## PAGE 46 1¬ ပုထုဇဉ် ဖြစ်သည်” ဟုပင် လက်ညှိုးထိုးပြရလောက်အောင် ပုထုဇဉ် နည်းပါး၍၊ ရံခါ “ရဟန်းမှန်လျှင် ပုထုဇဉ်ဟူ၍ပင် မရှိ’ကြောင်း၊ ‘ဉာဏ ဝိဘင်္ဂ အဋ္ဌကထာ (၄၁၂)၌ ပြဆိုတော်မူထား၏။ ထိုမှတပါး အမရပူရနေပြည်တော် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး လက်ထက် (၁.၁၉၃)မင်းတိုင်ပင်အမတ်ကြီး “မဟာဓမ္မသင်္ကြံ (မောင်းထောင်သာသနာပိုင်လူ ထွက်ကြီး) ပြုစုသော “သာသနာလင်္ကာရ စာတမ်း”၌လည်း ပရိတ္တ နိဒါန်းလာ စကားကို အောက်ပါအတိုင်း ကိုးကားဖော်ပြထားလေသည်။ " “ဈာန်အဘိညာဉ် တန်ခိုးရှိသော ရဟန်းမွန် ရဟန်းမြတ်တို့ လူး လာခေါက်ပြန် ကောင်းကင် အပျံ အသွားများသောကြောင့် အစဉ်တစိုက် နေရောင် နေရှိန်မရ၍ စပါးလှန်းသည်မှ မသွေ တတ် ခဲ့ရကား စပါးထောင်းမိန်းမတို့ အောင့်ဘဲ ကြရအောင်ပင် သာသနာတော် စည်ပင်ထွန်းလင်းသည်”ဟူ၍နိဒါန်းတွင်ဆိုသည်။ “သီဟိုဠ်ခေတ် စံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ' ဘဝနှင့် ၎င်း၍ စံတင် ညွှန်းပြတော်မူခဲ့ကြသော သင်ခန်းစာမှာ ပဋိပတ် သက်သက်မျှသာ မဟုတ် ပါချေ။ မိမိအတွက်လည်း ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်နှစ်ရပ် ပူးတွဲဆည်းပူးကာ သားစဉ် မြေးဆက်အတွက်လည်း ပရိယတ္တိ သာသနာတော်ကို အသက်နှင့်လဲ၍ပင် ပေး ဆောင်တော်မူခဲ့ကြရသည်ကို ဖတ်ရှု ကြည်ညိုရပေသည်။ (သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ပဋိပတ္တိထွန်းကားလွန်းအားကြီး၍ ပရိယတ္တိလျော့ ပါးကာ သာသနာ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ရခြင်း မဟုတ်ကြောင်း နောက် ပိုင်း၌ ထင်ရှားလတ္တံ့ ။) : အမျိုးမျိုးသော အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားကာ ပရိယတ္တိသာသနာ အား အသက်ပေးတော်မူခဲ့ကြသော စံတော်ဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများသည် ယနေ့ ပရိယတ္တိဝန်ဆောင် အရှင်မြတ်တို့အတွက် မီးရှူးတန်ဆောင်များ ဖြစ်သကဲ့သို့ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်ကို မဆုတ်မနစ် ရှုပွားတော် မူခဲ့ကြသော စံတော်ဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများသည်လည်း အဆက်ဆက်သော ယောဂီတို့အတွက် သဒ္ဓာ၊ဆန္ဒ၊ ဝီရိယနှိုးစက်ပေးလိုက်သော ကြီးမားသည့် တွန်းအားကြီးများပင် ဖြစ်နေပေသည်။ သို့ရာတွင် နိကာယ် အဋ္ဌကထာကြီးများ၌ ကြိုးကြား ကြိုးကြား စံတင် ပြညွှန်းထားသော ယင်းစံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ၏ အကြောင်းကို သီဟိုဠ် မြန်မာ ဂန္ထဝင်တို့၌ တကျမ်းတဖွဲ့အဖြစ် မည်သည့်ပညာရှင်ကမျှ စုစည်း ရေးသားထားခြင်း မရှိခဲ့ဖူးသေးချေ။ ## PAGE 47 နိကာယ်အဋ္ဌကထာကြီးများနှင့် သီဟိုဠ်မှတ်တမ်းများ စင်စစ် ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ၏အကြောင်းသည် . နိကာယ်ငါးရပ်အဋ္ဌ ကထာကြီးများတွင် နေရာများစွာ၌ စကားအလျဉ်းသင့်သလို ထုတ်ဆိုဖော်ညွှန်း ထားသဖြင့် အဋ္ဌကထာ ကျမ်းအားလုံး (၅၁)ကို ပလ္လင်ပေါက်ကြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် အပြည့်အစုံ သိရှိကြည်ညိုခွင့် ရကြမည်ဖြစ်၏။ သီဟိုဠ်ကျွန်း(ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ)၌နောက်ဆုံးပေါ် အဋ္ဌကထာတစောင် ဟု ဆိုရမည့် ်သာရသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ၌ကား ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ထူးတော်တော်များများ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ယင်းအဋ္ဌကထာမှာ ပထမ ပရက္ကမဗာဟုသီရိသင်္ဃ ဗောဓိမင်း (သာသနာ-၁၇၀ဂ) လက်ထက် ဒက္ခ ိဏာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး၏ နာယက ပဒရူပသိဒ္ဓိကျမ်းပြု အရှင်ဗုဒ္ဓပ္ပိယမထေရ်၏တပည့်ငယ်တဦးဖြစ်သူ အရှင် သိဒ္ဓတ္ထမထေရ်က အဋ္ဌကထာကျမ်းကြီးများမှ မှတ်သားဖွယ်များကိုထုတ်စု၍အနှစ် ချုပ်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်၏။ နေရင်းဦးကောဝိဒ မြန်မာပြန်ဆိုထားသည်။ ဤစံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများကိုစုစည်းရေးသားရာ၌အောက် ဖော်ပြပါ သီဟိုဠ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်း ကျမ်းစာများနှင့် နှောင်းပေါ် ခေတ်မီ သုတေသနကျမ်းများမှလည်း များစွာ အထောက်အကူရရှိပါသည်။ ၁။ ဒီဝံသနှင့် မဟာဝံသ (ပါဠိနှင့် မြန်မာဝတ္ထု) ၂။ ရသဝါဟိနီ ၃။ မဓုရ ရသဝါဟိနီ ၄။ သဟဿ ဝတ္ထု (သီဟိုဠ်မူ) • ။ ၅။ တေလ ကဋာဟ ဂါထာ (သီဟိုဠ်မူ) ၆။ သမန္တကုဋဝဏ္ဏနာ (သီဟိုဠ်မူ) ၇။ The Pali Literature of Ceylon. ဂ။ Dictionary of Pali Proper Names. ၉။ Ceylon (Ancient Cities.) ပဲ ့တင်သံ တွန်းအားနှင့် တဆက်တည်း အဋ္ဌကထာဆရာအဆက်ဆက်တို့သည် ပိဋကသုံးပုံကို ဖွင့်ဆိုကြရာ၌ ဘုရား ငဟောဒေသနာတော်များ (စာတွေ့) အပေါ် ပို၍ သက်ဝင်ယုံကြည်လာစေရန် လက်တွေ့ကျကျ ထိုခေတ်က အများသိဖြစ်နေသော ကိုယ်တွေ့ဝတ္ထုများ ကြားညှပ် ၍ ကြားညှပ်၍ ဖွင့်ပြထားရာ အလွန်ကြည်ညိုအားကျဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။ မဟာဝံသ၊ သဟဿဝတ္ထုစသော ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်း ကျမ်းစာများ တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ခေတ်အဆက်ဆက် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ရဟန်းရှင်လူ ပုဂ္ဂိုလ် ## PAGE 48 ထူးများကို အများအပြားဖတ်ရှုနိုင်ပါ၏။ အလွန်လည်း ကြည်ညိုအားကျဖွယ် ကောင်းပါ၏။ သို့ရာတွင် အဋ္ဌကထာကျမ်းများ၌ စံတင်ပြညွှန်းထားသော ပုဂ္ဂိုလ် ထူးကြီးများကား သာ၍သာ၍ပင် ကြည်ညိုအားကျဖွယ်, ကောင်းလှပါသည်။ “ဘုရားဟောထားတဲ့ သုတ်ဝိနည်းအဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ကို မယုံမရှိကြနှင့်။ သဒ္ဓာ၊ဆန္ဒ၊ဝီရိယနှင့်တကယ်လုပ်လျှင် အဟုတ်ဖြစ် တယ်”ဟူသော သီဟိုဠ်ခေတ် စံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီး များ၏ အားပေးသံသည် ဘုရားဟော ပါဠိတော်များကို ကြည့်ရှု ရွတ်ဖတ်တိုင်းနောက်မှကပ်၍ ပဲ တင်ခတ်တွန်းပို ့နေသော ဩဝါဒ အားဆေးများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ ဤကမ္ဘာလောက၌ဘုရားဟော ဒေသနာ ပိဋကကျမ်းစာများ တည်ရှိနေသမျှ (သာသနာ တည်ရှိနေသမျှ) ကာလပတ်လုံး စံတော်ဝင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီး များ၏ ဩဝါဒ အားပေးသံများသည်လည်း တရံမတိတ် မဆိတ်မစဲ အမြဲတစေ ထွက်ပေါ်အားပေးနေကြမည်သာဖြစ်ပါ၏။ ထိုသည့်စံတော်ဝင်ပဲ တင်သံများနှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အလှတန်ဆာ အရိယာ သူတော်ကောင်းကြီးများသည်လည်းကမ္ဘာနှင့် အဝန်း ပွင့်ထွန်းဖြစ်ပေါ်၍ ဖြစ်ပေါ်၍ လာကြမည်မှာ ယုံမှားစရာ မရှိပါချေ။ ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ သာသနာ၏ ရေသောက်မြစ် အန္ဓကမ္ဘာကြီးကို အလင်းရောင်ပေး၍ အလှဆင်ရာ၌ ပိဋကသုံးပုံ နိကာယ် ပါဠိတော်များနှင့်အတူ အရှင်မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသ၏ အဋ္ဌကထာ ကျမ်းကြီးများ သည် သို့စင်ကျေးဇူးကြီးမားလှပါပေကုန်၏။အလင်းရောင် ပေးနိုင်ပါပေကုန်၏။ ငြိမ်းချမ်းသာယာသော ကလျာဏကမ္ဘာကြီးဖြစ်အောင် လှပစေနိုင်ပါပေကုန်၏။ သို့စင် ကျေးဇူးများလှသောကြောင့်လည်း ဥစ္ဆေဒ-ဖြတ်လမ်း, လမ်းတိုက သွားနေသူများနှင့် သဿတ-လမ်းရှည် လမ်းကောက်, လမ်းအိုကြီးက သွားနေသူ များက မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ထေရဝါဒသာသနာ၏ ရေသောက်မြစ်ကြီးများဖြစ်သော ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာကို နွဲ၍ စမ်းကြည့်နေကြ၏။ ၁။ ဤသုတ်သည်သံာ ဘုရားဟော၊ ထိုသုတ်ကား ဘုရားဟော မဟုတ် စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂။ “အဆင့်ဆင့် နှုတ်တက်အာဂုံဆောင်လာကြတာ တစုံတရာ မချွတ် ယင်းဘူးလို့ ဆိုနိုင်ပါ့မလား၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းမှာစပြီး ပေထက်အက္ခရာ တင်ကြတာဆိုတော့ သူတို့ကြိုက်တာကိုပဲ. ရေးတင်ပြီး မကြိုက်တာ ချန်ထားခဲ့မှာပဲ' စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပါဠိတော်များကို လွှဲ စမ်းနေကြ၏။