## PAGE 508 i. ၄ ၆ ၅ ခဏနသိက္ခာပုဒ်၌ ရဟန်းတော်များ မတူးကောင်းသောမြေရှိသကဲ့သို့ တူးကောင်း သောမြေများရှိကြောင်း။ ထိုသို့မဟုတ် မတူးကောင်းသောမြေပင် ဖြစ်စေကာမူ “ဤနေရာမှာ တူးပါ”ဟု ခိုင်းမည့်အစား“ကန်တူးပါ”ဟု စကား အသုံးအနှုန်း (ကပ္ပိယဝေါဟာရ) ပြောင်းလွှဲလျှင်ပင် တူးခိုင်းနိုင်ကြောင်း အမြွက်မျှ လျှောက် ထားခဲ့ရဖူး၏။ (ပါစိတျာဒိ-ပထဝီ ခဏန သိက္ခာပုဒ်၌ အကျယ် ရူပါကုန်။) ဤကုဋတိဿမထေရ်ကြီး မြေကြီး၌ တုတ်ဖြင့်ရေးခြစ်နေသည်ဆိုရာ၌လည်း အဆိုပါသိက္ခာပုဒ်နှင့် ဆက်နေသဖြင့် ဖော်ပြရခြင်းဖြစ်ပေသည်။ သူတော်ကောင်း ကြီးများသည် သိက္ခာပုဒ်တော်များကို ပုထုဇဉ်တို့ လေးမြတ်သည်ထက် အဆအရာ အထောင်မက အသက်ပေး၍ပင် လေးမြတ်ရိုသေမည့်အကြောင်းကား ယုံမှားဖွယ် အလျှင်းမရှိပါပေ။ ရဟန္တာဟု သိနိုင်သော နည်းလမ်း လေးမျို g မိမိတို့ မြင်သလောက်၊ထင်သလောက်၊ ကြားသလောက်ကို အခိုင်အမာ စွဲယူ၍ အသိခက်လှသော သူတော်ကောင်းကြီးများကိစ္စတွင် ဝင်ရောက် စွက်ဖက် ဝေဖန်ခြင်း ဝစီကံ မလွန်ကျူးမိအောင် သတိပြုကြပါကုန်။ ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကောသလမင်းကြီးအား- ၁။ သံဝါသေန သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗ ံ=အတူတကွ နေခြင်း အားဖြင့် သီလ ရှိမရှိ သိနိုင်၏။ ၂။ သီဝေါဟာရေန သောစေယျ ံ ဝေဒိတဗ္ဗ ံ=ပြောဆိုခြင်းအားဖြင့် စင်ကြယ်မှု ရှိမရှိ သိနိုင်၏။ ၃။ အာပဒါသု ထဉ္စမော ဝေဒိတဗ္ဗော=ဘေးရန် ကြုံသော်မှသာ ဉာဏ် စွမ်းအားကို သိနိုင်၏။ ၄။ သာကစ္ဆာယ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ=ဆွေးနွေးကြည့်ခြင်း အားဖြင့် ပညာကို သိနိုင်၏ဟု (သဂါထာဝဂ္ဂနှင့် သုတ္တနိပါတ်- သတ္တဇဋိလ သုတ်၌)ဟောတော်မူခဲ့ဖူး၏။ ယင်းတို့ကိုလည်း (၁) အချိန်ကြာမှ၊ (၂)နှလုံးလည်း သွင်းဦးမှ၊ (၃) အသိဉာဏ်ကလည်း ရှိဦးမှသာ သိနိုင်လေသည်။ ဉာဏ် မျက်စိ ဉာဏ်နား မရှိသူများ ခဏတဖြုတ်၊ နမော်နမဲ့ ကြားရ မြင်ရရုံဖြင့် ပြောဆိုတတ်သော စကားများကို နားမယောင်ကြရာ။ သိနိုင်၊ မြင်နိုင်၊ ကြားနိုင်သော ဉာဏ်မျက်စိ, နားများဖြစ် အောင်သာ ထူထောင်ကြရာ၏။ မထူထောင်နိုင်သေးက ရှိစေဦး၊နှုတ်ကျူးနှုတ်လွန် မရှိကြစေရာ။ ## PAGE 509 ၄ ၆ ၆ ° ယံ ပဿတိ န တံ ဒိဋ္ဌိ၊ ယံဒိဋ္ဌိ တံ န ပဿတိ။ အပဿ ီ ဗဇ္ဈတေ မူဋ္ဌော၊ ဗဇ္ဈမာနော နမုစ္စတိ။ (သတိပဋ္ဌာန် အဋ္ဌကထာများ။) “မြင်သော်လည်း မြင်သည် မမည်၊ မြင်အပ်သည်ကိုမူ မမြင်တတ်သော ပုထုဇဉ် အမိုက်သည် တစုံတခု၌ ကိုယ့်အမြင်နှင့်ကိုယ် ငြိကပ်ပတ်ဖွဲ့ခြင်းခံနေ ရသဖြင့် ဆင်းရဲမှ မလွတ်နိုင်။” မိုးနတ်သားကို ချက်ချင်း မိုးရွာခိုင်းသော တာလကူဋက ထေရ် မိုးနတ်သားတဦးသည် တာလကူဋကအရပ် (သီဟိုဠ်မူအလို ဟိမာလယ ကူဋ)၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီးထံ လာရောက်၍ ရှိခိုးလျက် ရပ်တည်နေ၏။ `မထေရ် သင်. ဘယ်သူလဲ။ နတ်သား ဘုရားတပည့်တော် မိုးနတ်သားပါ အရှင်ဘုရား။ မထေရ် သင်တို့ရဲ့ စိတ်အလိုအတိုင်း