## PAGE 151
<!-- 12 paragraphs, raw extraction -->


:


ဝတ္ထု၊ ဝါတုရဂမ္မ မည်သော သာမဏေ ခြောက်ပါး တို့ကို (အမရပူရ) ဆင်ကြိုးရွှေဂူသိမ်တွင် ဉာဏာဘိဝံသ ဓမ္မသေနာပတိ (ပထမ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်) ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုစေ၍ မြောက်နန်းကျောင်း ဆရာတော်၊ ရွှေရေးဆောင် ကျောင်းဆရာတော်၊ ပြာသာဒ်ကျောင်း ဆရာတော် စသော ဆရာတော် ၃-ပါးစီ ကမ္မဝါစာဆရာ လဲလှယ် ဖတ်ရွတ်စေ၍ ပဉ္စင်းခံစေတော်မူ၏။ နာဒ မည်သော လူ ဥပါသကာကိုလည်း သာမဏေပြုစေတော်မူ၏။

..

“ထိုမှနောက် အကြိမ်များမှာ သီဟိုဠ်ကျွန်းက လာရောက် သော ရဟန်းပဉ္စင်းတို့ကို သိက္ခာအသစ်ထပ်၍ တင်စေတော်မူ၏။
သာမဏေတို့ကိုလည်း ပဉ္စင်းခံစေတော်မူ၏။ လူဥပါသကာတို့ကို လည်းသာမဏေပြုတော်မူ၏။ သီဟိုဠ်ကျွန်း သီရိဝခုန (ဓမ္မစေတီ မင်းခေတ် စွယ်တော်ကိန်းဝပ်ရာ ကော- ကိုတေးခေါ် သော) မြို့ ရာဇာဓိ ရာဇသီဟ မင်းသို့လည်း သာသနာပြုနည်း သံစာနှင့် သီဟိုဠ်ရဟန်းသာမဏေတို့ကို စေလွှတ်တော်မူ၏။ ဤအကြောင်း အရာများသည် သီဟိုဠ်သို့ ပေးမှာသောသန္ဓေသကထာ” စာများ တွင် အထင်အရှားရှိလေပြီ။

"

၁ဝ၇

သီဟိုဠ်ကျွန်း အင်္ဂလိပ် မသိမ်းပိုက်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံ အမရပူရနေပြည် တော်သို့ သီဟိုဠ်မှ ရဟန်းရှင်လူများ အကြိမ်ကြိမ် လာရောက်ကြ၏။ သာသနာ ရေး အကူအညီကို ရယူလေ့ ရှိကြ၏။

.

မြန်မာ၁ ၁ ၆ ၉-ခုနှစ်၊ ဝိဇယသီဟမင်း၏ညီတော် ဘောဂဟတိဿမထေရ် နှင့် မထေရ်ငါးပါးတို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်ထံ ပဉ္စင်းသစ် ခံကြရ၏။
သိမ်နုတ် သိမ်သမုတ်နည်းအချုပ်ကို တောင်းခံကြ၍ “အာစရိယမုဋ္ဌိ နယပ္ပကာသနီ မည်သော(ဒီမိုင်း ၁ ၅-မျက်နှာရှိ) သီမဗန္ဓုနကထာ= သိမ် အဆုံးအဖြတ်”ကို ပါဠိ ဘာသာဖြင့်'ရေးသား ချီမြှင့်တော် မူလိုက်သည်။ သာသနာပိုင် ဆရာဘော်ကြီး ရေးသားသောသီလက္ခန်ဋီကာသစ် ကျမ်းကြီးကိုလည်း သီဟိုဠ်သို့ ယူဆောင်သွား ကြ၏။ သီဟိုဠ်သာသနာ သန့်ရှင်း ထွန်းလင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ကြလေ၏။သီဟိုဠ် ၌ အမရပူရဂိုဏ်းဟု တွင်ခေါ်သည်။

သို့ရာတွင် နှစ်ပေါင်းထရာခန့် ရှိသောအခါ သျှမ်းဂိုဏ်းမှ ၃‘ဂိုဏ်း၊ အမရ ပူရဂိုဏ်းမှ ၇-ဂိုဏ်း ထပ်မံကွဲကြရာ ဝိနည်းနှင့်စပ်၍ ငြင်းခုံမှုများ များစွာ ဖြစ် ပွားလျက်ရှိကြောင်း သီဟိုဠ်၌နေသော မြန်မာဘုန်တော်ကြီး ဦးရာဇိန္ဒထံမှသီမ

## PAGE 152
<!-- 7 paragraphs, raw extraction -->


UOC


ဗန္ဓနကထာ” နိဿယရေးတော်မူသော စကုမြို့ သက်တော်ရှည်တိုက် “ပဏ္ဍဝါ လင်္ကာရာဘိဓဇ ဆရာတော်ထံ ၁၂၆၈-ခုနှစ်က ပေးစာကို ယင် းနိဿယနိဂုံး၌ ဖတ်ရှုရ၏။ (ယင်း နိဿယကို.. ပိဋကတ်ဆရာ ဦးဘိုးခက ကြည့်မြင်တိုင် လေးကျွန်းသီရိန် ပုံနှိပ်တိုက်၌ ၁၂၆၉-ခုနှစ်က ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။)

သီဟိုဠ်ရဟန်းတို့သည် လယ်ယာ အုန်းခြံမြေ စသည် ချငှား စားသောက်ခြင်း၊ သင်းပိုင်ချုပ်ရိုး မဖြတ်မရှိ၊ ပန်းရောင် ဆိုးဝတ် ခြင်း၊ လှူဖွယ်ပစ္စည်းမှန်သမျှ သံဃိက ရေစက်ချ၍ ကျောင်းရောက် လျှင် ထီးတလက်ကိုပင်ဖြစ်စေ တန်ဖိုးသင့်၍ တမူးတပ် ခွဲဝေယူ ခြင်း၊ ပညာသင်ကြားရေး၌ အဘိဓမ္မာပိဋက လုံးလုံးကွယ်ပျောက် တရားဟောပြောရန် သုတ္တန်နှင့်စပ်လျဉ်းသော ငှက်ပျောသီး၊
အုန်းသီး၊ ယာဂုနှင့် အလားတူသော ဇာတ်နိပါတ်ဝတ္ထုများကို အသင်အကြားများခြင်း၊ နာဂရီ၊ ဗင်္ဂလီ၊ ဗာဟီရ သက္ကတစာများ ကိုသာ များစွာလေ့လာ သင်ကြားခြင်း စသည်ဖြင့် ဝိနည်းဓမ္မကံ နှင့်စပ်၍ များစွာငြင်းခုံကာ ဝိနည်းတော်နှင့် မအပ်မရာ သာသနာ ကျဆင်းလျက်ရှိကြောင်း သံဝေဂယူဖွယ် ၅-မျက်နှာခန့် ရေး သား ဖော်ပြထားလေသည်။

မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ခေတ်တွင်လည်း သီဟိုဠ်၌ သာသနာအင်အား နည်းပါးယိုယွင်း၍ရွှေကျင်ဆရာတော်(ဦးဇာဂရ) ထံမှ ဝိနည်းဓမ္မကံနှင့်စပ်သော သာသနာပြုပြင်ရေး နည်းပေးသည်များကို “လင်္ကာသာသန ဝိသုဒ္ဓိ ကျမ်းတွင် အပြည့်အစုံ `တွေ့နိုင်လေသည်။ (ယင်းကျမ်း သာသနာရေးဦးစီးဌာနတွင် ရိုက်နှိပ် ရန် ဤစာရေးသူပင် ကော်ပီမူဟောင်းတဆူ ပေးလှူ၍ ရိုက်နှိပ်ထားပြီး ရှိပြီ။) သီဟိုဠ်နိုင်ငံသည် သီရိလံကာအမည်ဖြင့် ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင်မှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ထေရဝါဒ သီဟိုဠ် သာ သနာ၏ အခြေအနေကို ( ၁ ၉ ၃၇-ခုနှစ်မှစ၍ သီဟိုဠ်၌ နှစ်ပေါင်းများစွာ နေလာ ခဲ့သော ပုလောမြို့ ဘိက္ခုဃောသဓမ္မ၏) “လံကာဒီပ နိုင်ငံခြားဗဟုသုတ” စာအုပ် ၉၅’၉ ၉-၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။

“မဟာဝင်, ရာဇဝင်တို့၌ ရှေးအခါ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် သိန်းသန်း ချီ၍ သံဃာတော်များစွာ ရှိ၏ဟု ဆိုသော်လည်း ယခုအခါ တသောင်း နှစ်ထောင့်လေးရာကျော်မျှသာ ရှိပေသည်။ ခရစ် ၁၉၃၅-ခုနှစ် စာရင်းဖြစ်၏။ မြန်မာပြည်၌ကဲ့သို့ သံဃာဂိုဏ်းကွဲ များကုန်၏။ ဇာတ်ယုတ် ဇာတ်မြတ်ခွဲခြားလျက် ရဟန်းဟော်များ ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် မစွန့်သဖြင့် ဂိုဏ်းကွဲကုန်၏။

