# Ân Đức Tam Bảo — Bản Hiệu đính (Trang 61–65)

> Ngày hiệu đính: 2026-04-28
> Phạm vi: Trang 61 đến Trang 65
> Áp dụng: editing-conventions.md

---

## Trang 61

Xin chớ toan tính những điều bất thiện, hãy giữ tâm từ bi, thương xót, che chở mọi loài. Đôi khi, hãy toan tính như vầy: "Sau khi dứt khỏi các việc thế tục, con sẽ đến nơi chốn thích hợp, giữ ngày trai giới (uposatha) và thực hành pháp hành thiền trong vắng lặng yên tĩnh."

Chánh Ngữ (Sammāvācā). — Dù cho mình hay người khác, chỉ nên nói lời mang lại lợi ích; chớ nên nói lời vọng ngữ, lời thô ác, lời giễu cợt chê bai, và lời đấu tranh khích bác. Khi đi ngủ và khi thức dậy, nếu có thể tụng đọc những bài pháp thoại do Đức Phật thuyết mà mình đã ghi nhớ thì càng tốt đẹp hơn.

Chánh Nghiệp (Sammākammanta). — Dù cho mình hay người khác, chỉ nên dùng thân này để thực hiện những việc có lợi ích; chớ nên tạo các ác nghiệp liên quan đến thân như sát sanh, trộm cắp v.v... Khi đi ngủ và khi thức dậy, hãy thường xuyên thực hành các Phật sự (thay nước, dâng hoa) mỗi ngày.

Chánh Mạng (Sammāājīva). — Trong việc tìm kiếm vật dụng nuôi mạng sống của mình, xin cho được thanh tịnh không lỗi lầm; trọn đời hãy tránh xa công việc mà sự sung túc của mình phải đổi bằng nước mắt của người khác. Nếu có thể, trong việc mua bán, hãy nương tay với người nghèo khổ hết mức có thể.

## Trang 62

Chánh Tinh Tấn (Sammāvāyāma). — Dù trong việc tìm kiếm tài lợi hay trong việc thiện, xin cho luôn có tinh tấn không ngừng nghỉ. Dù là việc tài lợi thế gian hay việc hưng thịnh trong luân hồi,

dù là việc chứng đạt đạo quả Niết-bàn, cũng không thể chỉ nương vào một mình nghiệp mà nghĩ rằng "cứ phó mặc cho nghiệp an bài" rồi đạt thành tựu được. Giống như câu nói "nước đến phải khơi mương dẫn lối", phải có tinh tấn hỗ trợ thì các nghiệp quá khứ mới có cơ hội trổ quả thích đáng.

Chánh Niệm (Sammāsati). — Đừng quên các việc thiện mà mình thường làm mỗi ngày, hãy luôn ghi nhớ. Nếu đến lúc lâm chung vẫn còn nhớ niệm việc thiện, chắc chắn sẽ tái sanh vào cõi lành.

Chánh Định (Sammāsamādhi). — Tâm tính hãy giữ cho kiên định ổn trầm; lời nói cũng nên suy xét cẩn trọng, chánh niệm mà nói một cách ổn định. Nếu dáng mặt, dáng đi, dáng ngồi đều yên tĩnh trang nghiêm, thì những người trông thấy sẽ sanh lòng kính trọng; do gương mặt không căng thẳng, phong thái cũng tăng thêm duyên dáng, trở nên đáng mến đáng yêu.

## Trang 63

Như vậy, từ Bát chi Thánh đạo (maggāṅga) loại thô dùng tại gia, thuộc đại thiện (mahākusala), có thể thực hiện ngay tại nhà, tiến dần lên từng bậc để đạt đến các chi Thánh đạo thuộc thiền, đạo quả. Đối với những người đang gắng công tinh tấn, đặt đại chánh niệm, nỗ lực không ngừng nghỉ, khi đi ngủ và thức dậy, họ hướng tâm đến Đức Phật, đảnh lễ Đức Phật, dâng nước, hoa, đèn nến, và phát sanh Buddhānussatikammaṭṭhāna (niệm ân Đức Phật làm đề mục thiền). Trong đề mục thiền ấy, tám chi Thánh đạo hiện diện như thế nào — con sẽ tiếp tục trình bày.

