## PAGE 169 ၅။ သာသနာတော်နှစ်၃၈၃-ခုနှစ်၊သီဟိုဠ်ကျွန်း ဒုဋ္ဌဂါမဏိ မင်းကြီး၏ မဟာစေတီပန္နက်ချပွဲသို့ သထုံပြည် ကေလာသ ကျောင်းတိုက်ကြီးမှ သူရိယဂုတ္တမဟာထေရ်အမှူးပြုသော ရဟန္တာအရှင်မြတ် ကိုးသောင်း ခြောက်ထောင်တို့ ကောင်းကင်မှ ကြွရောက် ချီးမြှောက်တော် မူ ကြသည်။ (မဟာဝံသ ၂၉။၃) ၆။ သာသနာတော်နှစ် ၄၃၃-ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ၌ ငတပါးမင်း မင်း ပြုရာ— " “ထိုမင်းလက်ထက် ထိုတိုင်းပြည်တွင် ရဟန္တာအရှင်မြတ်-၅၀၀ ရှိ၏။ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်-၅ ဝ ဝ တို့အား နေ့စဉ်မပြတ် ပစ္စည်းလေးပါး ထောက်ပံ့ လှူဒါန်းတော်မူ၏။သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ် အရိယာ တို့ကား အရေအတွက်မရှိများပြားစွာ၏။” (သာသနာလင်္ကာရ-၁ ဝ၇-ဂ။) " ပုဂံခေတ်၊ ၁၆-ရာစုမှနောက် ၇။ “သာသနာ ၁၆၀၁-ခုနှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၄၁၉-ခုနှစ်၊အနော်ရထာ မင်းစော သထု ံကိုအောင်မြင်၍ သာသနာကို ပုဂံသို့ ဆောင်ခဲ့သည့် ကာလ၊ သထု ံက ရဟန္တာပင် တထောင်မြောက်စင် ပုဂံသို့ ပါ၏ဟု ပရိတ္တနိဒါန်းတွင်ဆိုသည်။ သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ် အရိယာတို့ကား အရေအတွက်မရှိများပြားစွာသတည်း။”(သာသနာ လင်္ကာရ-၉၃၊ ၁၀၈။) ဂ။ အနော်ရထာမှ နောက်ပိုင်း ခေတ်အဆက်ဆက် မျက်မှောက်ခေတ် တိုင်အောင်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖြစ်ထွန်းပွင့်ပေါ်တော်မူခဲ့ကြသောအရိယာ အရှင်မြတ်များအကြောင်းကားရဟန္တာနှင့်ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ”စာအုပ်၌ ဖော်ပြပါရှိလေပြီ။ ဤကား ရှေးဦးမြန်မာ့သာသနာအနှစ်ချုပ်မှတ်သားဖွယ်များ ဖြစ်၏။ မကျဉ်းမကျယ်ကား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဦးမြန်မာ ဘိက္ခုနီသာသနာ ဗုဒ္ဓခေတ်မှ ယနေ့ကျအောင် မြန်မာနိုင်ငံတော်၌အရိယာ သူတော်ကောင်း ကြီးများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ထွန်းတော်မူလျက်ရှိသည်ကို ကြည်ညို ဝမ်းမြောက် ရသကဲ့သို့ ရှေးဦးမြန်မာ့ သာသနာတွင် ဘိက္ခုနီထေရီမကြီးများ ဒွတ္တဘောင် ## PAGE 170 လက်ထက်၊ အရှင်သောဏ,ဥတ္တရတို့လက်ထက်မှာသာမက ပုဂံခေတ် လွန်ခဲ့သော အနှစ်-၅၀၀ ကျော်ကာလအထိပင် ရှိနေခဲ့ကြသေးကြောင်း