, chẳng khác nào đang chạy trong giấc chiêm bao.

Kẻ thù vốn có nhiều mưu chước, cương vực thống trị của nó vô cùng rộng lớn. Những kẻ đồng minh của nó – dù hữu hình hay vô hình – đều nhiều vô kể, thủ đoạn lại tinh vi. Trong cõi quốc độ của nó, giữa bao nhiêu thuộc hạ làm theo sai khiến của nó, vị hành giả chỉ có một mình. Nếu không có bậc Đại nhân (Mahāpurisa) – người có khả năng khơi dậy những nguồn năng lực tự nhiên vĩ đại – xuất hiện, thì thật là nan giải.

**Kẻ thù** xâm nhập từ đâu? Hành giả có ba cửa (thân, khẩu, ý), chúng đi vào từ đó. Chúng bám chặt vào thân, chế ngự lời nói, và che mờ tâm trí. Nếu đã như vậy, người hành giả đơn độc kia liệu có dám nương tựa vào thần dân và đồng minh của kẻ thù? Con cái, cha mẹ cũng chỉ là tạm thời; thầy trò cũng chỉ là danh xưng thế gian. Nếu lỡ nương tựa vào những người đó, khi tham ái, sân hận và si mê trong họ lớn dần, họ có thể gây ra khổ lụy như ngọn lửa bùng lên từ bình nước cúng dường. Hành giả chỉ có một mình.

Được rồi, nếu nói rằng “tôi chỉ nương tựa vào chính mình thôi”, thì hãy xem xét: những hành vi mà hành giả đang làm hiện nay, liệu có thực sự là những hành động xuất phát từ bản tính tự nhiên và sự yêu thích chân thật của hành giả? Những lời thốt ra từ miệng, liệu có phải là lời tự thân hành giả muốn nói? Thậm chí, những suy nghĩ đang ấp ủ trong tâm lúc này, liệu có phải là những tư duy thuận theo ý muốn của đức Phật, phù hợp với bản tâm thuần khiết và đúng với tinh thần **Majjhima Paṭipadā** (Trung Đạo) hay không?

Tư duy là thứ có quyền năng mạnh mẽ nhất trên thế gian. Đó chính là **Manokamma** (Ý nghiệp). Nó kiến tạo nên đời sống...