Bát Chi Thánh Đạo Trong Buddhānussati (Niệm Ân Đức Phật)

Giả sử chúng ta nói rằng: "Một vị thiện nam hay thiện nữ đang hoan hỉ, tâm trong sạch, cúng dường và đảnh lễ Đức Phật với hoa và nước lạnh." Vào thời điểm ấy, trong tâm của vị thiện nhân ấy, toàn bộ tám chi Thánh đạo — con đường tốt đẹp dẫn đến Niết-bàn — đều hiện diện, như sau:

Chánh Kiến (Sammādiṭṭhi). — "Đức Thế Tôn có tâm từ bi quảng đại đối với chúng sanh như chúng con, nên trong suốt 45 năm hạ lạp, Ngài đã không ngừng nghỉ thuyết giảng, giáo huấn các diệu pháp. Con được nghe những diệu pháp ấy thông qua sự truyền thừa, nhờ vậy con biết tránh xa các điều ác và thực hành các thiện pháp. Nhờ giáo pháp của Đức Phật Thế Tôn, con sẽ thoát khỏi bốn ác đạo và chắc chắn đạt được cõi lành cùng Niết-bàn. Đức Thế Tôn chính là ân nhân chân thật của con. Con tưởng nhớ đến ân nhân của con mà dâng cúng hoa và nước lạnh." Sự hiểu biết, trí tuệ phát sanh trong tâm như vậy chính là Chánh Kiến chi Thánh đạo đang hiện diện.

## Trang 64

Chánh Tư Duy (Sammāsaṅkappa) v.v... — Đúng như đã trình bày ở trên, việc

suy tư, tưởng niệm đến ân đức của Đức Phật chính là Chánh Tư duy chi Thánh đạo đang hiện diện trong tâm của mình. Việc tụng đọc và đảnh lễ các ân đức Đức Phật là Chánh Ngữ chi Thánh đạo đang hiện diện. Việc làm cho hoa, nước lạnh, nhang,

đèn nến cho sạch sẽ, đẹp đẽ, trang nghiêm là Chánh Nghiệp chi Thánh đạo đang hiện diện. Trong lúc thực hành Phật sự, vì không có sự mưu sanh bất chánh nên cũng nên nói rằng Chánh Mạng chi Thánh đạo đang hiện diện. Việc nỗ lực thực hành Phật sự chính là Chánh Tinh Tấn chi Thánh đạo đang hiện diện. Việc ghi nhớ ân đức và ân tình của Đức Phật (tức là đang tu tập Buddhānussatikammaṭṭhāna) là Chánh Niệm chi Thánh đạo đang hiện diện. Việc tâm an trụ vào một mình Phật sự (không còn nhớ đến việc khác) là Chánh Định chi Thánh đạo đang hiện diện.

Như vậy, khi đang đảnh lễ Đức Phật, khi đang cúng dường hoa, đèn nến v.v..., khi đang hướng tâm đến Đức Phật và tu tập, hành trì Buddhānussatikammaṭṭhāna (niệm ân Đức Phật làm đề mục thiền), khi đang lần chuỗi niệm Phật — trong tâm của vị thiện nhân ấy, tám chi Thánh đạo đều hiện diện. Tám chi Thánh đạo ấy chính là con đường chân chánh đưa đến việc chứng ngộ Niết-bàn (như thấy bằng mắt). Người nào đi đúng trên con đường chân chánh, đến cuối con đường ấy ắt sẽ thấy Niết-bàn. Ở đây, hãy ghi nhận câu chuyện của ngài tỳ-khưu Phussadeva, vị đã chứng kiến Niết-bàn nhờ Thánh đạo lộ hướng tâm đến Đức Phật.

## Trang 65

Câu Chuyện Về Ngài Phussadeva

Thuở xưa, có một vị tỳ-khưu quét dọn khu vực xung quanh bảo tháp, rồi nhìn ngắm bảo tháp sạch sẽ và hướng tâm đến Đức Phật còn tại tiền, tâm tràn đầy hỷ lạc (pīti). Khi ấy, Mara thiên tử muốn quấy rối, hóa trang thành một con khỉ lớn màu nâu, chạy tung phân bò lên nền bảo tháp. Do sự quấy rối ấy, vị tỳ-khưu không thể hướng tâm chứng đắc thiền quả trong ngày hôm đó. Ngày thứ hai, Mara lại hóa trang thành con bò già để quấy rối nữa.

Đến ngày thứ ba, khi Mara hóa trang thành một người đàn ông vô cùng xấu xí để quấy rối, vị tỳ-khưu suy nghĩ: "Loại người như vậy ta chưa từng thấy trong vùng này, có lẽ là Mara thiên tử chăng?" Rồi ngài hỏi, và Mara thừa nhận đúng là mình. Vị tỳ-khưu nói: "Nếu ngươi là Mara, hãy thử hóa hiện hình tượng Đức Phật cho ta xem." Mara đáp: "Con không thể tạo ra hình giống y như thật được, chỉ có thể làm hình mô phỏng thôi." Rồi Mara hóa hiện hình tượng Đức Phật.

Khi nhìn thấy hình tượng ấy, ngài suy nghĩ trong tâm: "Ngay cả hình tượng giả mà còn trang nghiêm đến thế này, thì Đức Phật chân thật — với nội tâm thanh tịnh, không còn các phiền não uế trược như tham (rāga), sân (dosa), si (moha) — sẽ trang nghiêm đến dường nào!" Ngài suy tư như vậy rồi