## PAGE 181 ခရစ် ဂ ဝဝ-ပြည့်နှစ်တွင်ပျူနိုင်ငံတော်မှ ၃၅-ဦး ပါဝင်သောဆို၊က၊တီး အနုပညာအဖွဲ့တဖွဲ့ တရုတ်ပြည်ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ဧည့်ခံဖျော်ဖြေကြရရာ တရုတ် အနုပညာရှင်တို့ပင် မနာလိုစိတ် ဖြစ်လောက်အောင် ပြောင်မြောက် ထူးချွန်ကြ သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပျူ အနုပညာသည်တို့ သီဆိုသော သီချင်းမှာ ၁၂-ပုဒ်ရှိ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်စပ်သော အကြောင်းများကို စပ်ဆိုထားကာ “အင်ကြင်းတော၊ ဈာန်၏ငြိမ်းအေးမှု၊ဥဒေါင်းမင်း'စသော ဘာသာရေးအထိမ်းအမှတ် အမည်များ ဖြင့် သီချင်းခေါင်းစဉ် တပ်ထားသည်ဟုလည်းဆို၏။ အသံ ဂ-မျိုးထွက်အောင် တီးမှုတ်နိုင်၍ တူရိယာ အမျိုးအစား ၂၂-မျိုးပါသည်ဟု တရုတ်မှတ်တမ်းအရ သိရှိရသည်။ တရုတ်တန်ရာဇဝင်သစ်၌ ပျူလူမျိုးတို့ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာ၍ ခမ်းနားသော နိုင်ငံတော်ကြီးတခု ဖြစ်ကြောင်းများကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားကြ၏။ထိုမှတ် တမ်းကား အေဒီ- ဂဝဝစု အလွန်ကာလဖြစ်၍ ပျူခေတ်ကုန်ဆုံးခါနီး ပုဂံနေပြည် တော် ရွှေ့ပြေးခေတ်ဟု ဆိုရပေမည်။ (ပုဂံမြို့ကို မြန်မာရာဇဝင်တို့က အေဒီ- ၈၄၉-ခုနှစ် ပျဉ်ပြားမင်းတည်ကြောင်းပြဆိုသည်။) ထန်ရာဇဝင်လာ ပျူနိုင်ငံ တော်အကြောင်းများမှ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် စပ်သော အချက်အလက် ကောက်နုတ် ချက်အချို့မှာဤသို့ဖြစ်၏။ ‘ပျူနိုင်ငံတော်တွင် တံခါး ၁၂-ပေါက်ရှိသည်။ ထောင့်- ၄ ထောင့်၌ စေတီများရှိ၏။ မြို့တော်တံတိုင်းကြီးကို စဥ့်အုတ်တို့ဖြင့် စီထားရာ အချင်းလီ’ ၁၆၀ (တနေ့ခရီး) ရှိ၏။ လူတို့ တံတိုင်း အတွင်း၌ နေထိုင်ကြရာ အိမ်ခြေပေါင်း သောင်းပေါင်း များစွာ ရှိ၏။ အမိုးများကို ခဲပြား၊သံဖြူပြားဖြင့် မိုးထားသည်။ “ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပေါင်း တရာကျော်၏။ တောက်ပသော နီဝါဆေးများ ခြယ်လှယ်ထား၍ ကော်ဇောများ အပြည့်ခင်းထားသည်။ လူများ တယောက်နှင့် တယောက် လက် မောင်းကိုဆုပ်ကိုင်၍ နှုတ်ဆက်လေ့ ရှိကြ၏။ ဦးခေါင်း ညွတ်၍ အရိုအသေ ပြုကြသည်။ နက္ခတ်တာရာ အတတ်ပညာတွင် လွန်စွာ ကျွမ်းကျင်၍ ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ " “အသက် ၇’နှစ်ပြည့်လျင် ယောက်ျားကလေးများရော မိန်း ကလေးများပါ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ ပညာသင် ကြရသည်။ ခေါင်းရိတ်ရ၏။ အသက်- ၂ဝ ကျော်၍မှ တရား မဖြည့်နိုင်သော် ဆံပင်ရှည်ထား၍ အိမ်မှာနေရသည်။ အသက်သတ်မှု ရှောင်ကြဉ် " ## PAGE 182 ကြသည်။ ပိုးချည်အဝတ်ကိုပင် မဝတ်ကြ။ ရွှေငွေဒင်္ဂါး သွန်းလုပ် သုံးစွဲ၏။ ဒင်္ဂါး၌ လခြမ်းပုံ ပါသည်။ " “ဘုရင့်နန်းတော်တွင် ရွှေငွေ ခေါင်းလောင်းနှစ်လုံး ထားရှိ သည်။(နန်းတော်မုခ်ဝနှင့် မျက်နှာချင်း ဆိုင်နေရာတွင်) ပေတရာ ဉာဏ်တော်အမြင့်ရှိသော ကျောက်သားဆင်းတု အဖြူကြီး တဆူ ရှိ၏။ တရားတပေါင်ဖြစ်သော အမှုသည်တို့သည် ဆင်းတုတော်ကြီး ရွှေ၌ ပုဆစ်တုပ် ဒူးချဝတ်ပြု၍ မိမိတို့ အမှားအမှန်ကို ဆင်ခြင်ပြီးမှ လိုရာသို့ သွားကြသည်။ လူ့ ခြေသလုံးနီးပါး ကြံပင်ကြီးများလည်း ရှိကြ၏။ " I a ပျားဖယောင်းနှင့် အမွှေးနံ ့သာရော၍ မီးထွန်းသည်။ အိမ် ထောင်သည် "မိန်းမတို့သည် ဆံပင်ကိုထုံးခွေ၍ ငွေနှင့် ပုလဲသွယ် အဆင်တန်ဆာများကို ဆင်မြန်းကြ၏။ အပြာရောင်. လျှော်ထဘီ များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပဝါပါးပါးကို လွှမ်းခြုံကြ၏။ လမ်း လျှောက်ထွက်လျှင် ယပ်တောင်ကိုင်သည်။ အထက်တန်းကျသူများ၌ ယပ်တောင်ကိုင် အခြံအရံ အစေအပါး ၅-ယောက်၊ ၆-ယောက် ဘေးမှ လိုက်ပါလာကြသည်။’” ကြင်နာရက်ရော၍ ကျေးဇူးသိသော ပျူလူမျိုးများ ဗိဿနိုးနှင့်ဟန်လင်းကို ၁၉၀၅-ခုနှစ်က စမ်းသပ်ရုံမျှသာ စမ်းသပ်နိုင်ခဲ့ ကြ၍ ၁၉၅၈-၅၉ မှ ၁၉၆၂-၃ အထိ ဗိဿနိုး၌ ၆-ကြိမ်၊ ၁၉၆၃-မှ ၁၉၆၆ ထိ ဟန်လင်း၌ ၅-ကြိမ် ံ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက တူးဖော်မှုလုပ်ငန်းများ အပတ်တကုတ် ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူဒင်္ဂါး၊ဖန်ထည်စသော လူမှုရေးသမိုင်းအထောက်အထားများနှင့်အတူ သက္ကဋ ကျောက်စာကြီးတချပ်နှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် စသော သာသနာရေးသမိုင်း အထောက်အထားများကိုလည်း ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့ကြ၏။ ဟန်လင်း၌ အမှတ် (၉) အဆောက်အအုံကြီးမှာ ပေ-၁၂၀ ရှည်လျား၍ သစ်သားတိုင်ပေါင်း-ဂဝ ကျော် ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ခန်းမကြီးတခုဖြစ်ကြောင်း အံ့ဩဖွယ် တွေ့မြင်ကြရ၏။ အနည်းဆုံး ခရစ် ၂-ရာစုမှ ၉-ရာစုအတွင်း သာသနာထွန်းကား၍ လူမှု ရေး ယဉ်ကျေးမှု မြင့်မားသောနိုင်ငံတခုအဖြစ် ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာ ရှင်တို့က သက်သေ ပြလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။ . ## PAGE 183 ခရစ် ၅-ရာစုခန့်ဟု ခန့်မှန်းရသော “ဒယာဒါနံ’စာတန်းပါ ခတ်နှိပ်ရန် ဖောင်းကြွ သေသပ်သော တံဆိပ်တုံး တခုကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ကြ၏။ ကမ္ဗောဒီးယား တောင်ပိုင်း “အော့အီးယို’ မြို့ဟောင်း၌ တွေ့ရသော တံဆိပ်တုံးနှင့် တထပ်တည်း တူညီလျက်ရှိသဖြင့် ပျူတို့၏ ပြည်ပ ဆက်ဆံရေးကို ဖော်ပြနေ၏။ ဒယာဒါနံ ဆိုသည်မှာ “သနားသဖြင့် ပေးကမ်းလှူဒါန်းပါဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ အသိအမြင်ဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့သော ပျူ-မြန်မာတို့၏ နှလုံးသားကိုလည်း မြင်သာ လှပေသည်။ အိုးခြမ်းပဲ့တခုတွင် ဖောင်းကြွ ခတ်နှိပ်ထားသော ပျူစာတန်းတခုမှာ လည်း ရှေးဦး ပျူမြန်မာတို့၏ အနုပညာလက်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေး မှုကို ပေါ်လွင် စေလေသည်။ စာတမ်းမှာ L ရ ရ ည ည W ဖြစ်၍ ပါဠိလို “ကတညုတ ကတဝေဒီနှင့် က ဇ ဇ ယ အဓိပ္ပာယ် တူလေသည်။ (မြစေတီကျောက် စာ စသည်၌ လာသော “ဣသွေ့, ကြေန္တု” ဝေါဟာရများနှင့် အဓိပ္ပာယ်လုံးဝ တူလေသည်။) မြန်မာလို “ကျေးဇူးသိသူဖြစ်ပါစေ၊ သို့မဟုတ် ကျေးဇူးတင်ပါ သည်’ဟု အဓိပ္ပာယ် ဖော်ဆောင်ပေနိုင်သည်။ တွေးတိုင်း လေးနက်လှသော အိုးခြမ်းပဲ့ကလေးပါပေ။ (တက္ကသိုလ်ပညာပဒေသာ စာစောင်၊ တွဲ-၃၊ ပိုင်း-၃၊ ၁၉၆၈၊ ဦးမြင့် အော် ‘သုတေသနဝန်ထောက်’ရေး “ဟန်လင်းမြို့ဟောင်း’နှင့် ယင်း တွဲ-၅၊ ပိုင်း-၃၊ ၁၉၇၀၊ ဦးစိန်မောင်ဦး ‘သုတေသန အရာရှိ’ရေး‘မြန်မာ နိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းကမ္ပည်းတံဆိပ်အချို့’ကို အထောက်အထား ပြုပါသည်။) I ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို ဦးထိပ်ရွက် ပန်ဆင်၍ လူမှုရေး၊ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံပညာရေး (ဖန်ချက်လုပ်ငန်းများ, ဒင်္ဂါးသွန်းစက်များ ရှိနေ သည်အထိ) အဘက်ဘက်က တိုးတက်စည်ပင်ခဲ့သော ရှေးဦး မြန်မာ ပျူ၊ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဝင်တို့၏ လင်ယန်ခေါ် ဟန်လင်းနိုင်ငံတော်ကြီးသည် ခရစ် ဂ၃၂-ခုနှစ် နန်းစောလူမျိုးတို့ တိုက်ခိုက်၍ ထီးနန်းသုဉ်းခဲ့ရလေပြီ။ ဗိဿနိုး, ဟန်လင်း, သရေခေတ္တရာ (မရှေးမနှောင်းခေတ်ပြိုင်) ပျူနိုင်ငံ ကြီးများ တည်ရှိခဲ့ရာ၊ ပျူနိုင်ငံကြီးများ ပျက်စီး ချုပ်ငြိမ်း ခဲ့ရသော်လည်း သရေခေတ္တရာမှ ပုဂံ…….ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အထိ မြန်မာ့တို့၏ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်၊ မြန်မာတို့၏ဘုန်းကံနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကား မြန်မာ တို့၏ နှလုံးသည်းပွတ်၌ ဆက်လက်ရှင်သန်လျက်ပင်…။