## PAGE 124 00 ဝိဟာရဝါသီ ထေရဝါဒ သာသနာစောင့်မထေရ်ကြီးများ ကျောင်းပစ် ကန်ပစ် အသက်နှင့် လဲ၍ပင် စောင့်ရှောက်တော် မူခဲ့ကြရလေသည်။ (သီဟိုဠ်သို့ မဟာယာနများ လိုက်လံ၍ ထေရဝါဒမှ ထပ်၍ ဖဲ့ထုတ်ကြပုံ ကို နောက်ဆက်တွဲ-ခ၌ ရှုပါ။).. ဒုတိယ သံဂါယနာ (သာသနာ-၁,ဝဝ)မတင်မီ၊တင်အံ့ဆဲဆဲ ထေရ၀ါဒမှ ကြဉ်ဖယ်ထားသော အလဇ္ဇီရဟန်းများ... ဗုဒ္ဓသာသနာ တတိယ သံဂါယနာမတင်မီ၊ တင်ခါနီးက ထေရဝါဒ ပင်မ ဟော်မှဖဲ့၍ ထွက်သွားသော အလဇ္ဇီ ဒုဿီလ ရဟန်းများ၊ဣန္ဒိယတွင် နယ်စောင့် ကျန်ရစ်သော ထေရဝါဒမှလည်း ပဲ ့ထွက်သွားသော ရဟန်းများ.. ထိုရဟန်းများသည် သာသနာတော် အနှစ်တရာကျော်မှသည် အနှစ် ကိုးရာကျော် (အရှင်မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသတို့ခေတ်)အထိ တဂိုဏ်းပြီး တဂိုဏ်း ဂိုဏ်း များထောင်ကာ ဝါဒစစ်ထိုးကြရာ အဆိုးရွားဆုံး အရှုပ်ထွေးဆုံး အချိန်သို့ ရောက်နေ၏။ ဝါဒရေးရာ အတွက် ပါဠိတော်အသစ်များကိုပင် ရှေးထုတ်ကြရာ နဂါး ပြည်မှရသည်၊ နတ်ပြည်မှရသည်” စသည် အဆန်းထွင်ကာ ဘုရားအမည်ကိုပင် သုံးလာကြ၏။ ဝါဒပြိုင်ဆိုင်ရာ၌ တဂိုဏ်းထက် တဂိုဏ်း သာလွန်အောင် မဆုံး နိုင်သော သက္ကတဘာသာ ဒေသနာသစ်များ, လိုရာဆွဲ၍ဖွင့်သော အဋ္ဌကထာ များ, ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း ကဗျာကျမ်းများ သူ ့ထက်ငါရေးထုတ်ကာ ဗုဒ္ဓဝါဒဟု ကြေငြာကြကုန်၏။ အုပ်ချုပ်သူနှင့် လူများစု အကြိုက်ကိုလိုက်၍ တရားသစ်များနှင့် အတူ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အသုံးအဆောင် အမူအရာများ သူ့ထက်ငါ သာအောင် တီထွင်ကြ၊ ဂိုဏ်းခွဲကြ၊ ခံစစ်ဖြစ်လိုက်, ထိုးစစ်ဖြစ်လိုက်၊ အတိုက်အခံ ငြင်းခုံ နေခဲ့ကြရာ တဖြည်းဖြည်း ထေရဝါဒ ပင်မဗုဒ္ဓ သာသနာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ပင်စည်မှ ဝေးကွာ၍ ဝေးကွာ၍ သွားကြလေတော့၏။ သာသနာ ၇ဝဝ-စု (၆၅၀-ခန့်)တွင် ကသ္မီရ ဂန္ဓာရှ၌ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒ ဂိုဏ်းသည် သံဂါယနာတင်နိုင်သည်အထိ အားကောင်းလာခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သဗ္ဗတ္ထိဝါဒသည် အနတ္တကို ကာကွယ်ယင်း အတ္တ ဖြစ်ကာ သံသရာ အရိုးစွဲ (ဗြာဟ္မဏဝါဒီတို့အကြိုက်) သဿတဝါဒ ဖြစ်သွား သောကြောင့် ပေတည်း။ သို့ရာတွင် အယူဝါဒအားလုံးကို သိမ်းကျုံး၍ ပို၍ ခေတ်မီသော ဗုဒ္ဓဝါဒ လုပ်လိုသည့် (သမာဓိ အဓိက) ယောဂါစာရဂိုဏ်းကြီး ## PAGE 125 6 ပေါ်လာသောအခါ ဗြာဟ္မဏ (ဟိန္ဒူ)မင်းများမှာ တက္ကသိုလ်ကြီးများကိုပင် ထူထောင်ပေးသည်အထိ အစွမ်းကုန် အားပေးချီးမြှောက်လာကြ၏။ အဘယ့် ကြောင့်ဆိုသော် ထိုယောဂါစာရဂိုဏ်းသည် ဝိညာဏဝါဒဟု ကြွေးကြော်ကာ “လောကနှင့် နိဗ္ဗာန်အတူတူ၊ အနိစ္စနှင့် နိစ္စအတူတူ၊ အနတ္တနှင့် အတ္တအတူတူ စသည်ဖြင့် သဘောတရားသစ် (အဘိဓမ္မာ) ကျမ်းများကိုပင် ရေးသားကာ ဗုဒ္ဓဝါဒမှာ အပေါ်ယံ အထင်ခံ အသံအမည်မျှသာ ရှိတော့၍ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အတ္တဝါဒကို အတွင်းသား အနှစ်သာရ အမာခံအမြုတေလုပ်ထားသောကြောင့် ပေတည်း။ ခေါင်း ထိုအခါ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒီတို့ပင် လက်မခံနိုင်တော့ပဲ ယောဂါစာရှဂိုဏ်းအား ခုခံဝေဖန်လာကြ၏။ ငြင်းခုံကြ၏။ ခုခံယင်း၊ ငြင်းခုံယင်း သဗ္ဗတ္ထိဝ ဆောင် ဝသုဗန္ဓုကဲ့သို့သော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများပင် နောက်ဆုံး သာသနာ ၁၀ဝ၀-ခန့်၌ ယောဂါစာရ ဂိုဏ်းထဲသို့ ထိုးကျ သွားလေတော့၏။ နောက်လိုက်အချို့မှာ ဆက်လက်ခုခံကြသော်လည်း အားမရှိဓောာ့ချေ။ ယောဂါစာရဂိုဏ်းကြီးလည်း ပို၍ပင် ခေတ်မီလာစဉ်ထို ထက်ခေတ်မီတိုးတက်သူ အချို့ဂ က တန္တရ, မန္တရမှ ဝဇီရယာနတိုင်အောင် သမာဓိအာရုံနိမိတ်ကို အခြေခံ ရာမှဂါထာမန္တန်အင်းအိုင်ခါးလှည့်လက်ဖွဲ့ မှော်သိဒ္ဓိ အဂ္ဂိရတ် ဓာတ်လုံး စုန်းနတ် ကဝေ ပယောဂပညာအထိ လျှို့ဝှက်တန်ခိုးများကို ဦးစားပေးလာကြလေသည်။ ထိုအတွင်း ဗြာဟ္မဏဝါဒကလည်းဗုဒ္ဓဝါဒီအမည်ခံဂိုဏ်းအမျိုးမျိုး ပူး၍တမျိုး၊ ခွာ၍တဖုံ၊ အနုအကြမ်းနည်းမျိုးစုံဖြင့် ထိုးနှက်မြဲ ထိုးနှက်နေခဲ့၏။ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒစသော သဘောတရားသမားများသည် အစွမ်းကုန် တိုးတက် ၍ လူကြိုက်များနေသော ဘုန်းကြီးနတ်ကတော် မှော်ဆရာများကို မခုခံ မကာ ကွယ်နိုင်ကြတော့ပေ။ သမ္ပတ္တိဝါဒ ပိဋကများလည်း စုမတြ၊ ဂျားဗားကျွန်းများ ကို ကျော်ဖြတ်ကာ တရုတ်ပြည်၊ ဂျပန်ပြည်ဘက်သို့ နယ်သစ်ဖွင့် ထွက်နေခဲ့ကြ လေပြီ။ ဣန္ဒိယတပြည်လုံးလည်း ၀ါးအစည်းပြေကာ ရာဇဒင် မင်းစဉ်မင်းဆက် ဆက်စပ်၍မရအောင်သူတလူငါတမင်း ဖြစ်နေချိန်၊ဘုရင်နှင့်မှူးကြီးမတ်ရာ သေနာ ပတိသဌေးသူကြွယ်များမှအစ ဘုန်းကြီးနတ်ကတော် ဘုန်ကြီးမှော်ဆရာ, အင်း ဆရာ,ဓာတ်လုံးဆရာ, ဂိုဏ်းဆရာမျာ ကိုအားကိုးလာကြ၏။ ယောဂါစာရ (ဝိညာဏဝါဒ) မှ ဆင့်ပွားသွားသော တန္တရမန္တရဂိုဏ်း