## TRANG 91

“Hãy lấy than củi cây Acacia (cây keo nanh sấu) lấp lại mà giết đi!” Khi lệnh này ban ra, tất cả mọi người đều sững sờ kinh ngạc. Trong lúc Dibba Rāja (Vua Dibba) còn đang bàng hoàng chưa biết ứng đáp ra sao, thì một vị quan tàn ác bước ra tâu rằng:

“Tâu Đại vương, dẫu đứa cháu này đã xuất gia làm Sa-di, nhưng nó vốn là mầm mống của kẻ phản nghịch, hiểm họa khó mà dập tắt. Chẳng phải tự chúng ta muốn hại nó, mà chính là quả báo và vận mệnh của nó đã dẫn dắt như thế, xin Đại vương cứ thuận theo đó mà hạ lệnh.” Lời tâu ấy khiến tâm hồn Hoàng hậu như bị thêm dầu vào lửa, đau đớn khôn cùng. Đức vua vì quá đau lòng mà phải ngoảnh mặt đi, quân đao phủ lập tức đào hố, đốt than sừng sững chuẩn bị thi hành án.

Cho đến khi vị Sa-di nhỏ tuổi bước xuống hố than, mẫu hậu vì quá xúc động mà ngất lịm đi. Quân đao phủ liên tục đổ thêm than củi Acacia hồng rực lên thân mình ngài. Vị Sa-di nhỏ nhẹ khép đôi mắt, an trú trong đề mục **Niệm sự chết (Maraṇānussati)** rồi tiến sâu vào **Định Tâm Từ (Mettā Kammaṭṭhāna)**. Than hồng đổ vào bao nhiêu cũng đều lịm tắt, vị Sa-di chẳng hề hấn gì. Ngay trong khoảnh khắc quán chiếu sự sanh diệt của Danh - Sắc (Rūpa-Nāma) ấy, ngài đã đắc quả A-la-hán. Đống than hồng bỗng chốc nguội lạnh, và từ nơi vị Sa-di đang đứng, một đóa sen khổng lồ bỗng nhiên mọc lên. Sự kiện kỳ diệu (Ukkogeuyya) này khiến đám đông vây quanh kinh ngạc, có kẻ vội chạy về cung báo tin cho Đức vua.

Trong lúc hội chúng đang cung kính chiêm bái, đóa sen lớn bỗng nở rộ rực rỡ, tỏa hương thơm ngào ngạt khắp cả cung điện. Trước khi Đức vua kịp đến nơi, vị Sa-di đã hiện ra giữa đóa sen, trên mình mang đầy đủ **Tám món vật dụng (Aṭṭha Parikkhāra)**, rồi ngài cùng tòa sen bay vút lên hư không. Khi Đức vua đến, từ trên không trung, ngài đã thuyết pháp rằng:

“Đời người chỉ là một khoảnh khắc ngắn ngủi. Bậc trưởng thượng có giữ gìn chánh pháp thì hàng hậu học mới noi theo; con người có sống theo chánh pháp thì mới có được an lạc. Kẻ tạo tác là mới, nhưng pháp vận hành vẫn là quy luật cũ mà thôi.”

Nghe xong, vua Dibba Rāja thành tâm sám hối tội lỗi và ngỏ ý trao lại ngai vàng cho người anh cả. Nhưng người anh đáp rằng:

“Này em, ta coi vinh hoa phú quý nơi cung điện này chẳng khác nào nhà vệ sinh. Chỉ vì em bị lòng tham chi phối, nóng giận che mờ nên mới quá lo âu như vậy. Ta sẽ cùng với chị dâu em chuyên tâm tu tập theo giáo pháp mà con trai chúng ta vừa thuyết giảng. Mong em hãy trị vì thiên hạ theo đúng **Thập vương pháp (Rāja-dhamma)**, không để sai chạy, khiến nhân dân thái bình và giáo pháp được hưng thịnh.” Nói rồi, ba người (cha, mẹ và con) cùng trở về nơi ở cũ. Người em cũng phát nguyện hộ trì bốn món vật dụng và hứa sẽ vâng theo mọi lời chỉ dạy.

Giống như đóa sen mọc lên từ đống lửa, người con quý báu đã đắc chứng Thần thông và quả vị A-la-hán (với danh hiệu **Padumuttara**). Ngài thường bay trên không trung đến thành Hanlin để khất thực và dùng cả hai phương diện: vật chất và giáo pháp để đền đáp công ơn cha mẹ.

## TRANG 92

Để cha mẹ có thể chiêm bái trọn đời, Ngài đã dùng đá thạch anh tạc lại dấu chân của Đức Thế Tôn từ vùng Mann Set-ta-ya rồi dùng thần thông thỉnh về tôn trí tại đó. Đóa sen mọc từ trong lửa của Hoàng hậu Paduma Devī mãi luôn tỏa hương thơm ngát trong lịch sử tu tập (Paṭipatti Sāsana) của đất nước Myanmar.

