# Ân Đức Tam Bảo — Bản Hiệu đính (Trang 286–290)
> Hiệu đính ngày: 2026-04-28
> Phạm vi: Trang 286 → 290
> Quy ước: `editing-conventions.md`

---

## Trang 286

Những người như vậy khi chết thường đọa địa ngục. Nếu không đọa địa ngục mà sanh vào nhân loại, thì sẽ có dung mạo xấu xí, thô kệch.
6. Người không sân hận, tâm luôn trong sáng, thường an tịnh mát mẻ, khi tái sanh thường sanh vào cõi trời. Nếu không sanh cõi trời mà sanh vào nhân loại, thì sẽ có được dung sắc trong sáng, xinh đẹp.
(D) 7 - Tại sao có người ít quyền thế, oai lực, uy quyền nhỏ bé?
8 - Có người lại có oai lực, uy quyền lớn lao?
7. Trên thế gian này, có một số người nam nữ rất ganh tỵ (issā) nặng nề. Những người như vậy khi chết thường đọa địa ngục. Nếu không đọa địa ngục mà sanh vào nhân loại, thì sẽ ít quyền thế, oai lực nhỏ bé.
8. Người không có tính ganh tỵ (issā) như vậy khi tái sanh thường sanh vào cõi trời. Nếu không sanh cõi trời mà sanh vào nhân loại, thì sẽ nổi tiếng, có nhiều tùy tùng, oai lực, uy quyền (teja, āṇā) lớn mạnh.
Ghi chú. ... Sự giàu sang, tài sản dồi dào, địa vị lớn lao, nổi tiếng hiển hách, tài giỏi thông minh v.v. của người khác tùy theo kamma, trí tuệ (ñāṇa), tinh tấn (viriya) của họ, mà sanh tâm ganh tỵ (manādo), đố kỵ,

## Trang 287

(Nhìn liếc xéo) sự ganh tị, (như kiểu "thỏ thế này mà bụi nào cũng có, cú thế kia mà chim nào cũng đẹp") vân vân, những lời bĩu môi như vậy chính là năng lực của *issā* (ganh tị) từ nội tâm.

(Ṅa) 9 - Vì sao một số người không có tài sản, nghèo khổ?
10 - Một số người có tài sản sung túc, đầy đủ, giàu sang?

9. Ở đời này, một số người nam nữ không có thói quen bố thí, cúng dường, tâm *macchariya* (xan tham, keo kiệt) rất mạnh mẽ. Những người như vậy khi chết thường sanh vào địa ngục. Nếu không sanh vào địa ngục mà sanh trở lại nhân gian, thì sẽ trở thành người không có tài sản, nghèo khổ.

10. Người không có *macchariya* (xan tham) mà có thói quen bố thí, cúng dường, khi mạng chung (*cuti*) thường sanh vào cõi trời. Nếu không sanh vào cõi trời mà trở lại nhân gian, thì cũng được tài sản sung túc, đầy đủ, giàu sang. [Không muốn chia sẻ tài sản mình có, tài sản thuộc về mình với người khác, không muốn bố thí cúng dường, cũng như lo sợ người khác sẽ có được tài sản, danh vọng, phú quý của mình — những điều đó gọi là *macchariya* (xan tham, keo kiệt).]

## Trang 288

(Ca) 11 - Vì sao một số người có dòng dõi thấp hèn?
12 - Một số người có dòng dõi cao quý?

11. Ở đời này, một số người nam nữ có tâm *māna* (ngã mạn, kiêu căng) rất lớn (xem thường người khác, tự đề cao chính mình). Ngay cả với người đáng được tôn trọng, tôn kính cũng không biết cách tôn trọng, tôn kính. Những người như vậy khi chết thường sanh vào địa ngục. Nếu không sanh vào địa ngục mà trở lại nhân gian, thì cũng sanh vào dòng dõi thấp hèn.

12. Người không có tâm ngã mạn lớn, mà có thói quen tôn trọng, tôn kính người đáng được tôn trọng, tôn kính, thì được sanh vào cõi trời. Nếu không sanh vào cõi trời mà trở lại nhân gian, thì cũng thường sanh vào dòng dõi cao quý.

(Cha) 13 - Vì sao một số người có trí tuệ, hiểu biết ít ỏi?
14 - Một số người có trí tuệ, hiểu biết to lớn?

