## PAGE 463 ရောက်သွားလေတော့၏။ ရောက်မှပင် မိမိ ာက်နေကြောင်း သိရလေ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-၁ ၊ ၁ ၃၉။) (အလားတူ ကိုယ်ဝန်ဆော်ဒကာမလေးတဦးလည်း ထိုသို့ဖြစ်ဖူးကြောင်း အကျယ်ပြဆိုထား၏။) သီဟိုဠ်ခေတ် ကမ္မဋ္ဌာန်းလေ မျိုးနှင့် ဗုဒ္ဓာနုဿတိ ပန်းပဲ သီဟိုဠ်ခေတ်က မထေရ်များ သွားလေရာ၌ အမြဲ နှလုံးသွင်းလေ့ရှိသော အများသုံးကမ္မဋ္ဌာန်းမှာ လေးမျိုးရှိ၏။ ဗုဒ္ဓာနုဿတိ,မေတ္တာ,အသုဘ,မရဏဿတိ တို့ဖြစ်ရာ (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ကား နောက်သုံးမျိုးကိုသာ ပြသည်။) သဗ္ဗတ္ထက ကမ္မ ဋ္ဌာန်း=အရာခပ်သိမ်း ပွားများသင့်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းဟုပင် ဆိုသည်။ (ခုဒ္ဒသိက္ခာ၊ စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာသေနာသနခန်းနှင့် ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ- ၁၊ ၂ ၉ ၆။) ဗုဒ္ဓာနုဿတိစသော အနုဿတိ ခုနစ်ပါးသည် အာနာပါန, မရဏာ နုဿတိ, ကာယဂတာသတိ သုံးမျိုးတို့ကဲ့သို့ ဝိပဿနာအတွက်သာ ကောင်းသည် မဟုတ်။ စိတ်ဓာတ် ထက်သန် ရွှင်လန်းစေမှုအတွက်လည်း ကောင်းသည်ဟု (အံ-ဋ္ဌ-၁၊ ၃၆ ၆- ဧကဓမ္မပါဠိ၊ ပထမဝဂ်) ဖွင့်ဆိုသည်မှာ အလွန်မှတ်ဖွယ်ကောင်း လှ၏။ ဥပမာ’အသုဘစသည် ရှုမှတ်၍ စိတ်များညစ်ညူးလာလျှင် ထို အသုဘ ကမ္မဋ္ဌာန်းစသည်ကို ရပ်ထားရ၏။ ဗုဒ္ဓာနုဿတိကို အစားထိုးပွားရသည်။ စိတ် ကြည်လင်လာမှ မူလပွားမြဲ အသုဘစသည်ကို ပွားပါဟု ဆိုပေသည်။ အဋ္ဌကထာ၌ ဤသို့ ဥပမာလည်း ပေးတော်မူ၏။ အိမ်ဆောက်ရန် သစ်ပင်ကြီးတပင်ကို ခုတ်လှဲရာ၌ အပွေးအခက် ခုတ် ဖြတ်ရုံမျှဖြင့် ပုဆိန်အသွား တုံးပဲ လိပ်ခွေသွားလျှင် အားမလျော့ရ၊ ပန်းပဲဖိုသို့ သွား၍ အသွား, ပြီးနောက် ပြန်၍ ခုတ်လှဲလျှင် အလွယ်တကူ ရနိုင်သကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓာနုဿတိစသော အနုဿတိခုနစ်ပါးသည် စိတ်တည်းဟူသော ပုဆိန်အသွား ထက်အေ သ, ပေးသော ပန်းပဲအလုပ်နှင့်တူသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဗုဒ္ဓာနုဿတိ ကြံရည် အမောပြေတားဆေး မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် အဋ္ဌကထာ၊ ဘိက္ခုနုပဿယသုတ်အဖွင့် (သံ-ဋ္ဌ-၃၊ ၂၃၉)၌ ပြထားသော ဗုဒ္ဓာနုဿတိ ဥပမာမှာ သာ၍ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။ 'ဥပမာ၏ဆိုလိုရင်းမှာ’ 1 ## PAGE 464 ကြံရည်ကြိတ်ရန် ကြံပင်ချောင်း အစည်းများကို ခရီးဝေးကြီးမှ ထမ်း ဆောင်လာရသူသည် ကိုယ်ရောစိတ်ပါ နွမ်းနယ် လေးလံလာသောအခါ ကြံစည်း ကိုချ၍ တအောင့်တနား နားနေရ၏။ ထမ်းလာသောကြံကိုလည်း ချိုးဖြတ်စုပ်၍ အမောအဆာ ဖြေရသည်။ ထိုသို့နားယင်း စုပ်ယင်း ထမ်းဆောင်သွားပါလျှင် ချမ်းချမ်းသာသာဖြင့် လိုရာကိစ္စ ပြီးနိုင်သကဲ့သို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်၍ ကိုယ်စိတ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာလျှင် ဗုဒ္ဓာနုဿတိ ကြံကြီးကို နားယင်း စုပ်ယင်းသွားပါက ပန်းတိုင်သို့ ချမ်းသာစ္စာ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဟု မိန့်ဆိုလေသည်။ ကျောင်းကန် စီမံယင်း ရဟန္တာဖြစ်သော စိတ္တလတောင် ကျောင်းနေ တိဿထေရ် သီဟိုဠ်ကျွန်း စိတ္တလတောင်ကျောင်းနေ ဆရာတော်ကြီးနှင့် ၎င်း၏တပည့် အရှင်တိဿမထေရ်တို့ တရားပေးပုံ၊ တရားရပုံမှာလည်း အလွန် မှတ်သားဖွယ် ကောင်းပေ၏။ ဦးပဉ္စင်းဦးတိဿသည် ရှစ်ဝါရသည့်တိုင်အောင် ဆရာ့စကားကို နာယူ လေ့ရှိရာ ဆရာ့ စကားကို တခွန်းတလေမျှ ပြန်လှန် ဆင်ခြေ တက်ခြင်း မရှိ၊ သောဝစဿတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည်။ မိမိထက် တရက် တနာရီ တဗီဇနာ ကြီးသော သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ပင် ထော်လော်ကန့်လန့် ဆန့်ကျင်ဘက် စကားပြောကြားငြင်းခုံရိုး မရှိချေ။သို့ရာတွင် ရှစ်ဝါအရတွင် သာသနာ့ဘောင်၌ မပျော်ပိုက်သော စိတ်က နှိပ်စက်၍လာ၏။ စိတ်ပြေလက်ပျောက် တောက်တိုမယ်ရ ဝေယျာဝစ္စ အလုပ်များဖြင့် ဖြေ သိမ့်၏။ ရံခါ သင်္ကန်းချုပ် ဆိုး လျှော်ခြင်း၊ သပိတ် မီးဖုတ်ခြင်း၊ ခေါင်းရိတ်ခြင်း များကို ပြု၏။ တနေ့တွင် ဝေယျာဝစ္စများ လုပ်အပြီး ဥပဇ္ဈာယ်မထေရ်ကြီးထံ သွားရောက် ကန်တော့ရာ မထေရ်ကြီးက- « ငါ့ရှင် မဟာတိဿ(မဟာတိဿဟု ချီးမြှင့် ခေါ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်)၊ ငါ့ရှင်ကြည့်ရတာ မပျော်ပိုက်ဘူး ထင်ပါရဲ့”ဟု ကြင်နာစွာ မေးတော်မူလျှင်’ " “မှန်လှပါ ဘုရား၊ ဘုရားတပည့်တော် သာသနာမှာ မပျော်မွေ့ပါ။ ဒီ စိတ်ကို မျိုသိပ် ဖြေဖျောက်သော်လဲ မရနိုင်ပဲ -နပါတယ်ဘုရား”ဟုလျှောက်၏။ မထေရ်ကြီးသည် တပည့်၏ အာသယဓာတ်ခံ ပါရမီကံကို ကြည့်တော်မူရာ အရဟတ္တဖိုလ် ရနိုင်သော ဥပနိဿယ (အခြေခံ)ကို မြင်တော်မူသဖြင့်’ ## PAGE 465 9JJ " ငါ့ရှင်တိဿ၊ ဒို့များလဲ သိမြင်တဲ့အတိုင်း အသက်ကြီးပြီ၊ ဒို့များ နေဖို့ သင့်လျော်တဲ့နေရာတခု စီမံခဲ့ပါဦး”ဟု မိန့်တော်မူရာ မည်သို့မျှ ပြန်လှန်ဆန့်ကျင်မှု မပြုပဲ “မှန်ပါဘုရား”ဟုသာ ဝန်ခံလိုက်လေသည်။ " ငါ့ရှင်၊ နဝကံမ္မအလုပ် ဆောင်ရွက်တဲ့သူဟာ စာအံ-စာကျက်လဲ မဖျက် ရုဘူး၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုလဲ နှလုံးသွင်းမြဲ နှလုံးသွင်းရတယ်။ ရံခါ ကသိုဏ်းနိမိတ်များ ကြည့်တန် ကြည့်ပေးရတယ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိရှိမိန့်တော်မူရာ ဦးပဉ္စင်းဦးတိဿသည် ဆရာ၏ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ကို နားမလည်သော်လည်း ဆရာ့စကား မလွန်ဆန်လို သဖြင့်- " “မှန်လှပါ၊ ဆရာတော်အမိန့်ရှိသည့်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါ့မယ်ဘုရား”ဟု လျှောက်ထားကာ ဆရာသမား သီတင်းသုံးဖို့ ဂူကျောင်း တခု ဆောက်လုပ်ရန် စီမံလေတော့သည်။ ဦးတိဿသည် ဝိနည်းတော် အရလည်း အပ်စပ်မှု ရှိလေအောင် ရံခါ သာမဏေတို့၏ အကူအညီယူတန် ယူ၍ သစ် ၀ါး ထင်းများ ခုတ်လှဲ စုဆောင်းခြင်း အုတ် ဖုတ်ခြင်း၊ ကျောင်းနေရာ ရှင်းလင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်ရလေ၏။ စင်္ကြံ လျောက်၍လည်း ရ၊ လေ ကောင်း လေသန့်, အလင်းရောင်လည်း ရအောင် အုတ် အင်္ဂတေဖြင့် စင်္ကြံလိုဏ်ဂူကျောင်းတခု ဆောက်လုပ်ရာ မမောနိုင် မပန်းနိုင် ရှိ၏။ လူထွက်လိုစိတ်များလည်း ပေါ်မလာသည့်အပြင် မည်သည့်ကိလေသာ နီဝရဏမှ ဖြစ်ခွင့်မရတော့ပေ။ အုတ်စင်္ကြံလိုဏ်ဂူကြီးပြုလုပ်ပြီးသောအခါ ဆရာတော်ဘုရားကြီး သပ္ပာယ မျှတစွာ သီတင်းသုံးနိုင်စေရန်’ခုတင်ငယ် တခုကိုပင် စီမံ ခင်းထားလိုက်သေး၏။ စိတ်တိုင်းကျ စီမံပြီးသောအခါ ဆရာတော်ထံ ဝမ်းသာအားရသွားရောက်လျှောက် ထားရာ ဆရာတော်လည်း အုတ်စင်္ကြံ လိုဏ်ဂူကြီးဆီသို့ ကြွရောက်ကြည့်ရှုကာ- .. “ဪ…တယ်နေရာကျပါလား ငါ့ရှင်၊ ငါ့ရှင်ဟာ ဒီအုတ်စင်္ကြံ လိုဏ်ဂူ ကြီးကို အတော်အပင်ပန်းခံပြီး လုပ်ထားတာကိုး၊ သာဓု-သာဓု၊ကောင်းပြီငါ့ရှင်၊ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ တနေ့တော့ ငါ့ရှင်ပဲ ဒီလိုဏ်ဂူမှာ သီဘင်းသုံးကြည့်ပါဦး။” ဆရာသမား အမိန့်ရှိသမျှ “မှန်ပါ့ ဘုရား”ဟုသာ လျှောက်လေ့ရှိသော အရှင်ဦးတိဿလည်း ဆရာ့အမိန့်အရ တနေ့တည္ ဦးစွာ သီတင်းသုံးရလေ၏။ အရှင်ဦးတိဿသည် လိုဏ်ဂူထဲအဝင်ခြေကိုဆေးကြော ဝင်ပြီးနောက် ခုတင် ပေါ်တွင် တင်ပျဉ်ခွေကာ မိမိ၏ဝေယျာဝစ္စ ကုသိုလ်များကို ပြန်လှန် စဉ်းစားနေ မိ၏။ ပင်ပန်းသည့် စိတ်များပင် ပြေပျောက်ကာ- “ငါ့ကျေးဇူးရှင်ကြီးအတွက် ရာသက်ပန် မမေ့နိုင်တဲ့ကုသိုလ်ကြီးကို ဆောင် ရွက်လုပ်ကိုင်ပေးရပေပြီ”ဟု အတိုင်းမသိ စမ်းမြောက်လေ၏။ ပီတိများတလှပ်လှပ် ဖြစ်ပွားလာ၏။ ဆရာသမားသင်ကြားဆုံးမထားသည့်အတိုင်းထိုပီတိကိုမေ့ဖျောက်