## PAGE 196 ဆရာတော်သည် ပရိယတ်နှင့်စပ်၍ ဤမျှအပန်းတကြီး ဆောင်ရွက်တော် မူနေသော်လည်း တပည့် ဒုင်္ကာ-ဒကာမတို့အား ဗုဒ္ဓာနုဿတိ, မေတ္တာ ဘာဝနာ စသော အိမ်တွင်းဝိပဿနာ အခြေခံတရားများကိုလည်း မလွတ်တမ်း ညွှန်ကြား ပြသပေးတော်မူ၏။ ဓာတ်ခြောက်ပါး ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုပွားနည်းကို အထွတ်တပ်ကာ ပဋိပတ် သာသနာကိုလည်း ပူးတွဲကျင့်ဆောင် စေတော်မူသည်မှာ “ပရိယတ်ပထမ သနာ့ဝန်ဆောင် အရှင်မြတ်တို့အတွက် ရှေ့သွား လမ်းပြတော်မူသကဲ့သို့ ရှိပေ တော့၏။ (ဆရာတော်ဘုရားကြီးအကြောင်းကား ကလေးငယ်များအထိ သိသူ များ၍ ဤမျှသာ ဖော်ပြရပေ၏။) ပဋိပတ် ပထမ၊ ပရိယတ် ဒုတိယ ကမ္ဘာ့သတိပဌာန့်သာသနာပြု မဟာစည်ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ၊ ဆဋ္ဌသံဂီတိပုစ္ဆက၊ ကမ္ဘာ့သတိပဋ္ဌာန် သာသနာပြု ကျေဇူးးရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးကား ၁၂၆၆-ခုနှစ်၊ ဒုတိယ ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၃-ရက်(၂ ၉-၇-၁၉၀၄)၊ သောကြာနေ့ နံနက် ၃-နာရီခန့်အချိန် ရွှေဘိုမြို့ အနောက်ဘက် ၇-မိုင်ကွာ ဆိပ်ခွန်ရွာကြီး၌ ခမည်းတော် ဦးကံတော်, မယ်တော် ဒေါ်အုပ်တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူ၏။ “ဆူးသည်ဖြစ်စ, ကတည်းက ချွန်၏’ဆိုသကဲ့သို့ ဆရာတော် လောင်းလျာ ကား ငယ်စဉ်ကပင် အသိဉာဏ်အရာ၌ လွန်စွာထူးချွန်၏။ ၁ ၆-နှစ်သား ရွယ်တွင် ဂဏန်းသင်္ချာကို စာအုပ်ကြည့်ကာမျှဖြင့် ဆရာမပြပဲ တတ်မြောက်ခဲ့၏။ နောက် ကာလ ပထမကြီးအဆင့်တွင် ဆန်းကျမ်းကိုသင်ယူစဉ် “အတန့်ပျောက်ရှာ ပထာ ဖြန့်နည်း”သင်္ချာကိန်းကြီးများကိုပင် အလွယ်နှင့် အဖြေတွက်နိုင်လေသည်။ ရှင်သာမဏေဘဝကပင် အရွယ်နှင့်မလိုက် နျာသ၊ မူလဋီကာစသော သင်သားလောက၌ ခက်ပေ့ဆိုသောကျမ်းများကိုပင် ကိုယ်ပိုင် အနက်ထင်အောင် ကြည့်၍ စာဆိုနိုင်သဖြင့် စာချဆရာတို့၏ ချီးကျူးခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ရဟန်းဖြစ်သော အခါ မန္တလေးအနောက်ပြင် ခင်မကန်တိုက် ဘွားတော်ကျောင်း၌ စာပေသင် ကြားခဲ့သည်။ အစိုးရ ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲပေါ်ခါစ ဒုတိယအကြိမ် (၁ ၃ ၀ ၃-ခုနှစ်) ၌ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုတော်မူရာ ဂုဏ်ထူး ၅-ကျမ်းနှင့်တကွ သုတ်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းကို နှစ်ချင်းအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။ (ထိုစဉ်က ဖြေဆိုသူ ၁၀၀-ကျော်၊ အောင်မြင်သူ ၂၅-ဦးလောက်သာ အများဆုံး ရှိခဲ့၏။) ## PAGE 197 ဆရာတော်ကား ပရိယတ်အရာ၌သာ ထက်မြက်စေ့စပ်သည်မဟုတ်၊ အကျင့် ပဋိပတ်အရာ၌လည်း အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင်ပင် ထူးမြတ်သူ ဖြစ်ခဲ့၏။ ရဟန်း ဖြစ်၍ ပရိယတ် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်နေသည့်ကြား၊ စာသင်သားဘဝကပင် ရုက္ခမူ, နိသဇ်စသော ဓုတင်အကျင့်များကိုလည်း လနှင့်ချီပြီး စမ်း၍ လေ့ကျင့်ခဲ့ လေသည်။ ၁၂၉၃-ခုနှစ်၊မော်လမြိုင် တောင်ဝိုင်းကလေး တိုက်ကျောင်း၌ စာချ နေစဉ် သထုံမြို့ မင်းကွန်းဇေတဝန်ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ သတိပဋ္ဌာန်ဝိပဿနာ ရှုပုံကို နည်းခံအားထုတ်ခဲ့၏။ ၄-လအတွင်း နည်းပြဆရာကျေနပ်လောက်အောင် အားထုတ် ပြနိုင်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ကျောင်း ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသဖြင့် သထုံမှပြန်ကြွကာ ကျောင်းတိုက်တာဝန်ကို ယူရလေ၏။ • ၁၃၀၀-ပြည့်နှစ်၊ဇာတိဆိပ်ခွန်ရွာ၌ ၇-လခန့် နေထိုင်ရစဉ် _ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ရှုနည်းများကို သွေးသား တော်စပ်သူများအား စတင် ပြသ ပေးရာမှ တစ တစ ထင်ရှားလာ၏။ ခုနစ်ကြိမ်မြောက် က မ္ဘာ့သာသနာပြုခရီးမှ ရလဒ် ဗုဒ္ဓ သာသနာနုဂ္ဂဟ အဖွဲ့ချုပ်က ပင့်လျှောက်၍ ၁၃ ၁၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သာသနရိပ်သာသို့ ကြွရောက်မလာမီကပင် ဆရာတော်၏ သတိပဋ္ဌာန် တရားပြဌာနခွဲပေါင်း -၃၀ကျော် ရှိခဲ့၏။ ယခုအခါ (၁၉၇၉-ခုနှစ်) စာရင်း အရ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဌာနခွဲပေါင်း ၂၉ဂ-ဌာနရှိ၍ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာတရား စနစ်တကျ အားထုတ်ပြီးသူပေါင်း ကိုးသိန်းနီးပါး (ဂ၈၄၃၁၅) ရှိသွားပြီ ဖြစ်၏။ သီရိလင်္ကာခေါ် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ၌ ၁၃၁၇(၄၊၈၊၁၉၅၅) ခုနှစ်မှစ၍ ဌာနခွဲ ပေါင်း -၃၀ကျော်၊ ယောဂီ နှစ်သောင်းခန့် ရှိလေပြီ။ ထိုင်း၊ ကမ္ဗောဒီးယား၊ လာအို၌ ဌာနခွဲပေါင်း-၃ဝဝ ကျော်၊ အင်ဒိုနေရှား၌ ၁၃၁၅(၁၇၊၁၂၊၅၃) ခုနှစ်မှစ၍ ဌာနခွဲပေါင်း -၇၀ကျော်ရှိရာ ယောဂီပေါင်း မည်မျှ ရှိနေမည်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။ အထူးသဖြင့် ၁ ၉ ၇၉-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁-ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၇-ရက်နေ့ အထိ လေးလနီးပါး'(ရက်ပေါင်း ၁၁ဂ-ရက်) ဂျပန်၊ အမေရိက၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီ၊ ဟော်လန်၊ အနောက်ဂျာမနီနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ (၉-နိုင်ငံ)တို့သို့ နောက်ပါ သံဃာငါးပါးနှင့်အတူ ကမ္ဘာလှည့်၍ သတိပဋ္ဌာန် သာသနာ ဖြန့်တော်မူခဲ့၏။ ၇-ကြိမ်မြောက် နိုင်ငံခြား သာသနာပြု ကြွခြင်း ## PAGE 198 " ဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန်တွင် ယောဂီ ၂ဝဝအထိ ရှိသော တရားဟော တရား ပေးပွဲများ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့၏။ ဝါရှင်တန် ဗုဒ္ဓဝိဟာရတွင် ဧပြီလ ၂၂- ရက်နေ့က ဣန္ဒိယ, သီဟိုဠ် ကမ္ဗောဒီးယား, ထိုင်း, မြန်မာ ငါးနိုင်ငံ ထေရဝါဒရဟန်းတော် ၁၃-ပါးတို့ စုဝေးမိကြရာ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ကြီးမှူး၍ အမေရိက၌ ပထမဆုံး ထေရဝါဒ သာသနာ့ အောင်မြေ သိမ်တော်ကြီးကို သမုတ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ အမေရိက၌ ထေရ ဝါဒ သတိပဋ္ဌာန် သာသနာ ပန္နက်ချလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နိုင်ငံခြား၌ ဆရာတော်တရားကို နာကြား ကျင့်ပွားကြရသောအခါ ချုံး ပွဲချ ငိုယိုသူများပင် ရှိခဲ့၏။ ဈင်စသော ကျင့်စဉ်များကို ဗုဒ္ဓတရားဟု ထင်စား ကာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ လမ်းမှားလိုက်ပါနေခဲ့မိသောကြောင့်ဟု ဆိုလေသည်။ ဆရာတော်သည် ကမ္ဘာလှည့် သတိပဋ္ဌာန်သာသနာပြု မကြွမီကပင် တရား တော် ၅-ပုဒ်ကို အင်္ဂလိပ်, မြန်မာ ၂-ဘာသာဖြင့် ကြိုတင် စီစဉ် ပုံနှိပ်သွားရာ ရောက်လေရာ၌ အင်္ဂလိပ်, မြန်မာ ၂-ဘာသာဖြင့် အလျဉ်းသင့်သလို ကိုယ်တော် တိုင် ဖတ်ပြ ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ ပေ စီစဉ်သွားသော တရားများမှာလည်း အနောက်နိုင်ငံ သားတို့နှင့် တန် အောင် ရွေးချယ်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ရာ အကြောင်းအရာ ရွေးချယ်မှုသည်ပင် အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။ (ကမ္ဘာ့သာသနာပြု တရားတော် များ ပုံနှိပ်ထားပြီး။) ခေတ်မီသတိပဋ္ဌာန် လက် တွေ့ အာ မ ခံ ချက် ကံ ကံ၏ အကျိုး၊ ဗုဒ္ဓဝင်နှင့်မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သီလ, သမာဓိ, ပညာ, သတိ ဋ္ဌာန်ဒေသနာတို့သည်ထေရဝါဒ၌ ပဓာန ရှေးဦးသိမှတ်ဖွယ်များချည်း ဖြစ်သည့် အပြင်(ဆရာတော်၏ အခြား စာအုပ်များတွင် တွေ့ခဲလှသော)အောက်ပါစကား ၀ါကျများမှာလည်း သတိပဋ္ဌာန် အလုပ်စခန်း၏ ခေတ်နှင့် ဆီလျော်မှု၊ စေ ့စပ် တိကျမှုနှင့် လက်တွေ့ကျကျ၊ အာမ,ခံနိုင်မှု စသည်တို့ကို သိသာပေါ်လွင်စေလေ သည်။ (၁) “ယခု (တရားရှုမှတ်တာ)၂-မိနစ်ရှိသွားပါပြီ၊ ကမိနစ် တမိနစ်အတွင်း မှာ မှတ်ချက်ပေါင်း -၅၀၊၆၀-အထိ ရနိုင်ပါတယ်။ တမှတ် တမှတ် အတွင်းမှာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး တရားတွေ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။”(နှာ-၁၁။) (၂) –ဒီ ဥရောပ အမေရိကမှ သိပ္ပံပညာရှင် တွေက ရုပ်ရှင် ပြရာမှာ တစက္ကန့် အတွင်း၌ ဖလင်အရိပ် -၃၀အထိ အပြောင်းအလဲ ရှိတယ်လို့