### Đế quốc Pyu Hùng mạnh và Tráng lệ

Vào thời Đức Phật, có vị Sa-di **Uttara**, dù bị vu oan là trộm cướp và bị đóng cọc xuyên người nhưng không chết. Nhờ ơn đức của ông Bo Wajira, chúng ta có duyên được biết đến vị Sa-di ở thành Hanlin này cũng có hành trạng tương tự. Ngọn núi nơi tôn trí dấu chân ấy hiện nay vẫn còn ở vùng Myinmu. (Tư liệu này được trích từ sách của ông Bo Wajira do Maha Swe viết).

Những sự thật lịch sử, nếu trí tuệ con người không vươn tới được, thường bị coi là huyền thoại. Thành cổ Beikthano trước khi được phát lộ vốn chỉ được xem là chuyện cổ tích, nhưng khi khai quật lên, đó lại là một kinh thành vĩ đại nằm dưới lòng đất.

Vào năm 800 sau Công nguyên (AD), người Pyu từng cử một đoàn nghệ thuật gồm 35 người sang Trung Hoa. Nghệ thuật ca múa của người Pyu được người Trung Hoa vô cùng yêu thích, và đại văn hào Bạch Cư Dị (Bo Juyi) đã ghi chép lại sự kiện này. Những bài hát họ trình diễn đều liên quan đến Phật giáo, gồm tổng cộng 12 bài.

Lịch sử Myanmar không ghi lại nhiều về sự hùng mạnh của đế chế Pyu thời bấy giờ, nhưng trong "Cựu Đường thư" và "Tân Đường thư" của Trung Hoa có đoạn trích dẫn miêu tả như sau: Kinh thành này nằm ở khoảng miền Trung Myanmar ngày nay, mà Viện Khảo cổ nhận định chính là thành Hanlin (tên tiếng Trung gọi là 'Lin-yang', âm đọc khá tương đồng). Trong cuốn "Lịch sử Hanlin" của tác giả U Aung Phyo cũng có chép về mối liên hệ với phương Bắc.

Sử nhà Đường viết rằng: “Kinh đô của người Pyu có 12 cửa thành, bốn góc có các bảo tháp. Tường thành xây bằng gạch men, chu vi khoảng 160 dặm (tương đương một ngày đường). Bên trong thành có hàng vạn hộ dân cư ngụ. Có hơn một trăm ngôi chùa Phật giáo, được trang hoàng bằng các màu sơn rực rỡ, bên trong trải thảm quý. Trẻ em từ 7 tuổi, cả trai lẫn gái, đều vào chùa học tập và phải cạo tóc. Đến năm 20 tuổi, nếu không thể tiếp tục đời tu hành thì mới để tóc dài trở lại và về nhà. Họ giữ giới không sát sinh, ngay cả tơ lụa cũng không mặc vì thương tổn sinh linh. Họ biết đúc tiền vàng, tiền bạc. Cửa cung điện

## TRANG 93

có một pho tượng đá trắng khổng lồ cao khoảng một trăm bộ (feet). Trước tôn tượng này, những người có tranh chấp phải đến để phân xử.” Những ghi chép này cho thấy đây là một quốc gia vô cùng văn minh và hùng mạnh.

Vào năm AD 832, người Nanzhao (Nam Chiếu - vùng Vân Nam ngày nay) đã tấn công và khiến vương quốc Pyu sụp đổ.

Căn cứ vào những bằng chứng lịch sử này, kinh đô Hanlin vốn bị vùi lấp như huyền thoại Atlantis, chắc chắn một ngày nào đó sẽ minh chứng cho những sự thật lịch sử về vị Thánh tăng Sa-di **Padumuttara**.

### Đi đến nghĩa trang, quán chiếu Thọ uẩn

“Đừng mải mê diệt trừ Tham ái (Taṇhā) vốn là quả. Hãy diệt trừ cái nhân là Thọ (Vedanā). Hãy luôn quán chiếu sự sinh diệt của **Cảm thọ (Vedanā)**. Quán chiếu mỗi ngày, quán chiếu liên tục. Thân xác của các vị đang từng bước đi về nghĩa trang. Hãy vừa đi về phía nghĩa trang vừa quán chiếu. Cuộc đời này chỉ có một lần đi này thôi, nếu không quán chiếu, các vị sẽ còn phải quay lại nghĩa trang này nhiều lần nữa. Người ta thường đi đưa đám tang nhưng lại mải mê chuyện trò mà quay về, chẳng hề hướng tâm vào giáo pháp. Ngày của các vị cũng gần kề rồi. Nếu muốn thoát khỏi cái già khổ, cái đau khổ, cái chết khổ, thì hãy luôn quán chiếu sự sinh diệt của **Cảm thọ (Vedanā)**.”

**Mogok Sayadaw**