## PAGE 163 (၆) သာသနာခေတ်စော၍ အရိယာပေါသော ဗြဟ္မဒေသ = ပျူ = ဗမာနိုင်ငံတော် - - “ဤသို့ဆိုလျှင် မြန်မာတိုင်းနိုင်ငံ၌ သာသနာဝင် ဆရာစဉ် ဆက်တွင် ဈာန်အဘိညာဉ်မဂ်ဖိုလ်ရသော သီလ၀န်, ဂုဏဝန်ဆရာ စဉ်ဆက်ဖြင့်လည်း ယခုထက်တိုင် မြဲမြဲတည်ကြည်စွာ သာသနာ တော်မြတ် စည်ပင်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်း၏။ (သာသနာလင်္ကာရ- ၁ဝ၅။) သီဟိုဠ်နိုင်ငံသည် မြတ်စွာဘုရားရှင် သက်တော် ထင်ရှားရှိစဉ်က လူနေ ဒေသ မဖြစ်သေး။ မဟာပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည့် နေ့တွင်မှ ဝိဇယမင်းသား သီဟိုဠ်သို့ ကူးကာ ထိုအခါမှစ၍သာ လူနေဒေသ ဖြစ်လာသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် သုံးကြိမ်သုံးခါ သမာပတ်ချမ်းသာဖြင့် လင်္ကာဒီပသို့ ကြွရောက်စံနေဖူးသော်လည်း သာသနာကား တတိယသံဂါယနာ ၂ ၃ ၆-ခုနှစ်မှ ရောက်ရှိ၏။ အခြားသာသနာပြုဌာန ရှစ်ဌာနတို့၏ နောက် တနှစ်ခန့် နောက်ကျ ပေသေးသည်။ သို့ရာတွင် ဗုဒ္ဓမရှိသည့်နောက် သာသနာငါးရာစုမှစ၍ကမ္ဘာပေါ် တွင် ထေရဝါဒသာသနာ ပဓာနခံတပ်မြို့တော်ကြီးအဖြစ် ကြံ့ကြံ့ကြီး ရပ်တည် ## PAGE 164 ၁၂ဝ နှင်ခဲ့လေပြီ။ ဘုရားဟော ဒေသနာမူရင်းကျကျနှင့် အဋ္ဌကထာကျမ်းများအတွက် လည်း တကမ္ဘာလုံးကပင် အားထားခဲ့ကြရသော နိုင်ငံဖြစ်လေသည်။ ဣန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်၊ မြန်မာသာသနာပြုခေတ်ပြိုင်မင်းများ ဗြဟ္မဒေသ (ဗရ်ဟ်မဒေရှ်) ခေါ် ပျူ-မှန်စသည်ပါဝင်သော မြန်မာနိုင်ငံ တော်သည်ကား ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ်ကပင် သာသနာ ရောက်ရှိ၍ ဒုတိယသံဂါယနာ (သာသနာအနှစ်-၁၀၀) ကာလာသောကမင်း လက်ထက်တွင်ကား ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး သရေခေတ္တရာ၌ နန်းတက်တော်မူရာ သာသနာလွန်စွာ စည်ပင်၍ ရဟန္တာအရှင်မြတ်များ အမြောက်အမြား ရှိတော်မူ နေကြပြီ။ ဤ၌ ရှေးဦးမြန်မာနိုင်ငံ သာသနာသည် လွန်စွာအားရကြည်ညိုဖွယ် ကောင်းလှပေ၏။ ရှေးဦးစွာ မဇ္ဈိမနှင့် သီဟိုဠ်သာသနာပြုမင်းများနှင့် ခေ တ်ပြိုင် စိုးစံသော မြန်မာမင်းများကို သိမှတ်ထားသင့်၏။ . ဣန္ဒိယနှင့်သီဟိုဠ် ၁။ အဇာတသတ်မင်း' (မဇ္ဈိမ ဒေသ) ၂။ ကာလာသောကမင်း သာသနာတော်နှစ် မြန်မာ .... ဇမ္ဗူဒီပဓဇမင်း၊ တကောင်း၊သင်းတွဲပြည်။ …ဒ္ဓတ္တဘောင်မင်း၊ သရေခေတ္တရာပြည်။ ၃။ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ရန်ပေါင်မင်း၊ သရေခေတ္တရာပြည်၊ သီရိမာသောကမင်း၊ .... ၄၅ဝ .... ၄။ ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း (သီဟိုဠ်ကျွန်း) ၅။ မိလိန္ဒမင်း(ဂန္ဓာရ) (ရှင်နာဂသိန်ခေတ်) ၆။ မဟာနာမမင်း(သီဟိုဠ်) ၉၃ဝ (ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသခေတ်) .... ... သထုံပြည်။ ငတပါးမင်း၊ သရေခေတ္တရာပြည်၊ ပါပိယံမင်း၊ သရေခေတ္တရာပြည်၊ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း၊ သိရိပစ္စယာ၊ ပုဂံ။ ## PAGE 165 ၇။ မဟာဝိဇယဗာဟုမင်း ၁၆၀၉ (၅၅) အနော်ရထားမင်း၊ (သီဟိုဠ်) အရိမဒ္ဒန-ပုဂံနေပြည်တော်။ ဂ။ သီရိဝိက္ကမသီဟမင်း ဘိုးတော်မင်း၊ (သီဟိုဠ်နောက်ဆုံးမင်း) အမရပုရှနေပြည်တော်။ မှတ်ချက်။ သာသနာတော် နှစ်များမှာ နန်းစံနှစ်များ မဟုတ်၊ သံဂါယနာတင်နှစ်စသည် သိသာရုံပြထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်၏။ ရှေးဦး မြန်မာ့ သာသနာ သီဟိုဠ်နှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံတို့သည် မဇ္ဈိမဒေသခေါ် ဣန္ဒိယပြည်ကြီး၏ အခြံ အရံ ကျွန်းငယ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထဝီအနေ အ ထားအားဖြင့် မဇ္ဈိမဒေသကြီးနှင့် တဆက်တည်းတည်ရှိ၍အမြဲတမ်းကူးလူးဆက်ဆံ နိုင်သော ဒေသဖြစ်ရုံမျှမက တရုတ်, ဣန္ဒိယပြည်ကြီး နှစ်ပြည်ထောင်အကြား ရေလမ်း၊ ကုန်းလမ်း အဝင်အထွက် စခန်းသင့်သော နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ . ဗုဒ္ဓ မပွင့်ပေါ်မီက မဇ္ဈိမဒေသတွင် ရသေ ့သူတော်စင်ကြီးများ ရှိနေခဲ့ကြ ဖူးသကဲ့သို့ ရှေးဦးမြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရသေ ့သူတော်စင်ကြီးများ ရှိနေခဲ့ ကြသည်ပင်။ မဇ္ဈိမဒေသကြီးနှင့် မရှေးမနှောင်း ဖြစ်ပေါ်တည်နေသော ဒေသ ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လူနေဒေသဖြစ်ခဲ့ကြောင်းလည်း သမိုင်း အထောက်အထားများ ရှိနေပေသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် မျက်နှာဖြူ သမိုင်းဆရာတို့ မည်သို့ပင် မြန်မာကိုသေးငယ် သိမ်ဖျင်းအောင် ကြံဆောင်၍ သမိုင်းတင်ကြသော်လည်း ပထဝီအနေအထား ကပင် ယဉ်ကျေးမှုခေတ်စောသော နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း မည်သို့မျှငြင်းကွယ်၍ မရသာပေ။ ရှေးဦးမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကိုကြည့်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သာသနာခေတ် စော၍ အရိယာပေါများသော ထေရဝါဒနိုင်ငံကြီးတနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်းမြေပေါ် မြေအောက်သမိုင်းများက ဖော်ပြလျက်ရှိ၏။ ခေတ်အဆက်ဆက် နိုင်ငံရေး ရှုပ်ထွေးမှုများ၊ ဗြာဟ္မဏနှင့် မဟာယာနအန္တရာယ်များကြားကပင် မျက်မှောက် ခေတ်အထိ အရိယာသူတော်ကောင်းကြီးများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ထွန်းပွင့်ပေါ် တော်မူနေခဲ့သည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာပင် ဖြစ်၏။ အမြွက်မျှ ပြညွှန်းရပါမူ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။