## PAGE 271 ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီးများလည်း ထိုကျောင်း၌ရှိနေတော်မူကြရာ တံမြက် စည်းလှည်းရာကို ကြည့်ရုံမျှဖြင့် ရဟန္တာတပါး တံမြက်လှည်းထားသော နေရာဟု သိမြင်တော်မူကြသည့်အတိုင်း တံမြက်လှည်းနေသော တိဿမထေရ်အား ခဲရာ ခက်ဆစ် ပြဿနာများကို ပိုင်း၍ မေးမြန်း စမ်းကြည့်တော်မူကြသည်။ တိဿ မထေရ်လည်း မေးတိုင်း မေးတိုင်း မဆုတ်ဆိုင်းပဲ မြင်းကောင်းစိုင်းသကဲ့သို့ ခဏချင်း ဖြေဆိုလျှောက်ထားလေ၏။ (ဝိဘင်္ဂ-ဋ္ဌ၊ ၃၇၂-၃၊ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်း။) ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ရကြောင်းငါးပါး အဋ္ဌကထာ၌ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ရင့်သန် ရှင်းလင်း ကြည်လင်ခြင်းအကြောင်း ငါးမျိုးကို ပြတော်မူ၏။ ၁။ အဓိဂမ= ရဟန္တာဖြစ်ပြီးရခြင်း၊ ၂။ ပရိယတ္တိ= ပါဠိကျမ်းဂန် သင်ယူဖူးခြင်း၊ ၃။ သဝန= တရားစာပေကို တရိုတသေနာယူခြင်း၊ ၄။ ပရိပုစ္ဆာ= အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဟောပြခြင်း၊ 18 ၅။ ပုဗ္ဗယောဂ= ရှေးရှေးဘဝက ကမ္မဋ္ဌာန်တရား အားထုတ်ရာ ဂတ ပစ္စာဂတိကဝတ် ကျင့်ခဲ့ဖူးခြင်း။ (ဝါ) သတိပဋ္ဌာန်အမှတ် ဒလစပ် စွဲမြဲခြင်း။ ယင်း ၅-မျိုးကို ပြဆိုရာတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်စဉ်က လျောင်း၊ ထိုင်၊ ရပ်၊ သွား ဣရိယာပုထ်လေးပါးစလုံး ရှေ့ နောက် အမှတ်ချင်းစပ်အောင် မှတ် နိုင်၍ ရဟန်းကိစ္စပြီးသောအခါ ပဋိသမ္ဘိဒါရသူတို့တွင် ပို၍ ကြည်လင်ထက်မြက် ကြောင်း တိဿမထေရ်ကို စံတင် သာဓကပြခြင်း ဖြစ်၏။ ဤကျမ်း၌ကား ထေရဝါဒ သာသနာစောင့် မထေရ်ကြီးများ၏ လုံ ့လ ဝီရိယနှင့် သာသနာနောင်ရေး မျှော်တွေးကျင့်ဆောင်ပုံကို တနည်းတဖုံ ရည်ညွှန်း ရပါ၏။ စတုတ္ထသံဂါယနာ ရှေ့ပြေးအစည်းအဝေးကြီး ပရိယတ်, ပဋိပတ် အချေအတင်ဆွေးနွေးခြင်း တိုင်းဖျက်၊ ပြည်ဖျက်၊ သာသနာဖျက် ဘေးကြီးမှ ကံအားလျော်စွာ လွတ်မြောက် လာကြသော ထေရဝါဒ သာသနဝန်ဆောင် မထေရ်ကြီးများ တိုင်းပြည်အေးချမ်းစ ဒက္ခိဏဒေသ ကာလကရွာ မဏ္ဍလာရာမ ကျောင်းတိုက်ကြီး ## PAGE 272 သို့ အမှတ်မထင် ဆုံစည်းတော်မူကြရာတွင် မမြင်ရသောတွန်းအားသည် နောက် ကွယ်၌ အမှန်တကယ် ရှိနေလေသည်။ အမှန်သော်ကား သာသနာတော် နောင်အရှည် တည်တံ့ ပြန့်ပွားစေရန် စတုတ္ထသံဂါယနာတင်ရေး ရှေ့တော်ပြေးအစည်းအဝေးကြီး ဖြစ်မှန်းမသိ ဖြစ်ခဲ့ လေ၏။ ပထမဆုံး မြတ်စွာဘုရားရှင် မုခပါဌ် ပိဋကတော်များကို အရေးတကြီး ညှိနှိုင်းစိစစ်ကြ၏။ တစုံတရာ ကွဲလွဲ ကျပျောက်ခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ကြရမှ သာသနာနောင်ရေး စိတ်အေးတော်မူကြရလေ၏။ ထိုသံဃအစည်းအဝေးကြီး တွင် တကျွန်းလုံးရှိ ပရိယတ်, ပဋိပတ်အကျော် သံဃာတော်များအားလုံးလောက် နီးနီး ဆုံစည်းမိကြစဉ် သာသနာတော်အကြောင်း ဆွေးနွေးကြယင်းက ပြဿနာ တရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ပြဿနာကား— “မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော် အရှည်တည်တံ့ ပြန့်ပွား ခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းသည် ပရိယတ္တိလော၊ သို့မဟုတ် ပဋိပတ္တိလော” ဆိုသည့် ပြဿနာပင် ဖြစ်သည်။ ပဋိပတ်သာ သာသနာမူလ ပံ့သုကူဆောင် မထေရ်များက “ပဋိပတ္တိ = အကျင့်တရားသာလျှင် သာသနာ တော်၏ အခြေခံ ဖြစ်ကြောင်း” ဖြေဆိုကြကုန်၏။ ဓမ္မကထိက မထေရ်များကမူ “ပရိယတ္တိသာလျှင် အခြေခံဖြစ်ကြောင်း” ကန့်ကွက် ပြောဆိုကြလေသည်။ " သံသမထေရ်ကြီးများ “ကဲ… ငါ့ရှင်တို့၊ သင်တို့ နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အပြောချည်း သက်သက်ဖြင့် တို့လက်မခံ နိုင်သေးဘူး။ မြတ်စွာဘုရား ဟော ကြားတော်မူခဲ့တဲ့ သုတ္တန် စကားတော် အဆိုအမိန့်များကို ထုတ် ဆောင်ကိုးကားပြီး ပြောဆိုကြပါ”ဟု တိုက်တွန်းလိုက်၏။ ပံ့သုကူဆောင်မထေရ်များ – ပါဠိတော် သာဓကပေးရန် အခက်အခဲ မရှိပါ ဘုရား။ " “ဣမေ စ သုဘဒ္ဒ ဘိက္ခူ သမ္မာ ဝိဟရေယျ၊ အသုညော လောကော အရဟန္တေဟိ အဿ= ချစ်သားသုဘဒ္ဒ… င = ငါ၏သားတော် များ မဂ္ဂင်ရှစ်ဖြာကို ကောင်းစွာကိုယ်တိုင်လည်းကျင့်ကြံ၊ တပါးသူတို့ ကိုလည်း ကိုယ်နှင့် ထပ်တူ ကျင့်ကြံစေခြင်းအားဖြင့် ကောင်းမှုန် ## PAGE 273 ၂၃ ဝ ဖြောင့်မှန်စွာ နေကြမည်ဆိုလျှင် ဤလောကကြီးသည် ရဟန္တာတို့ဖြင့် မဆိတ်သုဉ်းနိုင်ဘူး”လို့ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်တော် (ဒီ-၂၊၁၂၅)မှာ အတည့်အလင်း ဟောတော်မူထားခဲ့ပါတယ်။ 66 " “ဆက်၍ လျှောက်ထားပါမည်ဘုရား- ထိုမှတပါး မိလိန္ဒပဉှပါဠိတော်မှာ အရှင်နာဂသိန် ကိုယ်တိုင် မိလိန္ဒမင်းကြီးအား ဒီပြဿနာကို ဖြေဆိုတော်မူခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ “ပဋိပတ္တိမူလကံ မဟာရာဇ သတ္ထု သာသနံ ပဋိပတ္တိ သာရကံ၊ ပဋိပတ္တိယာ ဓရန္တာယ တိဋ္ဌတိ= မြတ်သောမင်းကြီး မြတ်စွာဘုရား သာသနာဟာ ပဋိပတ္တိသာလျှင် အရင်းမူလဖြစ်၍ ပဋိပတ္တိသာလျှင် အနှစ်သာရ ရှိတယ်။ ပဋိပတ္တိသာသနာ ထင်ရှား ရှိနေသေးယင် သာသနာ ရှိနေတာပဲ”လို့လဲ မိလိန္ဒပဉှာ ပါဠိတော်မှာ ဖြေဆို ခဲ့ပါတယ်ဘုရား။ (မိလိန္ဒပါ.၁၃၆) ပရိယတ်သာ ပဓာန ဓမ္မကထိကမထေရ်များ(မိမိတို့အယူဝါဒ ခိုင်မာစေရန် အောက်ပါ ဂါထာများ ကို ရွတ်ဆို ချေပကြလေသည်။) " " (၁) “ယာဝ တိဋ္ဌန္တိ သုတ္တန္တာ၊ ဝိနယော ယာဝ ဒိပံ္ပတိ။ တာဝ ဒက္ခန္တိအာလောကံ၊ သူရိယေ အဗ္ဘဋ္ဌိတေ ယထာ။ “သုတ်အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ တည်ရှိနေသေးသမျှ၊ ဝိနည်း တရားတော် ထွန်းပနေသေးသမျှ နေမင်းကြီးထွက်ပေါ်တည်ရှိနေ သေးလျှင် အလင်းရောင်ကြောင့် အကောင်းအဆိုးခွဲခြားသိမြင်ခွင့် ရနေသကဲ့သို့ ဤလောလ၌ သူတော်ကောင်းတရား အလင်းရောင်ကြီး ကြောင့် အမှန်အမှား ခွဲခြားသိမြင်ခွင့် ရနေကြရမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။” (၂) သုတ္တန္တေသု အသန္တေသု၊ ပမုဋ္ဌိ ဝိနယမှိ စ။ တမော ဘဝိဿတိ လောကော၊ သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ ယထာ။ “သုတ်အဘိဓမ္မာတရားတွေ မပျောက်ကွယ် ကုန်ကြမယ်ဆိုယင်၊ ဝိနည်းတရားတွေမေ့ ပျောက်ကွယ်ပနေမယ်ဆိုယင် နေဝင်တဲ့အခါလို ဤကမ္ဘာလောကကြီးတခုလုံး မှောင်အတိကျတော့မှာပါပဲ။” (၃) သုတ္တန္တေ ရက္ခိတေ သန္တေ၊ ပဋိပတ္တိ ယောတိ ရက္ခိတာ။ ပဋိပတ္တိယံ ဌိတော မီရော၊ ယောဂက္ခေမာန ဓ ံသတိ။ ။–ဒါကြောင့် ပရိယတ္တိ