## PAGE 153
<!-- 7 paragraphs, raw extraction -->




သာသနာနှစ် တထောင်ကျော်၌ သီဟိုဠ်ရာဇသီဟ မင်းသား သည် ခမည်းတော်ကိုသတ်၍ နန်းတက်၏။ ဘုရင် ဖြစ်လာသော အခါ သံဃာတော်တို့ကို စည်းဝေးစေ၍ အဖကိုသတ်မိသော ကံ ကြီးကို ပြေပျောက်အောင် ကုစားပေးပါရန် လျှောက်သောအခါ ကုစား၍မရနိုင်ကြောင်း သံဃာတော်တို့က မိန့်ကြားကုန်၏။
ဘုရင်သည် မကျေနပ်သဖြင့် ဟိန္ဒူ ဆာဒူး ဒမ္မိလဘုန်းကြီးတို့အား ကဖန်လျှောက်ပြန်ရာ ပြေပျောက်နိုင်ကြောင်း ပြော၍ ဆင်၊ မြင်း၊
ကျွဲ၊ နွား တရာစီသတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်စေ၏။ မင်းကြီးလည်း ဗုဒ္ဓ ဘာသာ ရဟန်းတို့အား လူထွက်စေ၍ အချို့ကို သတ်ဖြတ်လျက် သာသနာတော်ကို ဖျက်ဆီး၏။

ဤသို့ အဘသတ်မင်းလက်ထက်၌ သီဟိုဠ်သာသနာ ဖရိုဖရဲ ပျက်စီးတိမ်ကောသဖြင့် ပထမ ဝိဇယဗာဟုမင်း နန်းတက်သော အခါ(သာသနာ-၁၆၀၉-၁ ၆၆၄၊အနော်ရထာနှင့် ခေတ်ပြိုင် မင်း။ပိဋကတိုက်ကို မီးရှို့ သော ရာဇသီဟမှာ သာသနာနှစ်ထောင် ကျော်ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ အမှတ်မှားဟန်ရှိ၏။) မိစ္ဆာတို့အား နှိမ်နင်း၍ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုအဖွဲ့များကို မြန်မာပြည်သို့ စေလွှတ်၏။
လမ်းလွဲသဖြင့် ယိုးဓယားသို့ဆိုက်ရောက်၍ ၎င်းမှ မျက်ခုံးမွေးရိတ် အတင်ဂိုဏ်း သာသနာကိုနည်းယူပြီးလျှင် အချို့ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ကုန်၏။ ထိုအခါမှစ၍ သီဟိုဠ်၌ ဆိုင်းယင်းမျက်ခုံးမွေးရိတ် အတင်ဂိုဏ်း စတင် ပေါ်လာ၏။ (ယခု အခါ သျှာမ်းဂိုဏ်း ခေါ်သည်။)

ဘုရင်သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာရှိလှ၍ သာသနာ့ဝတ္တကမြေ ဘဏ္ဍာမြောက်မြားစွာလှူ၍ ချီးမြှင့်လေ၏။ ရှေးဟောင်းဘုရား အရာမ်စသည်တို့ကို လွှဲအပ်စောင့်ရှောက်စေ၏။ ဤသို့ တန်ခိုးကြီး လာသော ဘုန်းကြီးတို့သည် မိမိတို့ အမျိုးဇာတ် မြတ်ကြောင်း ကြွေးကြော်၍ အခြားသူတို့အား ရဟန်းပြုခွင့်မပေးရန် ဘုရင်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကုန်၏။ ထိုအခါ မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်၍ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အခြားသာသနာပြုအဖွဲ့နှစ်ခုကို မြန်မာ ပြည် အထက်ပိုင်းသို့တဖွဲ့၊ အောက်ပိုင်းသို့တဖွဲ့ စေလွှတ်ပြန်၏။
ခရစ်၁၈၀၂-ခုနှစ်အထက်ပိုင်းမှ ဥပနိဿယ ခံယူလာသောအဖွဲ့ကို “အမရ ပူရဂိုဏ်း ခေါ်၏။ ၁ ၈.၆၄-ခုနှစ်၊ အောက်ပိုင်းမှလာသော အဖွဲ့ကို “ရာမညဂိုဏ်းဟု” ခေါ်၍ မြန်မာဂိုဏ်းနှစ်ဂိုဏ်း ဖြစ်ပေါ်

လာကုန်၏။