မိုးရွာချနိုင်တယ်ဆိုတာ ဟုတ်သလား။ နတ်သား မှန်လှပါ အရှင်ဘုရား။ မထေရ် ဒါဖြစ်ယင် ငါ ကြည့်မြင်လိုတယ်။ နတ်သား အရှင်ဘုရားကို မိုး စိုစွတ်သွားပါလိမ့်မယ် ဘုရား။ မထေရ် မိုးတိမ်တိုက်လဲ မဆင်၊ မိုးချုန်းသံလဲ မကြားရ၊ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး မိုးစိုစွတ်နိုင်မတုံး။ နတ်သား အရှင်ဘုရား…၊ တပည့်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ထဲက ညွှတ်လိုက်ယင် မိုး ရွာလာမှာပါ။ အရှင်ဘုရား မယုံကြည်လျှင် ခေတ္တ သင်္ခမ်း ကျောင်းကလေးထဲ ဝင်ရောက်နေတော်မူပါ။ မထေရ် အိမ်း…. ကောင်းပြီ-ဟု မိန့်တော်မူကာ ခြေဆေးပြီး သင်္ခမ်း ကျောင်းကလေးထဲသို့ ကြွဝင်တော်မူ၏။ မိုးနတ်သားလည်း မထေရ်ကြီး ကျောင်းကလေးထဲသို့ ဝင်လျှင်ဝင်ချင်း သီချင်းတပုဒ်ကို သီဆိုလျက် လက်ကို မြှောက်၍ တင်လိုက်၏။ မိုးတိမ်နှင့် မိုး ချုန်းသံ မမြင်ရ၊ မကြားရပဲလျက် ချက်ချင်း မည်းမှောင်လာကာ သုံးယူဇနာ ပတ်ဝန်းကျင် ထခုလုံး တခဲနက် မိုးကြီး ရွာသွန်းချလေတော့သည်။ * ကျောင်းသင်္ခမ်းကလေး အတွင်းသို့ ကြွဝင်သွားသော မထေရ်ကြီးပင် မလွတ်၊ ကိုယ်တခြမ်း စိုစွတ်သွားလေ၏။ (သံ-ဋ္ဌ-၂၊ ၃၂၂-ဝလာဟကသံယုတ်။) ## PAGE 510 ၄ ၆ ၇ မိုးရွာခြင်းအကြောင်း ရှစ်ပါး မိုးရွာခြင်း၏ အကြောင်း ရှစ်မျိုးရှိကြောင်း အဋ္ဌအထာ၌ အောက်ပါ အတိုင်း ဆက်လက်ပြဆိုထားလေသည်။ ၁။ နဂါး ၂။ ဂဠုန် ၃။ နတ်တို့၏တန်ခိုးကြောင့်၊ ၄။ သစ္စာပြုခြင်းကြောင့်၊ ၅။ ရာသီဥတုကြောင့်၊ ၆။ မာရ်နတ်လှည့်ပတ်ခြင်းကြောင့်၊ ၇။ သူတော်ကောင်းတို့၏ တန်ခိုးကြောင့်၊ ဂ။ ဖျက်မိုးရွာခြင်း။ ဧကနိပါတ် မစ္ဆဇာတ် အဋ္ဌကထာ၌— သိကြားမင်း၏ အမိန့်အရ မိုးနတ်သားသည် တခုသော တိမ်လွှာပုဆိုးကို ဝတ်၍ တထည်ကိုခြုံပြီးလျှင် မိုးသီချင်းဆိုလျက် အရှေ့လောကဓာတ်သို့ ရှေးရှု ပြေးလေ၏။ ထိုအခါ အရှေ့အရပ်၌ ကောက်နယ်တလင်းခန့် တိမ်လွှာ တက်လာ ပြီးလျှင် မိုးတိမ်များ အရာအထောင် ဖြစ်လာ၏။ လျှပ်စစ်နွယ်တို့ဖြင့် ထစ်ချုန်း လျက် မိုးကို ရွာသွန်းချသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဝလာဟက သံယုတ် ပါဠိတော်၌ မိုးလေရာသီဥတုနှင့်စပ်၍ တာဝန် အသီး အသီး ထမ်းဆောင်ကြသော နတ်များရှိကြောင်း ဟောတော်မူထား၏။ ၁။ သီတဝလာဟက=အအေးဥတုနတ်၊ ၂။ ဥဏှဝလဥက=အပူဥတုနတ်၊ ၃။ အဗ္ဘဝလာဟက=မိုးတိမ်နတ်၊ ၄။ ဝါတဝလာဟက=လေနတ်၊ ၅။ ဝဿဝလာဟက=မိုးရွာနတ်၊ ထိုနတ်သားတို့တွင် သီဝလာဟကနတ်သည် အေးသောဥတု ဖြစ်ပေါ် ရန် လျှပ်စဝ်နွယ်ကို ပြုလုပ်၏။ ထိုနတ်သား၏စိတ်၌ မို.ရွာချစေလိုလျှင် အအေး ဓာတ်များ ပြန့်ကာ မိုးတိမ်များ ထိုမှဤမှ ပြန့်လှမ်း ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ အဗ္ဘဝလာဟကနတ်ကား ပူမှုအေးမှု မပါ၊ မိုးတိမ်သက်သက်ကိုသာ ပြုလုပ်၏။ အထူးမှတ်သားရန်မှာ မိုးခါ, ဆောင်းခါ၌ အေးရိုးအေးစဉ် အေးခြင်း သည် ဥတုနိယာမပင်ဖြစ်၏။ နွေအခါ၌ အေးခြင်း၊ မိုးဆောင်း၌ ရှိသင့်သည်ထက် ပို၍ အေးခြင်းကား သီတဝလာဟကနတ်၏ အစွမ်းကြောင့်ဖြစ်သည်။