သမိုင်းသုတေသန ဆရာတို့က ထုတ်ဖော်ကြ၏။ သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာ သန်းထွန်း၏ “အသစ်မြင် ဗမာသမိုင်း´ စာအုပ်-၂၈၄-၅၌ ဘိက္ခုနီသာသနာသည် လွန်ခဲ့သော အနှစ်-၅၀၀ကျော်ကာလ အထိ ရှိနေသေးကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။ " “တောကျောင်း ဘိက္ခုနှင့်ယှဉ်၍ တောကျောင်း ဘိက္ခုနီ ရှိကြောင်းကို (အေ-ဒီ) ၁၂၈၁-ခုထိုး ကျောက်စာ (ဓာတ်ပုံ ၂၆ဂ/၁၆)အရ တအံ့ တဩသိရပါသည်။ ဘိက္ခုနီ၏အမည်မှာ “အိုဆီ’ဖြစ်၏။ စကားသင့်၍ ဖော်ပြလိုသည်မှာ ပုဂံခေတ်က ဘိက္ခုနီရှိကြောင်း သက်သေအခိုင်အမာ (ဓာတ်ပုံ၂၉/၇-၁၉။ ဓာတ်ပုံ၅၁/၇။, ဓာတ်ပုံဂ၉/၂၇။ ဓာတ်ပုံ ၉၂/၁၄။ဓာတ်ပုံ ၁၀ ၁/၂၀။ ဓာတ်ပုံ ၁ ၁၉-က/၂။ဓာတ်ပုံ၁၃၄-၁/၅။ဓာတ်ပုံ ၁၄၇-၁/၂၀-၁။ ဓာတ်ပုံ-၂၀၀/၁၁-၁၅။ ဓာတ်ပုံ ၂၁၄- ခ/၉။ ဓာတ်ပုံ ၂၂၀/၉။ဓာတ်ပုံ ၂၂၁/၇၂။ ဓာတ်ပုံ ၂၆ဂ/ ၁ ၆။ ဓာတ်ပုံ ၃၂၉/၁၅။ဓာတ်ပုံ ၅၁၀/၃။ဓာတ်ပုံ ၅၅ ၉-က/ ၁၄။ဓာတ်ပုံ၅၆၂-က/ဂ။ဓာတ်ပုံ ၅၇၆-က/၇)ရှိ၍အနည်းဆုံး အေ-ဒီ၁၄၀၈-ခုအထိ ဘိက္ခုနီ (ဓာတ်ပုံ ၅၁၀/၃၊ သကရစ် ၃၁၇။ စာရင်းဂ၃၄/၂၊ သကရစ်-၇၇ဝ၊ ရှေကျောင်သင်္ဃရာဇာ အိမ်တောဝ်ရိုဝ်) ရှိသည်ဟု ယူဆစရာ အကြောင်းရှိပါသည်။” ပုဂံခေတ်ဦး (အေ-ဒီ-ဂ၀၀)စု က ပျူလူမျိုးတို့အကြောင်း ရေးသား ထားသော တရုတ်ထန်ရာဇဝင်သစ်လာ “ယောက်ျားကလေးရော မိန်းကလေး များပါအသက်ခုနစ်နှစ်ရှိလျှင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ ပညာသင်ရ၏၊ ခေါင်း ရိတ်ရ၏။အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်၍မှ တရားမကျင့်နိုင်လျှင် ဆံပင်ရှည်ထား၍ အိမ် မှာပင်နေရသည်’ဆိုသော အချက်မှာလည်းအမျိုးသားများသာမက အမျိုးသမီး များပါ ရဟန်းပြုရသည်ဆိုသောအချက်ကို ဖော်ပြခြင်းပင်ဖြစ်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် (ဝါ) ယနေ့မြန်မာဟူ၍ပင် ခေါ်ဆိုရမည့် ဗြဟ္မ ဒေသရှိ ရှေးဦးလူမျိုးစုများသည် အေ-ဒီ ၉၀၀-စုတွင် မြို့ပြနိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု မရရှိပဲ ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ကြရ၏။ သမိုင်းကွင်းဆက်များ ပျောက်ခဲ့ ရ၏။ ## PAGE 171 မည်မျှပင် သမိုင်းကွင်းဆက်များ ပျောက်ခဲ့သော် ငြားလည်း မြေပေါ် မြေအောက်ရနိုင်သမျှ အထောက်အထားများဖြင့်ပင် ဘုရားပွင့်တော်မူစကတည်း က ရရှိသော ထေရဝါဒနှင့် အတူ ယဉ်ကျေးသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြောင်း ကိုကား ယုံမှားစရာမရှိပေ။ ပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အနော်ရထာ သာသနာပြု မင်းတရားကြီးလက်ထက် (အေ-ဒီ ၁၀၄၄-၁၀၇ဂ)တွင် စစ်မှန်သောထေရဝါဒသာသနာ တည်ထောင် လိုသည်မှာ အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ချေ။ ရှေးဘိုးဘေးဘီဘင်တို့လက်ထက်က ဆင်း သက်လာသော ထေရဝါဒသာသနာတော်အကြောင်း ကောင်းစွာ ကြားသိပြီး ဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ပုပ္ပားစောရဟန်မင်းနှင့် အနော်ရထာ၏ခမည်းတော် ကွမ်းဆော်ခေါ် ကျောင်းဖြူမင်းများလက်ထက်ကပင် ထေရဝါဒ သာသနာတည်ထောင်ရန် ကြိုး စားခဲ့ကြဟန်တူလေသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်ပုပ္ပားစောရဟန်သည် တုရင် တောင်ထိပ်၌ သိမ်သမုတ်ခြင်း၊ ကွမ်းဆော်လုလင်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အနုဿတိ ဆယ်ပါးကို နှလုံးသွင်း တတ်နေခြင်းများသည် ထေရဝါဒ သာသနာဝင်တို့၏ လုပ်ငန်းများ ဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ တဖန်အနော်ရထာမင်းတရားကြီးလက်ထက်၌ ထေရဝါဒသာသနာ စတင် တည်ထောင်သည်နှင့်တပြိုင်နက် ရဟန္တာစာထောင်ရှိ၍ အနာဂါမ်စသောအရိယာ တို့ကား အလွန်များပြားစွာရှိနေသည်ကိုထောက်လျှင် ထေရဝါဒသာသနာသည် မြန်မာပြည်တခွင်၌ အားကောင်းလျက်ပင် ရှိနေသည်မှာ ထင်ရှားလှပေ၏။ အနော်ရထာမင်းကြီးထံ သီဟိုဠ်နိုင်ငံမှ စစ်ရေးအကူအညီ၊ သာသနာရေး အကူ အညီများပင်တောင်းခံ၍ နှစ်နိုင်ငံဆက်သွယ်မှု ပြုသည်မှာလည်း အနော်ရထာ့ အလျင်က အစဉ်အလာရှိနိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် မြန်မာပြည်တခွင်၌ အနော်ရထာ့ အလျင် ကပင် နိုင်ငံရေး၊ သာသနာရေး ခိုင်မာမှု ရှိနေခဲ့သည်ကို သိသာ ပေါ်လွင်စေ လေသည်။ အနော်ရထာ့အလျင်က မြန်မာတို့လက်ထဲမှာပင် ထေရဝါဒ သာသနာ အမြစ်ပြတ်ပြီဟု မဆိုနိုင်ချေ။ ရှေးဦးမြန်မာ ပျူ- ထေရဝါဒသာသနာ ဗြိတိသျှခေတ်သမိုင်းသုတေသနခေတ်မီ တိုးတက်လာသည်မှာ ငြင်းဖွယ်ရာ မရှိ။ သို့ရာတွင် ရာဇဝင်ကြီးများ၌လာသော အဆိုအမိန့်များ၊ အထူးသဖြင့် သာသနာနှင့်စပ်သော အကြောင်းအရာများကို ယုတ္တိမရှိသော ဒဏ္ဍာရီများဟု