## PAGE 262 " ၂ ၁ ၉ “ကိုရင်၊ တို့များလဲ အသက်ကြီးပြီ၊ တနေ့ ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာ မပြော နိုင်ဘူး။ ကိုရင်တို့မှာ သာသနာအတွက် အောင်ရွက်ရန် အချိန်တွေအများကြီး ရှိသေးတယ်။ တို့များကိုချည်းငဲ့ညှာအားကိုးမနေနဲ့။ မတတ်သာယင် လျစ်လျူ ရှူတန်ရှုပြီး သာသနာပြုနိုင်အောင် ကိုယ့်ကိုကိုယ်သာ သတိဝီရိယနဲ့စောင့်ရှောက် နေ”ဟုသတိပေးစကား ပြောကြားမှာထားတော်မူ၏။ မထေရ်ကြီးကား အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ များမကြာမီ မထေရ်ကြီးမှာ လူသားစားသူများကြောင့် ပြန်လွန်တော် မူသွားရရှာ၏။ သာမဏေ နိဂြောဓလည်း ဆရာပြန်လွန်သဖြင့် အားငယ်ကာတတောထွက် ဝင် ဆရာစားရှာရလေ၏။ မိမိကိုယ်ကိုစောင့်ရှောက်ယင်းဆရာသမားကောင်း များနှင့် တွေ့ရ၍ ခေတ်ပျက်ကြီးအတွင်း ပရိယတ်စာပေများ သင်ကြားယင်း ရဟန်းဖြစ်လေ၏။ တိပိဋကဓရ ဝတ္တဗ္ဗက နိဂြောဓမထေရ်ဟုပင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ (ဝိဘင်္ဂ-ဋ္ဌ၊ ၄၃၀၊ ၄၃၂။) စစ်ပြီးခေတ် သာသနာ့ဝန်ဆောင် ရဟန္တာ အရှင်မြတ်များ မလယပြည်နယ်၌ ပထမဆုံး တွေ့ဆုံခြင်း မလယ န ဇမ္ဗူကောလ သင်္ဘောဆိပ်သို့ ရောက်ပြီးမှ ဇမ္ဗူဒိပ် မကူးလိုပဲ “ဖြစ်သလို နေပြီး ပိဋကသုံးပုံကိုသာ စောင့်ရှောက်နေတော့မည်' ဟု ဆုံးဖြတ်၍ လှည့်ပြန် လာကြသော ရဟန်းတော် ခြောက်ကျိပ်တို့မှာလည်း သင်္ဘောဆိပ်မှ ပုဒ်=မလယပြည်နယ် (ကန္ဒီမှ ၁ ၅-မိုင်ခရီး) ဘက်သို့ ကြွသွားတော် မူကြ၏။ မလယ ဇနပုဒ်မှာ တောတောင်ထူထပ်သော ဒေသဖြစ်သည်။ (ဟခုအခါ “မာတလေ”ဟု ခေါ်၍ စတုတ္ထ သံဂါယနာတင်ရာ ဒေသဖြစ်၏။) ရဟန်းတော် ခြောက်ကျိပ်မှာ အသီးအသီး မိမိတို့လေ ကျက်ရာ နိကာယ် များကို မမေ့မပျောက်အောင်သာ စိတ်စော၍ ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ် နေကြ၏။ မလယ တောထဲ၌ စားသောက်ရသော အာဟာရမှာ သစ်ဥ သစ်မြစ် သစ်ရွက် များသာ ဖြစ်၏။ အထိုက်အလျောက် ရွတ်နိုင် ဖတ်နိုင်လောက်အောင် သစ်ဥသစ်မြစ် အာ ဟာရ မှီဝဲရသောအခါ စုပေါင်း၍ထိုင်ကာ သရဇ္ဈာယ်ကြကုန်၏။ ခန္ဓာကိုယ် မခံ ကျန်းသောအခါ သဲပုံကြီးတခု ပုံထားပြီးလျှင် ထိုသဲပုံ၌ လှည့်ပတ်ဝိုင်းထိုင်ကာ ခေါင်းချင်းဆိုင်၍ ပိဋကကျမ်းစာများကို စိတ်ထဲကသာ နှလုံးသွင်း နေကြရ လေ၏။ ## PAGE 263 ဤနည်းဖြင့် ၁၂-နှစ် (၁၄-နှစ်ခန့်)တိုင်တိုင် အဋ္ဌကထာနှင့်တကွ ပိဋက သုံးပုံကို နှုတ်ငုံ ဆောင်တော်မူကြရသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ် (ဣန္ဒိယ)သို့ ကူးသွားကြသော ရဟန်းတော်ခုနစ်ရာတို့လည်း မိမိတို့ အသီးအသီး နေထိုင်သီတင်းသုံးရာ အရပ်တို့၌ အဋ္ဌကထာနှင့်တက္ခ ပိဋကသုံးပုံကို နှုတ်ငုံဆောင်၍ သရဇ္ဈာယ် နေခဲ့ကြ၏။ (အံ-ဋ္ဌ- ၁၊ ၇၁။) ယင်းသို့ နေရာဒေသအသီးအသီးသို့ ရောက်ရှိနေကြသော ရဟန်းတော်တို့ သည် ပရိယတ် ပဋိပတ်၌ အထူးကြောင့်ကြစိုက်ကာ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော် မူသော ပိဋကသုံးပုံတွင် တလုံးတပါဒမျှ ကျပျောက် မေ့ကျန် တိမ်းယိမ်း ချော်ခြင်းမရှိအောင် စောင့်ရှောက်သော မထေရ်များ အများအပြားရှိကြသကဲ့သို့ “ကာလဝိပတ္တိ=ခေတ်ပျက်ကြီး များ၌ ဖြစ်လေ ့ ဖြစ်ထရှိသော သဘာဝအတိုင်း သီလသမာဓိ အင်အားနည်းသော ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိန်းမ အများ အပြားလည်း လူထွက်သူ ထွက်၊ သေသူသေ ခေတ်ဆိုး ကပ်ဆိုးကြီးကို မကျော် လွန်နိုင်ခဲ့ကြပေ။ ° ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ပြီးဆုံးချိန် သာသနာတော်နှစ် ၄၅၅။ ဗြာဟ္မဏတိဿနှင့် ကျေးကုလားမင်းများရန် ပြေငြိမ်းသဖြင့် ဝဋ္ဋဂါမဏိ မင်းကြီး ဒုတိယအကြိမ် နန်းတက်လာ၏။ နောင်တော် ခလ္လာဋမင်း၏ မိဖုရားကြီး အနုဠာဒေဝီနှင့် ထီးမွေနန်းမွေခံ ထိုမင်း၏သားတော် တူဖြစ်သူ မဟာစူဠိကမင်းသားအား အဘအရာတည်၍စောင့် ရှောက်သောကြောင့် မင်းသားက ဝဋ္ဋဂါမဏိ ဘထွေးဘော်အား “ပိတု-ခမည်း တော်’ဟုသာ ခေါ်ရာမှ ပိတုရာဇာ (သီဟိုဠ်အခေါ် ပိတိရာဇာ)ဟု တွင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်းကြီးကိုပင် အဋ္ဌကထာတို့၌ “ပိတုမဟာရာဇာ” ဟု သုံး စွဲခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁၄-နှစ်နှင့် ခုနစ်လရှိ၍ ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်းကြီး နန်းပြန်ရသောအခါ တိုင်း ပြည်လည်း တစတစ အေးချမ်း၍လာ၏။ ကစဉ့်ကလျား ပြေးလွှား ပုန်းခိုနေရ သော ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအများလည်း မိမိတို့နေရင်း မြို့ရွာသို့ ပြန်လည်လာ ကြလေသည်။ မလယဇနပုဒ် တောအုပ်တောင်ခြေ၌ သီတင်းသုံးနေကြသော မထေရ် ခြောက်ကျိပ်တို့သည် လည်းကောင်း၊ ဣသိဒတ္တ၊ မဟာသောဏ၊ နိဂြောဓစသော ## PAGE 264 ပြည်တွင်းတောစွန်စုံပြား၌ ပုန်းအောင်းခိုလှုံနေကြသော မထေရ်တို့သည် လည်း ကောင်း၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းတောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏဒေသ) နယ်မြေ ကာလကရွာမဏ္ဍလာ ရာမ.. ကျောင်းတိုက်ကြီး ဆီသို့ ရှေးရှုကြွလာကြကုန်၏။ (ကာလကရွာကား ဘောက္ကန္တရာအနီးဖြစ်ဖွယ်ရှိ၏-D.P.N.) ကြကု ကာလကရွာသည် အိမ်ခြေခုနစ်ရာခန့်ရှိ၍ မဏ္ဍလာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး ၌ တိဿဘူတိမထေရ်ကြီး သီတင်းသုံးတော်မူနေ၏။ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် အတန်ငယ် သက်သာသောရပ်ရွာဖြစ်၍ အနယ်နယ်မှစစ်ပြေးရဟန်းတော်များအားလုံး ဦးစွာ ပေါင်းဆုံသီတင်းသုံးရာ ဌာနကြီးတခု ဖြစ်လေသည်။ ဇမ္ဗူ ဒိပ်(ဣန္ဒိယ) သို့ ကူးသွားသော မထရ်ခုနစ်ရာတို့လည်း တိုင်းပြည် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအေးချမ်းလာပြီဟု သတင်းရ၍ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ပြန်ကြွလာကြ၏ ထိုမထေရ်တို့တွင် ဣသိဒတ္တ, မဟာသောဏ မထေရ်ကြီးများ၏ တပည့်များလည်း ပါဝင်လေရာ ထိုရဟန်းတော်များ မဟာတိတ္ထဆိပ်ကမ်းသို့ သင်္ဘောကပ်သည်နှင့် “မဟာသောဏမထေရ် ဘယ်မှာသီတင်းသုံးတယ်လို့ ကြားသလဲ” စသည်ဖြင့် စုံစမ်း ထောက်လှမ်း၍ ကာလကရွာသို့ပင် လိုက်လာကြလေသည်။ မဟာသောဏ မထေရ် အခိုက်အတန့်သီတင်းသုံးရာ မဏ္ဍလာရာမကျောင်း တော်ကြီး၌ မထေရ်၏ တပည့်ရဟန်းတော်ပေါင်း ငါးရာအထိ ဆုံစည်းမိကြ၏။ ယင်းသို့ ဆုံစည်းမိသောညတွင် ကာလကရွာရိုးတလျှောက်နတ်များကကြွေးကြော် နှိုးဆော်ကြလေ၏။ “အို… …ကာလက ရွာသူရွာသား သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့….. မဟာ သောဏမထေရ်နှင့် ရဟန်းတော်ငါးရာတို့ မဏ္ဍလာရာမ ကျောင်းတော်ကြီးမှာ ကြွရောက် သီတင်းသုံးတော်မူနေကြပါတယ်။ တအိမ်လျှင် သင်္ကန်းလျာအဝတ်စ ကိုးတောင်နှင့်အတူ အသပြာတကျပ်တန် ဆွမ်းတအုပ်စီ လောင်းလှူကြကုန် လော့။” ကျောင်းခံ နာယက တိဿဘူတိမထေရ်ကြီးကို အကြီးအမှူးပြု၍ သောဏထေရ်လည်း နောက်ပါသံဃာငါးရာနှင့်အတူ နောက်တရက် နံနက် ရွာ တွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွတော်မူ၏။ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့် သံဃာတော်များအား ဤမျှ များများပြားပြား မဖူးတွေ့ရ၊ မလှူဒါန်းရသဖြင့် ရွာသူရွာသားများလည်း သူ့ ထက်ငါ ယောင်း လှူပူဇော်ကြလေ၏။ နေရာထိုင်ခင်းများ ကောင်းမွန်စွာ ခင်းကျင်း၍ ဦးစွာ ယာဂုကျွေးလှူကြရာ တိဿဘူတိ နာယက-မထေရ်ကြီးအနီးသို့ ဥပါသကာကြီး တယောက် လာရောက်ဝတ်ပြုကာ- .