များသည် အားအကောင်းဆုံးဖြစ်ကာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒ, သုတ္တန္တိက, အန္ဓက စသော စင်ပြိုင်ဂိုဏ်းများမှာ လွန်စွာအားနည်းသွားကြ၏။ ထို ့ကြောင့် အယူဝါဒ ကျဉ်း မြောင်း၍ အရေအတွက်အားဖြင့်လည်း အားနည်းသူကို ဟိနယာန၊ အားကြီးသူ ကို မဟာယာန ဟု နောက်ကာလတွင် သတ်မှတ်လာကြလေသည်။ ## PAGE 126 ထိုမဟာယာန၊ဟီနယာန’ဟူသောငဝါဟာရသည် ထေရဝါဒ သာသနာဝင်နှင့် မည်သည့် ထေရဝါဒကျမ်းစာများမှာမျှ မလာ ရှိပဲ ဒုတိယသံဂါယနာမှစ၍ ထေရဝါဒ ပင်စည်ပင်မဗုဒ္ဓသာသနာ မှ ခွဲထွက်သွားကြရသော ဂိုဏ်းများအချင်းချင်း ထိုးစစ် ခံစစ် လုပ်ရာမှ ထွက်လာသောဝေါဟာရမျှသာ ဖြစ်လေသည်။ ထေရ ဝါဒနှင့် မည်သို့မျှ မဆိုင်ချေ။ ထေရဝါဒ၌ အရေအတွက် အရည်အချင်း ကျဉ်းမြောင်းသလော ဂိုဏ်းကွဲဂိုဏ်းဖျားများအချင်းချင်း အပြိုင်အဆိုင် မတိုက်ခိုက် ကြမီကပင် ထေရဝါဒ ပင်စည်ပင်မဗုဒ္ဓသာသနာတော်သည် ဣန္ဒိယအတွင်း ခုနစ်ဌာန၊သီဟိုဠ်၊ မြန်မာနှစ်ဌာနအားဖြင့်စောစီး စွာ ကြိုတင်၍ နေရာယူထားနှင့်ပြီး ဖြစ်၏။ မည်သည့် အရော အနှော အပိုအလို မရှိ၊ သန့်စင်ကောင်းမွန်စွာ မြင့်မားသော အရှိန်အဟုန်ဖြင့် အခိုင်အမာ တသီးတခြား တပ်စွဲနေနှင့်ကြပြီး ဖြစ်လေပြီ။ ထိုအချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အထောက်အထားများကား များစွာ ရှိပေသည်။ ဂိုဏ်းကွဲများအချင်းချင်း ဝါဒစစ်ပွဲပြင်းထန်နေချိန် သာသနာ ၄၀၀-စု ဒုဋ္ဌဂါမဏိလက်ထက်၌ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်များ ကုဋေချီ၍ရှိနေ၏။ ဣန္ဒိယသာသနာပြု နယ်မြေသစ်များ၌လည်း ရဟန္တာအရှင်မြတ်များ သိန်းသန်းချီ၍ ရှိတော်မူနေကြ၏။ (မဟာစေတီ ပန္နက်ချပွဲ-အခန်း၌ ရှု။) သာသနာ ၅၀၀-စု ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း လက်ထက်မှာပင် ရဟန္တာအရှင်မြတ် သုံးသောင်းခန့် (သီဟိုဠ်ကျွန်းမှာပင်) ထင်ရှား ရှိဘော်မူနေကြ၏။ ယင်းသာသနာ ၅၀၀-စု၊ ၆၀၀-စုတွင် ဂန္ဓာရတိုင်း (အရှင်နာဂသေန ခေတ်)၌လည်း ရဟန္တာအရှင်မြတ်များ ထောင်သောင်းချီ၍ တည်ရှိနေကြောင်း မိလိန္ဒပဉှာ၌ တွေ့နိုင်ပေသည်။ မဟာယာနရဟန်းတော် ဖာဟီယန် ကိုယ်တိုင်ပင် (သာသနာဆယ်ရာစု) မဟာ ဝိဟာရမှ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီး တပါး ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု၍ ထိုဈာပနပွဲ အကြောင်း ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း ရေးထားခဲ့ပေသေးသည်။ (လဘောတရားမှန်၍ အကျင့်မှန်သည်ကိုလည်း သတိပြုရန်။)