## TRANG 529

#### 2.
Việc thấy các ý nghĩa và nội dung giáo lý hiện ra một cách lạ lùng như thể có chư thiên đến mách bảo; hay việc chúng hiện ra trước mắt một cách dễ dàng mà không cần phải nỗ lực đặc biệt nào; hoặc có quá nhiều tài liệu để xem đến mức xem không hết làm ảnh hưởng đến công việc; mắt mờ hoa và xoay chuyển dữ dội; trạng thái đờ đẫn, u ám; liên tục gặp phải các dục lạc trần cảnh; cảm thấy bực bội và nản lòng trước tất cả những gì nhìn thấy.

#### 3.
Tai nghe thấy những âm thanh lạ lùng; có ai đó nói hoặc chính mình nghe thấy lời ngăn cản không cho dám làm việc mình đang làm; hoặc nghe theo cách nào đó với ý nghĩa rằng “Cứ tiếp tục làm đi, điều đó là đúng”; không tin tưởng ngay cả những lời nói với lòng tốt; cảm thấy chướng tai; mũi ngửi thấy những mùi thơm lạ hoặc mùi hôi thối.

#### 4.
Ở lưỡi, do các duyên liên kết tạo ra mà vô tình ăn phải những thực phẩm không thích hợp làm cho dễ phát sinh bệnh tật; định nói hướng Nam lại nói nhầm sang hướng Bắc; muốn nói lời đối kháng; rất muốn thuyết giảng Pháp; hoặc muốn giữ im lặng hoàn toàn, muốn thực hành hạnh tịnh khẩu; miệng cứng lại như bị dán keo, hoàn toàn không thể nói được.

#### 5.
Thân thể lo lắng liên quan đến bệnh tật; cảm giác như thể bệnh sắp chết đến nơi chỉ trong ngày một ngày hai; cảm thấy toàn bộ sức lực trong người tan biến nhanh chóng như bong bóng xì hơi, khiến chân tay rã rời không thể nhấc lên nổi; không muốn đi lại; chân tay co rút (như bị cùm kẹp); hoặc đi lại quá nhẹ nhàng như có bánh xe, cảm giác như sắp bay bổng; nghĩ rằng nếu tăng thêm tinh tấn thì sẽ chết; dễ bị thương tích một cách tình cờ; chóng mặt và không muốn ngồi dậy; trái tim (ở vùng ngực) cảm thấy thắt chặt, nóng rát; cảm giác như trái tim bị bóp nghẹt; sau khi tình trạng đó xảy ra thì gặp phải đối tượng gây sân hận, rồi sau đó cảm giác thắt nghẹt đó biến mất (như thể trạng thái huyết nhiệt của phụ nữ; vô cùng sợ hãi).

#### 6.
Trong tâm xảy ra sự phân vân, lưỡng lự như đã trình bày; đang tiến bộ mà lại nghĩ là không tiến bộ; đang thối lui lại nghĩ là đang tiến bộ; bị ảnh hưởng và cảm nhận y hệt những ý định tốt xấu của người đến gần mình; nếu tâm nôn nóng muốn đạt được Pháp đặc biệt thì sẽ rơi vào trạng thái mất tỉnh giác (bhavanga), rồi cho rằng mình đang nhập Định (Ekaggatā) hay đang hưởng lạc Niết-bàn; rồi đắm chìm và nằm lỳ trong đó, tâm không tiến bộ thêm được; dễ nổi giận; ngã mạn lớn; cảm thấy sống không có hương vị, trạng thái “trống rỗng”; cảm giác chỉ là đang tồn tại; không có hương vị của Pháp;

## TRANG 530

Cảm thấy nhẹ bổng và trống rỗng; dễ chạy theo sự lôi kéo của tài lộc, quyền lực và thần thông; sự lôi kéo này cũng xuất hiện nhiều; cảm thấy bồn chồn, bất an một cách vô nghĩa; hối hận; đờ đẫn (như bị trúng thuốc); u ám; thất niệm;

Cứ như vậy, sáu loại đối tượng ở sáu căn xâm nhập vào một cách hỗn loạn, cả tốt lẫn xấu, khiến hành giả cảm thấy khó khăn để nhận biết rõ “cái gì là tốt, cái gì là xấu”, và khi đã nhận ra thì cũng khó lòng sửa đổi, chuyển hóa.

Dù có thể tách rời khỏi đối tượng không thích bằng cách nào đó, nhưng nếu là đối tượng yêu thích thì hành giả lại cho là tiến bộ, rồi cứ thế ôm lấy và nuôi dưỡng đối tượng đó. Cảm thấy hài lòng. Việc cưỡi ngựa mà không biết là ngựa đực hay ngựa cái là điều tồi tệ nhất.

Cứ chạy theo sáu đối tượng tấn công vào từ sáu căn, hành giả phải luôn luôn tính toán sổ sách lỗ lãi xem: “Hiện giờ việc làm của mình có đúng không? Có phù hợp với sở nguyện của Đức Phật không? Nếu phù hợp thì có đang hành trì đúng mức **Trung đạo** (Majjhima-paṭipadā) hay không? Đang tiến, đang lùi hay đang đứng yên?” v.v... Tuy nhiên, không phải lúc nào đi cũng đều tới đích.

