## PAGE 121 ဤစံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ” သည်လည်း . အရှင်မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသ သီဟိုဠ်အဋ္ဌကထာကြီးများမှ ပါဠိဘာသာပြန်ဆို၍ ဖော်ပြပေး ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဤ၌ မှတ်ယူခဲ့စေလိုပါသည်။ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ၏ သဘောသက်သက်မျှဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း မဟုတ်ရုံသာမက၊ ထေရဝါဒီ သီဟိုဠ်သာသနာစောင့်မထေရ်ကြီးအဆက်ဆက်တို့ အလေးအနက်ဂုဏ်ယူစံတင်ထားသော အများသိ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ ဖြစ်သည် ဟုလည်း ထပ်ဆင့်ယုံကြည်သင့်ကုန်၏။ အဋ္ဌကထာသစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ နောက်ခံရာဇဝင် အရှင်မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသပြုစုသော အဋ္ဌကထာများကို “အဘိန၀ အဋ္ဌ ကထာ=အဋ္ဌကထာသစ်’ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ သင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ=အကျဉ်းချုပ် အဋ္ဌကထာ” ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြ၏။ အဋ္ဌကထာသစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာရာ၌ အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ချေ။ နောက်ခံ ရာဇဝင်များ ရှိနေခဲ့သည်ပင် ဖြစ်၏။ ဖြစ်သင့်၍ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဟု ဆိုရ ပေမည်။ မူလ အကြောင်းရင်းကား မဟာယာန တရားတုများ ထိုးနှက်လာ ခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ရှင်းပါဦးအံ့’ အရှင် မဟာမဟိန္ဒထေရ်မြတ် ပြုစုပျိုးထောင်တော်မူခဲ့သော ထေရဝါဒ ပင်မ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမင်းများနှင့် ဆိုးရွားလှ သော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသော်လည်း အတွင်းသား အနှစ်သာရနှင့်စပ်၍ကား လျော့ပါးညစ်နွမ်းခြင်းမရှိ၊ နှစ်ပေါင်းနှစ်ရာကျော် ူဂါမဏိမင်း လက်ထက် (၄၄၀၊ ဒု-၄၅၅-၄၆၆) စတုတ္ထ သံဂါယနာ တင်သည့်တိုင်အောင် တရှိန် တည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့၏။ ထိုမင်းသည် ထေရဝါဒ သာသနာတော်အား ချီးမြှောက် ထောက်ပံ ့သူ သံဂါယနာ ဒကာတော်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသော်လည်း မဟာဝိဟာရ သံဃာ တော်များကို ကြည်ညိုအားပေးသူ မဟုတ်ချေ။ သူ ့လက်ထက်၌ သံဂါယနာ တင်၍ ထင်ရှားနေခြင်း ဖြစ်၏။ စင်စစ် ထိုမင်းသည် ပြည်တွင်းအရေး ရှုပ်ထွေး ပြေးပုန်းနေရစဉ်က ထမင်း တလုတ်ကျွေးဖူးသောကျေးဇူးကို ငဲ့ကွက်မိသဖြင့် ထမင်းရှင် မဟာဓိဿထေရ် ## PAGE 122 , အား အဘယဂီရိ ကျောင်းတိုက်ကြီး ဆောက်လှူခဲ့သည်။ မထေရ်လည်း မင်း ကိုးကွယ်ခံရခြင်းကို မာန်မူ၍ မဟာဝိဟာရမထေရ်ကြီးများ၏ဩဝါဒကိုမခံ၊အလဇ္ဇီ တို့၏ သဘောဓလေ့အရ လူတို့နှင့် ရောနှောဆက်ဆံသဖြင့် မဟာဝိဟာရဂိုဏ်းမှ အကြဉ်ခံရသည်။ အဘယဂီရိဂိုဏ်း သီးခြားထူထောင်လိုက်၏။ အသိဉာဏ်နှင့် ဘုန်းကံနည်းသော မင်းများ၏ အားပေးမှု၊ လူကုံထံတို့ ဆည်းကပ်မှုစသော အာဏာနှင့် လောကီသာယာဖွယ် (လောကာမိသ) များကို ဦးစားပေးကာ အဘယဂီရိဂိုဏ်းဝင်တို့၌ တစတစ ထေရဝါဒ အဇ္ဈတ္တိက ဗုဒ္ဓ သာသနာအင်အားများ လျော့ပါးလာ၏။ ထိုနောက် ဝိနည်းပညတ်များကို လိုရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို၍ ပြုမူ 'နေထိုင်လာကြသည်။ နောက်ဆုံး သီလ သမာဓိ ပညာ အား နည်းလာနှင့်အမျှ ဣန္ဒိယဘက်၌ ခေတ်စားနေသော အာဏာရှိသူနှင့် ခေတ်လူတို့ အကြိုက် သက္ကတဘာသာဖြင့် ခေတ်နှင့်အညီ တီထွင် ဆန်းသစ် ထားသော ဓမ္မရုစိဂိုဏ်း၏ ပိဋကလက်သစ်များကို ဦးစွာသင်ယူပို ့ချလာကြ၏၊ နောက်မဟာ ယာန ပိဋကများကို သင်ယူပို ့ချလာကြသည်။ အလဇ္ဇီမှ ဒုဿီလသို့ ဦးတည်နေ ကြ၏။ တတိယ သံဂါယနာတင်ခါနီးက ထေရဝါဒ ပင်မဗုဒ္ဓဘာသာမှ ထုတ်ပယ် ခံရသော အဓမ္မဝါဒီတို့တွင်သမ္မုတိယဂိုဏ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဘက်သို့လည်းကောင်း၊ ဓမ္မရုစိနှင့် ဝေတုလ္လစသောဂိုဏ်းသည် သီဟိုဠ်ဘက်သို့ လည်းကောင်း အဦးဆုံး လိုက်လံနှောင့်ယှက်ကြလေ၏။ မဟာဝိဟာရ၀ါသီ အရှင်မြတ်တို့ကား မင်းမှူးမတ်တို့၏ အကူအညီကို မရသော်လည်း ထေရဝါဒပင်မ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ ပိဋကများကို သံဂါယနာ တပ် စိစစ် ထိန်းသိမ်းပြီး အရိုးခံကြီးအတိုင်း ကျင့်ဆောင်မြဲ ကျင့်ဆောင်တော် မူနေကြ၏။ သို့ရာတွင် အသစ်အဆန်းကိုမှ ကြိုက်လေ့ရှိသော လူတို့၏ သဘာဝ အလျောက် ထိုခေတ်သီဟိုဠ် ဒယကာ,ဒါယိကာမတို့၏အမြင် ထေရ၀ါဒ ပင်မဗုဒ္ဓ ဘာဘာတရားတော်အပေါ်၌ ငြီးငွေ့ လာကြ၏။ အာဏ ဏာရှိသူနှင့် ခေတ်မီ လူကုံထံတို့ ဝင်ထွက်ရာ အဘယဂီရှိ ကျောင်း တော်ကြီးသည် စွယ်တော်လှည့်ပွဲ စသော ပဓာန ဘာသာရေးပွဲတော်များကိုပင် ဦးစီးချုပ်ကိုင် လာနိုင်၏။ ထုံးစံအတိုင်း သဘောတရား အသစ်အဆန်းများကပင် အသိဉာဏ်မရှိသော လူတို့၌ ရေပန်းစား လာလေတော့၏။ ## PAGE 123 ဖာဟီယန်နှင့် အရှင် မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသ တရုတ်ရဟန်းတော် ဖာဟီယန်နှင့် အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသတို့ခေတ်၊ မဟာ နာမမင်းလည်း အဘယဂီရိကို အားပေးကြည်ညိုသူ ဖြစ်နေပြန်လေသည်။ ထို အချိန်က အဘယဂီရိ၌ သံဃာငါးထောင်ရှိ၍ မဟာဝိဟာရ၌ သုံးထောင်ခန့်ရှိ ကြောင်း ဖာဟီယန်မှတ်တမ်း၌ တွေ့ရ၏။ ကမ္မနိယာမ=ကံရေစီးကြောင်းကား အံ့ဖွယ်ကောင်းလေစွာ့။ ဖာဟီယန်သည် သီဟိုဠ်သို့ ၉၅၄-ခုနှစ်ရောက်၍ ၂-နှစ် နေထိုင်သွား၏။ သို့သော် အဘယဂီရိ၌သာ နေသွားရရှာသဖြင့် မဟိသာသကဂိုဏ်း ပိဋကများ ကိုလာ ကူးယူသွားရ၏။ အနုရာဓ နေပြည်တော်လမ်းမကြီးများ၌ ဥပုသ်နေ့တိုင်း တရားပွဲများရှိ၍ သွားရောက်နာယူလေရာ ဣန္ဒိယမှ တရားဟော ဆရာတဦး၏ အလွန်ထူးဆန်းလှသော “ဂေါတမဗုဒ္ဓ သပိတ်တော်နှင့် အရိမေတ္တေယျနတ်သား အကြောင်းများကို နာယူရသည်ဆို၏။ ထို သုတ္တန်ဒေသနာတော်ကို ကြည်ညိုလှ သဖြင့် ကူးယူခွင့်ပြုရန် တောင်းဆိုသောအခါ တရားဟောဆရာက’ " “ဘုရားဟော မူရင်းမဟုတ်၊ ကျွန်ုပ်၏ စီစဉ်ချက်မျှသာ”ဟု ပြောဆို ကြောင်းကိုလည်း အကျဉ်းချုပ် မှတ်တမ်းတင်ထားလေသည်။ မဟာနာမမင်းလက်ထက် အရှင် မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသတို့ ရောက်ရှိနေချိန် ဖြစ်သော သီဟိုဠ်သာသနာသည်ပင် မည်မျှရှုပ်ထွေး၍ အဓမ္မဝါဒီတို့ မည်မျှ အတင့်ရဲနေကြောင်း ရှုမြင်နိုင်ပေသည်။ ရှင် မဟာဗုဒ္ဓဃောသကား သီဟိုဠ်သို့ ၉၆၅-ခုနှစ်တွင် ရောက်၍ ဖာဟီယန်နောက် ၁၁-နှစ် နောက်ကျလေသည်။ သို့သော် ဖာဟီယန်၏ ကံရေစီးကြောင်းသည် မြောက်ဘက်သို့သာ စီးသွား၍ အရှင် မဟာဗုဒ္ဓဃောသ၏ ရေစီးကြောင်းကား တောင်ဘက်သို့သာ စီးဆင်း သွားလေ၏။ ထေရဝါဒသည် ဟိနယာန မဟုတ် ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း လက်ထက်မှ မဟာနာမမင်း လက်ထက် တိုင်အောင် အသိဉာဏ်ခေါင်းပါးသော မင်းများနှင့် (သဒ္ဓာပညာ ညံ့ဖျင်းသည့်အလျောက်) သာသနာကို ခေတ်နှင့်အညီ ပြုပြင်ကျင့်သုံးလိုသော ရဟန်းများကြောင့် မဟာ