## PAGE 103 ရှင်မဟာ မဟိန္ဒ မထေရ်မြတ်ကြီး ပေးခဲ့သော သာသနာ နယ်ပယ်သစ် တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခြင်း သင်ခန်းစာကား လေးနက်လှပါပေ၏။ စင်စစ် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် နယ်ပယ်သစ်ဖွင့်ရာ၌သာမက လက်ရှိ သာသနာတည်ဆဲဒေသများတွင်လည်းပရိယတ် ပဋိပတ် ဓုရ=တာဝန်နှစ်ရပ်စလုံး မထမ်းဆောင်နိုင်ပါက `ရေရှည်တည်တံ ့ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တဦးချင်း၏ သန္တာန်တွင်လည်း ဤအရည်အချင်းနှစ်မျိုး (တန်သလောက်) မပြည့်စုံလျှင် ဖြန့်ချီနိုင်သောအင်အား, ရပ်တည်နိုင်သောအင် အားများ ချည့်နဲ့လျက်သာ ရှိနေပေမည်။ ဤနေရာ၌ အထူး မှတ်သားခွင့်ရသည်မှာ... လူမျိုးတမျိုးက အခြားလူမျိုးတမျိုးထံ သာသနာ့အမွေ လွှဲ ပြောင်းဖြန့်ချီကြရာ၌ ပေါင်းကူးပေးရုံမျှသာ တတ်နိုင်၏။ ဆက်လက်တည်တံ ပြန့်ပွားရန်မှာ ဒေသခံလူမျိုးထဲကပင် ရုရှ နှစ်ဖြာစာပေနှင့် လက်တွေ့ပြည့်စုံအောင်ဆည်းပူးကာ ကိုယ့်အမျိုး ကိုယ်ပြုနိုင်မှသာလျှင် ဝေါဟာရ ဓလေ့ ထုံးတမ်းကအစ ကျွမ်း ကျင်ပြီးဖြစ်၍ ခရီးပေါက်နိုဇ်လေသည်။ ဘဝကို တန်ဖိုးရှိရှိ သုံးစွဲသွားကြသူများ လောက၌ အသက်တရာ မသေ နေရသူမရှိ၊ မိမိတို့ ဘဝကို တန်ဖိုးရှိရှိ သုံးစွဲနေထိုင်သွားနိုင်ခြင်းသည်သာ မွန်မြတ်၏။ မိမိ သူတပါး နှစ်ဦးသားလုံး၏ အကျိုး၊ ကမ္ဘာလောကသားတို့၏အကျိုးကို ဆောင်ရွက် ပေးစွမ်းနိုင်ခြင်းသည်သာ မွန်မြတ်၏။ ဘဝတန်ဖိုးရှိအောင်နေခြင်း၊ သူ့ အကျိုးဆောင်ခြင်းဆိုရာ၌ သာသနာ တော် နည်းမှတပါး မွန်မြတ်သောနေခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်းကား အလွန် ရှား လှပ၏။ ' ၁။ ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသား သတ္တဝါအများ ကာင်းစား ချမ်းသာရေး အတွက်· ဘဝကို တန်ဖိုးရှိရှိသုံးစွဲ၍ သာသနာရေးအတွက် အသက် ပေးခဲ့သော အသောကမင်းကြီးသည် နန်းစံ ၃၇-နှစ် (သာသနာ- ၂၅၅)တွင် နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ခဲ့ရလေပြီ။ ၂။ သီဟိုဠ် ကျွန်းသူ ကျွန်းသားတို့နှင့်တကွ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့ အတွက်ပါ. သာသနာ့အမွေ ပေးခဲ့သော ဒေဝါနံပိယတိဿမင်းကြီး လည်း များစွာသော ကျောင်းကန်ဘုရားကောင်းမှုတော်များကို တည် ## PAGE 104 Go .. ထားဆည်းပူးကာ နန်းစံ၄၀-နှစ် (သာသနာ-၂၇၆) တွင်နတ်ရွာ စံတော်မူခဲ့၏။ ၃။ မင်းကြီး၌ သားတော်မရှိ၍ ညီတော် ဥတ္တိယမင်း နန်းတက်ရာ နောင် တော်၏ အရိုက်အရာ သာသနာနှင့် လောကအကျိုးကို သည်ပိုးတော် မူ၏။ ဥတ္တိယမင်း နန်းတက်၍ ရှစ်နှစ်မျှရှိသောအခါ (သာသနာ- ၂၈၃) တွင် အရှင်မဟာမဟိန္ဒ မထေရ်မြတ်ကြီး လည်း သက်တော် ရှစ်ဆယ်, ဝါတော်ခြောက်ဆယ်အရ၊မိဿကစေတိယတောင်ခေါ် မဟိန္တလေ့တောင်၌ပင် ဝါကပ်တော်မူယင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း ရှစ် ရက် နံနက် နေအရုဏ်နှင့်အတူ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူခဲ့လေပြီ။ 7 မထေရ်မြတ်၏ အလောင်းတော်ကို ရွှေပြာသာဒ်၌တင်၍ ကြီးစွာ သော ပူဇာသက္ကာရ ဓမ္မသံဝေဂဖြင့် မဟာဝိဟာရသို့ ရဟန်းရှင်လူများ တန်းစီ၍ ပင့်ဆောင်ကာ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကြိမ်မီးအုံးသို့ ယူကျုံးမရ ငိုယိုပူဇော်ကြကုန်၏။ ပြာသာဒ်ဆောင်ကြီး ကြီးစွာဆောက်လှူ၍ သုံးယူဇနာဝန်းကျင် မုခ်ဦးတုရိုဏ် တန်ခွန်တိုင်နှင့် ပန်းခိုင်ဆီမီး အမွှေးနံ့သာ အဖြာဖြာတို့ဖြင့် အားရအောင် ပူဇော်ကြပြီးလျှင် အလောင်းတော်ကို မဟာစေတီတည်မည့် နေရာအရပ်ကို လက်ျာ ရစ်ပတ် ရွှေပြာသာဒ်ဖြင့်ပင့်ဆောင်၍ (အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သင်္ဂြိုဟ်ရာ) “ဣသိဘူမင်္ဂလာ” အရပ်ရှိ ထေရာနမ္ဗန္ဓမာလက”အဆောက်အအုံတော်၌ ထင်းနံ့သာတို့ဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ကြသည်။ , ကြွင်းကျန်သော ဓာတ်တော်များတွင် တဝက်ကျော်ကျော်ကို ရှင် မဟိန္ဒဓာတုစေတီ တည်ထားပြီးလျှင် ကျန် ဓာတ်တော်များကို စေ တိယတောင်နှင့် သီဟိုဠ်တကျွန်းလုံး နေရာများစွာ၌ ခွဲဝေပူဇော်ကြ၏။ သီရိမေဃဝဏ္ဏမင်း (သာသနာ-၈၄၆-၈၇၃) သည် မထေရ်မြတ် ကြီး၏ ကျေးဇူးဂုဏ်ကို အာရုံ မပြေ ပူဇော်သောအနေဖြင့် မထေရ် မြတ်ရွှေရုပ်တုတော်ပြုလုပ်၍ အမ္မတ္ထလစေတီမှာ တည်ထားကိုးကွယ် လေသည်။(ဓာတ်ပုံ၌ကြည့်ပါ။) သီဟိုဠ်ကျွန်းသူ ကျွန်းသား ရာပေါင်းများစွာတို့သည် မထေရ်မြတ် ကြီးပရိဗ္ဗာန် ပြုသောနေ့ရောက်တိုင်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ မျက် မှောက်ကာလအထိ လှည့်လည် ပူဇော်လျက်ကျေးဇူးတော်ကို ဆပ်၍ မတင်းမတိမ်ရှိကြချေသည်။ ## PAGE 105 ၄။ တန်ခိုးအဘိညာဉ်နှင့်တကွ ခီဏာသဝရဟန္တာ အရှင်မကြီး ဖြစ်တော် မူသော သင်္ဃမိတ္တာထေရီမကြီးသည်လည်း မောင်တော်ကြီး မထေရ် မြတ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက်တနှစ်၊ သက်တော် ၇ ၉-နှစ်၊ သိက္ခာဝါ တော်၅၉-ဝါအရ ဟတ္ထာဠက ကျောင်းတော်၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော် မူ၏။ ညီတော် ဥတ္တိယမင်းကြီးလည်း မထေရ်မြတ်နည်းတူ ပူဇော်၍ ထူပါရုံအရှေ့ စိတ္တသာလာ၏အနီး မဟာဗောဓိမည်သော ဘိက္ခုနီ ကျောင်း၌ ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ သင်္ဂြိုဟ်လေ၏။ ဓာတ်တော်များကို လည်း စေတီတည် ထားလေသည်။ (စွယ်တော်တိုက်ဟောင်းနှင့် တဖာလုံအကွာ ထေရီမကြီးသီတင်းသုံးရာ ကျောင်းတိုက်ဟောင်းကြီး ရှိ၍ ၎င်း၏ အနောက်မြောက်ဘက် အတောင် ရှစ်ဆယ်ခန့်အကွာ၌ ထေရီမကြီး၏ ဓာတုစေတီကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။) ခမည်းတော် သာသနဒါယကာ အသောကမင်းကြီး၊ ဒေဝါနံပိယတိဿ မင်းကြီး၊ သားတော်မဟိန္ဒ၊ သမီးတော် သင်္ဃမိတ္တာတို့ကား အာဏာနှင့် ဓမ္မ ပူးပေါင်းတော်မူကြ၍ လောကနှင့် သာသနာ့အကျိုးကို ကမ္ဘာချင်းအောင် အသက်နှင့်ရင်း၍ ဆောင်ကြဉ်းတော် မူနိုင်ခဲ့ကြသော သာသနာ့ အာဇာနည် ကြီးများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ ´ တကမ္ဘာလုံး၏ ကျေးဇူးရှင်ကြီးများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။