### Sức mạnh lớn nhất để bảo vệ

Trong những lúc như vậy, một số hành giả thường quét dọn hoặc làm các việc nặng nhọc để phá bỏ định lực (samādhi). Việc cứ xây dựng mới rồi lại phá bỏ khiến cho sự tiến bộ bị đình trệ. Phương pháp tốt nhất chính là **Tu tập Tâm từ** (Mettā-bhāvanā). Nhưng hành giả thường nghĩ rằng việc đó “không đi đến đâu, không sắc bén, không có hương vị, là dư thừa”, và chỉ khi ghi nhận đề mục thiền (kammaṭṭhāna) quen thuộc mới cảm thấy hài lòng, thỏa mãn. Không phải vậy đâu. Khi đối tượng tấn công quá mạnh mẽ, hành giả nên tạm dừng đề mục chính từ vài ngày đến vài tháng, chỉ nên chú tâm rải tâm từ một cách nhẹ nhàng trong khi đi đứng nằm ngồi.

Khi ánh sáng mặt trời rực rỡ, sương mù sẽ tan biến và con đường phải đi sẽ hiện ra rõ rệt.

Đôi khi phải chia phước và thỉnh nguyện đến các vị Thánh Phạm thiên cho đến cõi Phạm thiên Sắc cứu cánh (Akaniṭṭha), tiếp nhận uy lực của chư Phật và chư vị A-la-hán, tụng niệm các bài hộ kinh (Paritta), phát nguyện và cử hành lễ Thành tựu (Sacca) để quyết định điều đúng sai.

Đối với những phàm phu chưa dứt bỏ điên đảo (vipallāsa) thì thật khó để phân định ranh giới. Trong thế gian có các loại thuật như thuốc gây tê, thuốc mê, thuốc lú, thuốc mê hoặc, thuật thôi miên, tịnh khẩu v.v... thì Ma vương cũng có đủ loại thuộc hạ

## TRANG 531

và đủ loại kỹ thuật tương tự.

Hơn cả Ma vương, chính tâm bất thiện của mình là kẻ thù đáng sợ nhất. Khi đối tượng xấu xâm nhập, hành giả không nên xem xét dưới góc độ cá nhân hay chúng sinh, mà nên quán sát: “Nỗi khổ mà ta đang chịu đựng hiện nay không phải là thường hằng. Nó chỉ là thực tính pháp (Dhamma) đang sinh diệt và biến đổi liên tục mà thôi. Dù có chết cũng là điều cao thượng. Cả thế gian này là một sự chán chường, mệt mỏi vì sự sinh diệt không ngừng (ghi nhớ không xuể, quán sát không tận)” và tu tập “**Tưởng về vô thường (Anicca-saññā), Tưởng về sự không ưa thích trong toàn thế giới (Loke-anabhirati-saññā)**”; khi đối tượng tốt hiện đến thì tu tập “**Tưởng về sự bất tịnh (Asubha-saññā)**”; thậm chí sẵn sàng xả bỏ mạng sống, buông bỏ sự dính mắc vào bất cứ điều gì để tiếp tục tu quán.

“**Virāgo tesaṃ aggamakkhāyati** — Sự không luyến ái, dính mắc vào mọi sự chính là sức mạnh tối thượng. (Trích Kinh Phật tự thuyết - Itivuttaka, Aggappasāda sutta, lấy chân nghĩa là **Vô vi giới - Asaṅkhata-dhātu**).

### “Ba niềm tự mãn” — Lực hút của ba mươi mốt cõi

Chúng sinh giống như những bó lúa (mạch) bị đặt tại ngã tư đường là sáu **Nội xứ** (Ajjhattikāyatana) mắt, tai, mũi...; và bị sáu người đàn ông cầm sáu cây gậy là sáu **Ngoại xứ** (Bahiddhāyatana) gồm sắc, thinh... (cả tốt lẫn xấu) đánh đập túi bụi cho đến khi tan nát.

Chúng sinh không dừng lại ở đó, nếu còn khởi lên ý nghĩ tự mãn về sự phát triển hay sự tái sinh trong đời sau, nếu còn lầm lạc ham muốn và ngạo mạn, thì giống như bị một người thứ bảy tên là Ái (Nikanti) cầm một cây gậy đánh bồi thêm một lần nữa cho đến khi nát vụn. Sự tự mãn (ngạo mạn) đó cực kỳ khó nhận biết và vi tế, còn vi tế hơn cả việc đại thần A-tu-la bị cầm tù bởi chính tâm của mình. (Theo bài kinh **Saḷāyatana-yavakalāpī sutta**).

Đại thần A-tu-la sau khi thua trận bị bắt, hai chân hai tay và cổ (năm vị trí) đều bị trói chặt tại điện Pháp hội Sudhammā. Nếu khởi tâm nghĩ rằng “Chư thiên là người đúng pháp” thì lập tức được thoát khỏi sự trói buộc đó. Nhưng nếu nghĩ rằng “không đúng pháp” thì chỉ vừa khởi tâm là đã bị trói chặt lại như cũ. Vì bị trói bằng tâm và cũng được cởi trói bằng tâm nên điều đó cực kỳ vi tế. (Hãy chú ý rằng tâm có năng lực mạnh mẽ đến mức này). Sự tự mãn, mong cầu sự phát triển và đời sống mới chính là sự trói buộc của Ma vương, nó còn khó nhận biết và vi tế hơn thế nữa. Dù có độn thổ hay bay lên trời cũng không tránh khỏi. Chỉ có dùng tuệ giác cắt đứt mới có thể giải thoát được—

“Này các Tỷ-kheo, người khởi lên sự tự mãn (nghĩ mình giỏi, hiểu lầm về mình) là người đang ở trong sự trói buộc của Ma vương...”