## Trang 289

13. Ở đời này, một số người nam nữ không đến gần bậc trí giả (*paṇḍita*) để thưa hỏi về thiện (*kusala*) và bất thiện (*akusala*), về điều có lỗi hay không có lỗi, về điều mình nên thân cận hay không nên thân cận, về những điểm Chánh Pháp sẽ trổ quả báu lâu dài, sung mãn trong vòng luân hồi (*saṃsāra*) về sau. Những người như vậy làm theo suy nghĩ tùy tiện của mình, với các hành vi ác (*duccarita*), khi chết thường sanh vào địa ngục. Nếu không sanh vào địa ngục mà trở lại nhân gian, thì sẽ trở thành người thiếu trí tuệ, hiểu biết — kẻ ngu muội, người đần độn.

14. Còn những người có thói quen hoan hỷ, thanh tịnh lắng nghe, thưa hỏi những điểm Chánh Pháp như vậy, khi mạng chung (*cuti*) thường sanh vào cõi trời. Nếu không sanh vào cõi trời mà trở lại nhân gian, thì cũng sẽ trở thành người có trí tuệ, hiểu biết sắc bén, tinh anh.

Tóm lại, đúng như câu "không ai làm thay cho mình, chính mình phải làm", tùy theo nghiệp (*kamma*) mà mình đã tạo tác trong quá khứ, sẽ nhận lãnh quả lành hoặc quả dữ. Đây chỉ là lời giảng tóm tắt theo ý nghĩa của bản văn Pāḷi. Sau khi suy nghĩ những câu hỏi và câu trả lời đã trình bày ở trên, vì không thể đạt được kết quả mong muốn chỉ bằng cách cầu nguyện suông, nên hãy thận trọng, chánh niệm (*sati*) phù hợp với lời cầu nguyện của mình, nỗ lực và chuẩn bị tu tập.

Các câu thi tụng theo thứ tự số:
1. Người sát hại mạng sống kẻ khác, tuổi thọ của mình sẽ ngắn ngủi.
2. Những ai tránh không sát sanh, sẽ có tuổi thọ dài lâu.
3. Người áp bức, hành hạ kẻ khác, sẽ mắc nhiều bệnh tật.
4. Người nuôi dưỡng tâm bi mẫn, không áp bức, sẽ thoát khỏi bệnh tật.
5. Nếu tâm sân (*dosa*) hung hãn, dữ dội lớn mạnh, thì nhan sắc sẽ bị hủy hoại.
6. Tâm sạch hết sân (*dosa*), kết hợp với từ tâm (*mettā*), thì dung sắc sẽ trong sáng, tươi đẹp.
7. Nếu ganh tị, *issā* (ganh tị) mạnh mẽ, sẽ thiếu thân bằng quyến thuộc.
8. Không nuôi dưỡng *issā* (ganh tị), mà tùy hỷ (phước lành của người khác), thì sẽ có nhiều thân bằng quyến thuộc.
9. Không bố thí, không cúng dường, sẽ bị thiếu thốn tài sản.

## Trang 290

10. Hãy bố thí rộng rãi, thực hành các thiện sự, mong cầu sự sung túc đầy đủ.
11. Kẻ đầy kiêu mạn ngạo nghễ, người ấy bị nói rằng sẽ suy giảm dòng dõi.
12. Hãy khiêm cung kính nhường bậc xứng đáng, chế ngự kiêu mạn — ấy là dòng dõi cao quý.
13. Bất cứ điều gì nên biết, nếu không hỏi, thì gọi là trí tuệ kém cỏi.
14. Để được nghe thấy nhiều, hãy chịu khó hỏi han, mong hiểu biết nay và mai sau.

Giải thích về Kamma (Nghiệp), Ñāṇa (Trí) và Viriya (Tinh tấn)

Về Kamma (Nghiệp). ၎ Từ Pāḷi *Kamma* được gọi là "Kam" (Nghiệp / ကံ) trong tiếng Miến. Do đó, nên ghi nhận rằng các hành vi tạo tác bằng thân, lời nói và ý nghĩ đều được gọi là "Nghiệp" (kam). Nghiệp ấy có hai loại: nghiệp đã tạo tác trong các kiếp quá khứ, và nghiệp đã tạo tác trong kiếp hiện tại. Trong hai loại ấy, khi trổ quả, nghiệp quá khứ chính là nhân chính yếu; nghiệp hiện tại chỉ hỗ trợ, tạo điều kiện cho nghiệp quá khứ có cơ hội trổ quả hoặc có thêm sức mạnh. Còn đối với các kiếp sau, nghiệp ấy tự nó có thể trổ quả tương xứng.

Những nghiệp quá khứ ấy lại có hai loại: loại nghiệp rất mạnh mẽ, và loại nghiệp chỉ có sức mạnh ở mức bình thường. Trong đó, cách trổ quả của loại nghiệp thứ nhất —